Bài viết Cực HOT : PE của thị trường Việt Nam hiện nay bao nhiêu?

Bài viết Cực HOT : PE của thị trường Việt Nam hiện nay bao nhiêu?

PE của thị trường Việt Nam hiện nay bao nhiêu?

Tuấn Nguyễn
Analyst, Stox.vn

[Stox.VN]Chỉ số P/E hay giá/lãi trên cổ phiếu là một chỉ số tài chính có thể nói là quan trọng và phổ biến nhất đối với các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Cho dù đó là thị trường đã phát triển hay thị trường còn mới hình thành như thị trường chứng khoán Việt Nam

Khi so sánh P/E nhiều người liên tưởng đến tính ?ođắt? hay ?orẻ? nhưng đơn giản nhất có thể hiểu P/E là thời gian hòa vốn tính theo năm của một cổ phiếu nếu toàn bộ thu nhập tạo ra từ công ty được trả hết cho cổ đông.

Có nhiều loại P/E khác nhau dựa trên yếu tố ?oE?. Nếu E là lãi trên cổ phiếu của năm tài chính gần nhất thường được gọi là ?oP/E lịch sử?. Nếu E là lãi trên cổ phiếu của 4 quý gần nhất thì khái niệm đó là ?oP/E tính trượt? và nếu E là lãi trên cổ phiếu của năm dự báo thì đó là ?oP/E dự báo?.

Lý thuyết đơn giản vậy nhưng thực tế không dễ để nhà đầu tư trên thị trường Việt Nam có thể tiếp cận những con số được tính toán chính xác và đáng tin cậy về PE để tìm hiểu, nghiên cứu và quan trọng nhất là phục vụ hoạt động đầu tư.


P/E của một công ty - ở Việt Nam nên tính trượt hàng ngày

Thông thường các tổ chức cung cấp dữ liệu, kể cả Bloomberg hay Reuters, tính toán các chỉ số tài chính trượt theo quý (tức là dựa trên số liệu tài chính của 4 quý gần nhất), trong đó có chỉ số P/E. Tuy nhiên điều này chỉ đúng khi mà biến động cơ cấu vốn là không nhiều và các hoạt động điều chỉnh như cổ phiếu thưởng, phát hành cho cổ đông hiện hữu, phát hành cho cán bộ công nhân viên, v.v. không tác động lớn. Ở Việt Nam thậm chí việc điều chỉnh ngược cũng đã xảy ra do giá phát hành cho cổ đông hiện hữu cao hơn giá thị trường như trường hợp của Vinaconex (VCG), Xây dựng Công trình Giao thông 492 (C92) hay Sách ?" Thiết bị Trường học Hà Tĩnh (HBE).



PE cơ bản của 5 công ty có vốn hóa lớn nhất


Bộ phận Dữ liệu của Stox.vn đã khảo sát nhiều nguồn dữ liệu khác nhau từ các ấn bản chính thống của các cơ quan thị trường như HOSE và HNX cho đến các website của các công ty chứng khoán, các website chuyên về tài chính và cả một số báo cáo phân tích về TTCKVN của các tổ chức quốc tế như HSBC, JP Morgan. Kết quả cho thấy là P/E của các công ty rất khác nhau (xem bảng). Bên cạnh đó rất ít đơn vị công khai phương pháp tính và quan trọng hơn đối với phần lớn nhà đầu tư là ?ohướng dẫn sử dụng trước khi dùng?.


Nguồn: HOSE, HNX, VNDS, VSCS, STOX.VN
Những lỗi phổ biến trong tính toán và cập nhật P/E là:

? Tử số (P - giá cổ phiếu) đã được sàn điều chỉnh vào ngày chốt quyền trong khi mẫu số (E - lãi trên cổ phiếu) chưa điều chỉnh kịp thời. Chẳng hạn, gần đây nhất ngày 08/05/2009 là ngày giao dịch không hưởng quyền của KBC, giá tham chiếu đã được HNX điều chỉnh từ 48.300 đồng xuống 32.200 đồng trong khi EPS của cổ phiếu này trên bản tin của HNX vẫn giữ nguyên là 4.533 đồng. Tương tự, ngày 10/04/2009 là ngày chốt quyền của HPC thực hiện phát hành cổ phiếu thưởng 30%. Giá tham chiếu của HPC đã được HNX điều chỉnh từ 22.500 đồng xuống 17.300 đồng trong ngày này nhưng EPS vẫn được giữ nguyên là 11.042 đồng.

? Nhiều cổ phiếu có tính pha loãng rất lớn như ACB và SSI do phát hành trái phiếu chuyển đổi nhưng hầu như không có chỉ số PE mang tính pha loãng. Phức tạp hơn là trường hợp các cổ phiếu phát hành theo chương trình lựa chọn cho nhân viên (ESOP) như REE, CII hay BMP cũng không được phản ánh đầy đủ vào chỉ số PE.

