Tết xưa và nay

Tết như cái bản lề, khép lại một năm này và mở ra một năm khác. Tết là thời điểm đặc biệt mà chỉ trừ những đứa trẻ nhỏ, bộ nhớ còn rất nhiều khoảng trống, còn lại phàm những người có ký ức đều bắt đầu hồi tưởng và so sánh

Tết như cái bản lề, khép lại một năm này và mở ra một năm khác. Tết là thời điểm đặc biệt mà chỉ trừ những đứa trẻ nhỏ, bộ nhớ còn rất nhiều khoảng trống, còn lại phàm những người có ký ức đều bắt đầu hồi tưởng và so sánh: "Tết giờ sao nhạt, chẳng giống ngày xưa!". Dù cái ngày xưa ấy với một cụ già có thể tính bằng vài thập kỷ, còn với một cô gái thì có thể chỉ là đôi năm.
Cái việc người ta cứ hoài niệm, nắc nỏm tiếc nuối, so sánh cái bây giờ với cái ngày xưa cũng là một đặc trưng của Tết. Bởi chỉ Tết mới cho người ta những khoảng thời gian đủ rỗi rãi để hoài niệm, mới cho người ta cơ hội gặp gỡ người cùng thời để hàn huyên ngày tháng cũ, gặp người khác thời để so sánh những câu chuyện ngày xưa. Và câu chuyện về Tết cứ tất bật giữa hai miền xưa - nay như thế.

​

Tết xưa là những nỗi lo toan kéo dài suốt cả năm. Những bà mẹ ở nông thôn từ những ngày đầu năm đã ra vườn dặm lại mấy bụi dong để "Tết còn có lá mà gói bánh". Tháng Hai, tháng Ba đã lo ấp mấy đàn gà con để đến Tết giết thịt hay bán đi mua quần áo cho lũ trẻ. Tháng Mười mùa gặt đã lo dành riêng loại gạo, loại đậu để Tết gói bánh. Đầu tháng Chạp tất bật nén một vại dưa hành cho Tết và từ sau lễ tiễn ông Công ông Táo thì tít mù với chợ búa sắm sanh, dọn dẹp nhà cửa, tất bật với bánh trái, lợn gà.
Với những bà mẹ ở thành phố, nỗi lo Tết cũng chẳng kém phần rộn rã. Những chân bàn, chân ghế cũ, thậm chí cả mẻ vỏ lạc bóc thuê từ giữa năm cũng được gom lại cất riêng để Tết còn góp nấu bánh chưng. Phiếu thịt, phiếu đường cũng phải được tính toán thật khéo để đến Tết lũ trẻ được ăn uống ngon lành, tươm tất hơn. Những ngày giáp Tết thì ngược xuôi mua sắm, rộn rã chung nhau luộc một nồi bánh chưng ngay trong sân chung cư.
Tết nay, những nỗi lo toan đã được giản ước rất nhiều. Có lẽ tựu trung lại, nỗi lo lớn nhất chỉ có mỗi chuyện kiếm tiền tiêu Tết. Chẳng còn mấy cảnh chắt chiu nuôi lợn, nuôi gà, cũng chẳng rỗi rãi kỳ cạch gói bánh, giã giò. Nếu không muốn chen chúc ở chợ hay xếp hàng dài ở quầy tính tiền trong siêu thị để hưởng "không khí Tết" thì chỉ cần nhấc điện thoại alô là có ngay một cái Tết tươm tất tại nhà. Cả những cô dâu mới cũng chẳng lo chuyện mẹ chồng thử tay nghề làm gà hay đồ xôi cúng giao thừa bởi mọi thứ đều có thể đặt sẵn. Mẹ và con gái cũng chẳng còn thời gian canh me chảo mứt, chỉ cần lượn một vòng Hàng Đường hay Metro, Big C thì đủ hết từ bánh mứt truyền thống đến hạt dẻ Mỹ, bánh quy bơ Đan Mạch.
Thời hội nhập, cái Tết cũng mang tính toàn cầu khi vang Pháp, whisky Anh sánh đôi cùng xúc xích Đức, salat Nga, phồng tôm Thái Lan ăn kèm thịt bò Úc. Thịt mỡ đã tuyệt nhiên vắng bóng trong thời buổi béo phì và máu nhiễm mỡ là những chứng bệnh thời đại. Bánh chưng, giò chả, dưa hành trở thành những thứ không sắm thì thiếu phong vị Tết, mà dọn ra thì chẳng mấy người đụng đũa.