? Riêng đối với các tổ chức tài chính quốc tế trong đó có cả HSBC, Bloomberg khi tính toán PE của các công ty Việt Nam thường sử dụng các số liệu kế toán. Tuy nhiên, một điều rất rõ là hệ thống kế toán của của Việt Nam có nhiều điểm khác biệt so với hệ thống kế toán của các quốc gia khác. Vì vậy việc so sánh PE giữa các thị trường thường không dẫn đến một kết luận chính xác.

P/E của HOSE và HNX - nhiều kết quả khác nhau

P/E của một chỉ số hay một thị trường thường được tính theo 3 cách: (i) dựa trên PE của các công ty thành viên theo phương pháp bình quân có trọng số. Trọng số thường được sử dụng là giá trị vốn hóa thị trường của các công ty niêm yết; (i) chỉ số thị trường chia cho tổng thu nhập toàn thị trường. Hai chỉ số chứng khoán nổi tiếng thế giới là S&P 500 và DowJones đều được sử dụng để tính PE thị trường theo phương pháp này; và (iii) lấy tổng giá trị vốn hóa toàn thị trường chia cho tổng thu nhập toàn thị trường.

Hai Sở Giao Dịch Chứng Khoán Hà Nội (HNX) và Thành Phố Hồ Chí Minh (HOSE) chỉ dừng lại ở việc cung cấp PE của từng công ty. Trong bản tin ngày 07/05/2009 mới đây, HOSE chỉ công bố PE của 50 công ty có vốn hóa lớn nhất thị trường là 15,47. Một số công ty chứng khoán trong nước cũng đã đề cập PE thị trường Việt Nam trong báo cáo phân tích của họ, tuy nhiên các công bố này không thường xuyên và không gây được sự chú ý của nhà đầu tư do thiếu những thuyết minh cần thiết và đặc biệt là sự so sánh với quá khứ.

PE hiện tại của VN-Index

Các tổ chức tài chính quốc tế như IMF, Merill Lynch, HSBC đều đã từng đề cập về chỉ số PE của thị trường Việt Nam. Trong đó HSBC thường xuyên tính toán và đánh giá về PE của thị trường Việt Nam trong các báo cáo định kỳ. Theo báo cáo gần đây nhất của HSBC (Ấn bản số 23 ngày 06/05/09) HOSE có mức P/E là 12,9 dựa trên thu nhập năm 2008. Các công bố về PE của thị trường Việt Nam luôn nằm trong so sánh tương quan với PE của các thị trường chứng khoán trong khu vực như Trung Quốc, Thái Lan và các thị trường mới nổi khác ở Châu Á. Tuy nhiên, PE của một thị trường có nhiều cách tính và nhiều bước điều chỉnh. Do đó việc so sánh PE của các thị trường có cách tính khác nhau sẽ không thuyết phục.

Hơn nữa, việc các tổ chức nước ngoài công bố PE thị trường Việt Nam mà không kèm theo thuyết minh phương pháp tính khiến cho con số bị giảm đi nhiều ý nghĩa. Hơn hết khách hàng của họ và nhà đầu tư sẽ có thể bị ?olạc hướng?. Để tránh điều này, nên so sánh PE của một thị trường với giá trị lịch sử của nó và điều này chỉ có thể thực hiện được dựa trên một cơ sở dữ liệu đầy đủ và chuyên sâu.

Cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã khiến 31/361 doanh nghiệp niêm yết trên cả hai sàn làm ăn thua lỗ trong năm 2008. Việc tính PE thị trường lúc này đặt ra vấn đề là có tính khoản thua lỗ của các công ty đó vào tổng thu nhập toàn thị trường hay không. Rõ ràng, nếu công ty bị thua lỗ là một công ty có giá trị vốn hóa thị trường lớn ví dụ như REE, SAM hay PPC (đều đã lỗ trong năm 2008) thì kết quả PE tính ra sẽ rất khác nhau trong 2 trường hợp.

Dựa trên hệ thống dữ liệu của Stox.vn có thể đưa ra nhiều câu trả lời khác nhau về chỉ số PE hiện nay của thị trường Việt Nam dựa trên thu nhập năm 2008 theo các phương pháp tính và công thức điều chỉnh khác nhau.

STT Phương pháp HOSE HaSTC



Nguồn: www.Stox.vn, ngày 07/05/2009

Phương pháp bình quân gia quyền theo vốn hóa

Bằng phương pháp gia bình quân gia quyền theo vốn hóa đơn giản, tức là không thực hiện bất kỳ điều chỉnh nào khác, chỉ số PE của HOSE được xác định ở mức 24.9. Con số này gây bất ngờ cho giới đầu tư chuyên nghiệp khi mà tất cả các công bố gần đây đều cho rằng PE của thị trường Việt Nam rẻ và P/E chỉ khoảng 10x. Tuy nhiên nghiên cứu kỹ hơn chỉ ra rằng hai cổ phiếu có giá trị vốn hóa lớn của HOSE là PVF và VLP đều đang được giao dịch với trên dưới 150 lần lãi năm 2008 là nguyên nhân đẩy PE chung của toàn thị trường lên cao. Điều này cũng ngụ ý rằng bộ chỉ số của Việt Nam đang bị yếu tố ?onhiễu? rất lớn khi mà số công ty niêm yết còn thấp và top 50 cổ phiếu chiếm gần 50% quy mô vốn hóa của cả thị trường.