​

Tết xưa, những bà mẹ bạc mặt vì lo lắng thì đến sáng mùng Một mắt cũng lấp lánh niềm vui khi thấy cái ban thờ tươm tất, thấy chồng con háo hức với miếng ngon ngày thường ít có. Tết xưa trẻ con náo nức mong chờ để được mặc quần áo mới, ăn những món ngon, nhận những đồng lì xì mới cóng. Tết xưa sân nhà đầy xác pháo hồng, vỏ kẹo và bóng bay xanh đỏ nhưng mẹ không cho quét vì kiêng. Tết xưa sự hân hoan hiển hiện trên từng khuôn mặt, bởi đầu năm đầu tháng dẫu có khó chịu gì thì cũng cố nuốt cho xuôi xuống kẻo "dông cả năm".
Tết nay, những bà mẹ dẫu vẫn bận rộn, lo toan thì sáng mùng Một cũng chẳng mong được thấy niềm vui trên gương mặt chồng con, có khi còn là những lời cằn nhằn dọn nhiều món thế này sao ăn hết. Lũ trẻ bây giờ mất hẳn niềm vui ngóng Tết vì đã được ăn ngon, mặc đẹp quanh năm. (Có lẽ chúng chỉ còn duy nhất một niềm thích thú là nghỉ Tết thì không phải... đi học Tết, như nghỉ hè!). Tết nay, chẳng khó để nhận ra vẻ mệt mỏi hằn sau những câu chúc tụng xã giao, sự gượng gạo sau những tiếng cười lễ nghi, hình thức.
Tết xưa là dịp sum vầy, chỉ những người "vô phước" mới phải tha phương trong chiều tất niên hay sáng tất niên. Tết nay, tàu xe vẫn náo nhiệt những ngày trước sau, vẫn là nỗi kinh hoàng của những sinh viên học xa nhà và đám công nhân đi làm cả năm chỉ trở về nhà vào ngày giáp Tết. Nhưng Tết nay còn chộn rộn những chuyến đi xa của những người dư giả muốn khám phá vùng đất mới, của những người cả năm đã quá mệt mỏi, trốn Tết để refresh lại tâm hồn và nhịp sống. Khái niệm "tha hương" không còn mang nỗi ngậm ngùi mà có thêm những sắc thái trải nghiệm thú vị.
Tết, cả xưa lẫn nay, vui hay buồn tẻ, trong quan điểm của mỗi người mỗi khác, trong cách cảm nhận của già, trẻ cũng chẳng ai giống ai.
Theo Ngân Huyền -

(Theo NETLIFE

Đang kẹp hàng hay sao mà chả thấy bác nào bàn chuyện tết thế nhỉ

Tôi nhớ tiếng PHÁO khi xưa. Mùi thuốc pháo cũng hấp dẫn chẳng kém.

Nhớ khi xưa, ngày Tết áo quần mới không thơm mùi nước hoa mà "thơm" mùi thuốc pháo. Bàn tay đứa nào cũng ám màu thuốc trông rất bẩn nhưng mà vui lắm.

Kỷ niệm lớn nhất về vụ pháo này là hôm mùng Một Tết, đi nhặt pháo lép ở nhà Liên Khui Thìn. Tay to này hồi ấy oai phong lắm, hắn đốt pháo xong, bọn tớ lao vào nhặt thì ổng đứng cười ha hả. Bảo rằng: pháo tao mua thì làm gì có quả nào chưa nổ đâu mà bọn mày vào nhặt. Thôi đi đi, ...

Tớ ấm ức, tủi thân, tủi phận suốt từ ngày đó. Niềm vui nhỏ bị dập tắt bởi bọn nhà giàu kênh kiệu ngày ấy. Tự nhiên, lúc đó, tớ có suy nghĩ rằng sau này mình sẽ giàu, sẽ CỐ TÌNH mua pháo lép về đốt để "chia vui" với mấy đứa trẻ ở xóm làng.

Nghe nói sắp cho đốt pháo trở lại.

Nhớ, ...

Ko hiểu nỗi nhà nước mình, cái gì ko quản lý nổi là cấm tiệt.

Tết đến mà ko có pháo thì quả thật là buồn vô cùng

Tôi nhớ lúc còn bé, năm nào tết đến cũng làm pháo; pháo cầm tay đốt xong mới ném ra. Giờ nghĩ lại thấy run run!! hehe

Thú nhất là tự làm pháo thăng thiên... Ước mơ bay cao vẫn còn đó[r2)]

Bây giờ tớ vẫn đốt pháo

Em thì chắc trẻ hơn cụ 1 tí (nhìn vào avatar) nhưng em biết Tết xưa qua bài thơ này. mỗi lần đọc mà cứ bồi hồi sao đó.

CHỢ TẾT
Đoàn Văn Cừ

Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi
Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh
Trên con đường viền trắng mép đồi xanh
Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết

Họ vui vẻ kéo hàng trên cỏ biếc
Những thằng cu áo đỏ chạy lon xon,
Vài cụ gìa chống gậy bước lom khom,
Cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ.

Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ
Hai người thôn gánh lợn chạy đi đầu
Con bò vàng nghộ nghĩnh đuổi theo sau
Sương trắng giỏ đầu cành như giọt sữa.

Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa
Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh
Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh
Người mua bán ra vào đầy cổng chợ

Con trâu đứng vờ dim hai mắt ngủ
Để lắng nghe người khách nói bô bô
Anh hàng tranh kĩu kịt quảy đôi bồ
Tìm đến chỗ đông người ngồi dọn bán

Một thày khóa gò lưng trên cánh phản
Tay mài nghiên hý hoáy viết thơ xuân
Cụ đồ nho dừng lại vuốt râu cằm
Miệng nhẩm đọc vài hàng câu đối đỏ

Bà cụ lão bán hàng bên miếu cổ
Nước thời gian gội tóc trắng phau phau
Chú hoa man đầu chít chiếc khăn nâu,
Ngồi xếp lại đống vàng trên mặt chiếu

Áo cụ lý bị người chen lấn kéo
Khăn trên đầu đương chít cũng bung ra
Lũ trẻ con mải ngắm bức tranh gà
Quên cả chị bên đường đang đứng gọi

Mấy cô gái ôm nhau cười rũ rượi
Cạnh anh chàng bán pháo dưới cây đa
Những mẹt cau đỏ chót tựa son pha
Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết

Con gà trống màu thâm như cục tiết
Một người qua cầm cẳng dốc lên xem
Chợ tưng bừng như thế đến gần đêm
Khi chuông tối bên chùa văng vẳng đánh

Trên con đường đi các làng hẻo lánh
Những người quê lũ lượt trở ra về
Ánh dương vàng trên cỏ kéo lê thê
Lá đa rụng tơi bời quanh quán chợ ​

Tôi nhớ nhật vụ đụng thịt lợn.
Từ đầu năm, mấy ông thân nhau đã họp bàn nhau giao ai chịu trách nhiệm nuôi lợn Tết. Thường thì 4 nhà chung nhau 1 con, gọi là 1 đùi.
ông nào được giao nhiệm vụ nuôi lợn sẽ thông báo cho vợ và con gái thực thi. Nhưng để yên tâm, đích thân ông chủ nhà xắn quần đi chọn lợn giống. Hồi đó, tôi thấy các ông khoái loại lợn Móng cái, loại này nhỏ con, nuôi chậm lớn, nhưng thịt chắc và lòng rất ngon.
Thường thì 27 Tết, 4 nhà xúm lại mổ lợn.
Khoảng 4h sáng, các mẹ các chị đã dậy nhóm lửa đun nước, các ông ngồi hút thuốc lào vặt ở hiên nhà. Khi nước đã nấu xong, các ông xắn quần băt lợnk cắt tiết. Trong cái lạnh buốt cuối đông buổi sáng sớm, tiếng lợn kêu eng éc, tiếng các ông gọi các bà lấy chậu lấy dao, lấy muối để đánh tiết canh, nghe mới rộn ràng làm sao.
Tre con chúng tôi được giao nhiệm vụ chặt lá chuối, trải ra cạnh sân giếng lấy chỗ cho các ông ngả lợn. Thoắt cái, con lợn đã mổ xong, thịt chia ra làm 4 phần. Riêng bộ lòng lợn, được chế biến ngay tại chỗ, này là dồi mỡ, này là dồi tiết, này là lòng xe điếu...cạnh sân giếng nhà tôi đã trồng sẵn cây đinh lăng, chỉ việc nhoài người ra hái 1 rổ, rửa qua, thái nhỏ, thêm ít đỗ xanh bóc vỏ...lúc sau đã có món dồi lợn bốc hơi nghi ngút...
Lũ trẻ hàng xóm đã biết tin nhà thịt lợn ừ hôm trước, sáng sớm đã xúm xít đến xem nhưng kỳ thực là đợi món lòng lợn. Các ông vớt lòng ra rổ sề, dùng dao xẻo chia ngay cho lũ trẻ mỗi đứa 1 khúc. Cắn 1 miếng, chao ơi vị ngon ngọt đậm đà...nhai mãi k dám nuốt...rồi ngồi đợi các mẹ nấu cháo bằng nước luộc lòng...háo hức làm sao/
Giờ k còn cái cảm giác đó nữa,