Theo thông lệ một số thị trường chứng khoán, khi công ty niêm yết có kết quả kinh doanh âm sẽ không được tham gia vào quá trình tính chỉ số PE toàn thị trường. Số liệu của Stox.vn tính toán PE của HOSE theo phương pháp điểu chỉnh này là 32.4. Sở dĩ chỉ số PE tăng lên là do khi loại bỏ các công ty thua lỗ ra khỏi công thức tính PE thị trường thì phần tử số luôn tăng nhanh hơn phần mẫu số. Những cổ phiếu thua lỗ có mức vốn hóa lớn như PPC, REE, SAM là nguyên nhân đẩy PE thị trường lên cao khi bị điều chỉnh.

Tuy nhiên việc loại bỏ các công ty thua lỗ ra khỏi quá trình tính PE thị trường là không phù hợp với thực tế thị trường chứng khoán Việt Nam. Ở các thị trường áp dụng quy tắc điều chỉnh này thực tế có rất ít công ty bị thua lỗ và bị loại khỏi thị trường sau thời gian nằm trong danh sách cảnh báo, ngoại trừ trong bối cảnh khủng hoảng như hiện nay. Ngược lại ở thị trường Việt Nam, mặc dù bị thua lỗ nhưng cổ phiếu của các công ty này vẫn được phép giao dịch, thậm chí tính thanh khoản luôn ở mức cao. Bên cạnh đó các công ty này hầu hết đều bị thua lỗ theo số liệu kế toán do phải trích lập các khoản dự phòng trong khi hoạt động kinh doanh chính vẫn có lợi nhuận.

Phương pháp tổng vốn hóa chia cho tổng thu nhập toàn thị trường

Theo phương pháp này chỉ số PE của sàn HOSE được xác định ở mức 16.6. Nếu loại bỏ các công ty làm ăn thua lỗ trong năm 2008 chỉ số này giảm xuống còn 12.9. Phương pháp này có đã loại bỏ được ảnh hưởng của các cổ phiếu có PE quá lớn như trường hợp của PVF hay VPL. Thống kê dữ liệu lịch sử của Stox.vn cho thấy, PE trung bình của HOSE từ khi thị trường bắt đầu nóng vào khoảng 20 lần và với độ lệch chuẩn là 9.8 lần. Do đó một mức hợp lý nhằm làm loại bỏ yếu tố ?onhiễu? được Stox.vn lựa chọn là loại bỏ những P/E có giá trị ngoài phạm vi 5 lần độ lệch chuẩn của P/E trong bình trong 2 năm qua.

Ngược với sự biến động của PE của HOSE, PE của HNX lại giao động tương đối nhỏ từ 10.0 đến 12.8 theo các phương pháp tính. Sự khác biệt này được hiểu là do các cổ phiếu trên sàn Hà Nội sự tương đồng về vốn hóa, ngoại trừ cổ phiếu ACB và không có các cổ phiếu có PE đột biến (do làm ăn thua lỗ hoặc lợi nhuận quá thấp).

Dựa trên phương pháp bình quân gia quyền theo vốn hóa có điều chỉnh, theo Stox.vn chỉ số PE của HOSE hiện nay vào khoảng 7.8x. và của HNX vào khoảng 10.7x.

Nhà đầu tư cần lưu ý gì?

Đã có không ít các tổ chức quốc tế công bố PE của thị trường Việt Nam, tuy nhiên đằng sau các con số này là phương pháp tính, cơ sở dữ liệu sử dụng thì nhà đầu tư Việt Nam không thể tiếp cận. IMF cũng đã từng có những tính toán không hợp lý trong một báo cáo đầu năm 2007 về PE thị trường Việt Nam còn HSBC cũng từng thừa nhận có sai sót khi công bố P/E của SSI là 251 lần (cao gấp 10 lần so với thực tế), do việc mua lại dữ liệu nguồn từ một công ty trong nước.

Nhà đầu tư đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân khi sử dụng các chỉ số quan trọng cần có sự tìm hiểu và đặt niềm tin vào một nguồn dữ liệu chính xác, đầy đủ và được cập nhật thường xuyên. Cũng là lúc các cơ quan quản lý thị trường cần chăm lo tốt hơn công tác thông tin đặc biệt là cho những nhà đầu tư cá nhân khi mà họ không có khả năng tiếp cận trực tiếp với doanh nghiệp, khi mà rất nhiều số điện thoại về cán bộ công bố thông tin không hoạt động hoặc không sẵn lòng hợp tác. Các hiệp hội nhà đầu tư tài chính và chứng khoán cũng cần nên tiếng để hướng tới một hê thông thông tin minh bạch và thực sự hữu ích.

Nguồn http://www.stox.vn/stox/view_news_detail.asp?id=26954&menuID=1&categoryID=176