Câu chuyện về "ngày thứ 2 đen tối"

Câu chuyện về "ngày thứ 2 đen tối"

Thứ Hai, ngày 19 tháng 10 năm 1987 đã đi vào lịch sử nước Mỹ - ngày hoang mang cực độ của ngành tài chính Mỹ. Chỉ số công nghiệp Dow Jones giảm 508,32 điểm, tương ứng 22,6% - mức giảm kỉ lục trong lịch sử thị trường chứng khoán. Hậu quả của nó không chỉ giới hạn trong phạm vi nước Mỹ, mà còn mở rộng ra phạm vi toàn cầu.

Vào cuối tháng 10, các thị trường đều ghi nhận sự sụt giảm ghê gớm: Úc - 41,8%; Canada - 22,5%; Hồng Kông - 45,8%; Anh - 26,4%.

Nguyên nhân của thảm hoạ này bắt nguồn từ lo ngại của các nhà đầu tư về thâm hụt thương mại quốc tế và liên bang Mỹ, sự chỉ trích của Mỹ với chính sách kinh tế tại Tây Đức, hiệu ứng đi xuống của việc áp dụng công nghệ máy tính tự động hoá trong giao dịch bán chứng khoán, và sự suy giảm các chỉ số chứng khoán tương lai do bởi chương trình giao dịch được vi tính hoá.

Vào năm 1986, nước Mỹ không còn giữ được tốc độ hồi phục kinh tế nhanh chóng, và sớm rơi vào suy giảm. Năm 1987 thị trường chứng khoán Mỹ đạt những bước tiến nhảy vọt, đạt đến đỉnh điểm vào tháng 8, nhưng tiếp sau đó là một chuỗi ngày thị trương tụt dốc ghê gớm. Cuối tháng 8, nhiều nhà quan sát cảnh báo rằng, điểm đổ vỡ đã đạt tới, và thị trường giờ đây rơi vào chu kỳ "con gấu" (giá xuống). Tuy nhiên, quan điểm này không được tán đồng rộng rãi ngay cả khi thị trường ngày càng mở rộng biên độ giao động giá.

Một số ý kiến cho rằng, các nguyên nhân tiềm tàng dẫn tới thảm hoạ này bao gồm kinh doanh chênh lệch chỉ số, định giá cao, thiếu tính thanh khoản, và tâm lý thị trường. Các lý thuyết trên phải giải thích tại sao sự đổ vỡ xảy ra vào ngày 19 tháng 10 chứ không phải ngày nào khác, và tại sao nó lại diễn ra quá nhanh, quá mạnh, và tại sao nó lại gây lên hiệu ứng quốc tế, chứ không giới hạn trong phạm vi nước Mỹ.

Luận giải phổ biến nhất cho biến cố 1987 là giao dịch bán ra của các nhà đầu tư kinh doanh ăn chênh lệch. Giao dịch này với sự trợ giúp của máy tính tham gia vào giao dịch chứng khoán và chiến lược bảo hiểm danh mục. Trong suốt những năm 1970 và đầu những năm 80, máy tính đã trở nên quan trọng trên Phố Wall. Chúng cho phép các lệnh mua bán chứng khoán và các công cụ giao sau được khớp tức thời với khối lượng lớn. Sau cuộc khủng hoảng, rất nhiều người đã đổ lỗi cho chiến lược kinh doanh chênh lệch vì bán chứng khoán một cách mù quáng khi thị trường giảm giá, làm trầm trọng hơn sự suy giảm của thị trường. Một số nhà kinh tế học đã xây dựng lý thuyết bùng nổ đầu cơ đã dẫn đến Ngày thứ hai đen tối này là do các giao dịch kinh doanh chênh lệch, trong khi những người khác lại cho rằng cuộc khủng hoảng này là tất yếu. Theo đó, đa số mọi người nghĩ rằng kinh doanh chênh lệch là lý do chính của cuộc khủng hoảng năm 1987.

Nhà kinh tế học Richard Roll tin rằng sự suy giảm tự nhiên của thị trường chứng khoán toàn cầu phủ nhận lập luận rằng kinh doanh chênh lệch là lý do dẫn tới khủng hoảng. Ông Roll cho rằng chiến lược kinh doanh này được sử dụng đầu tiên tại Mỹ. Nếu kinh doanh chênh lệch gây ra sự suy giảm của thị trường thì tại sao các thị trường như Úc và Hồng Kông nơi mà kinh doanh chênh lệch không phổ biến, vẫn suy giảm? Dù cho những thị trường này có thể đạt đến mức độ kinh doanh chuyên nghiệp như tại Mỹ, Roll cũng đưa ra những nhận xét không khác mấy. Cuộc khủng hoảng bắt đầu và ngày 19 tháng 10 tại Hồng Kông, lan sang phía Tây đến Châu Âu, và tấn công vào thị trường Mỹ chỉ sau khi Hồng Kông và các thị trường khác đã suy giảm ở mức đáng kể.

Một lý thuyết phổ biến khác cho rằng cuộc khủng hoảng là kết quả của sự tranh chấp về chính sách tiền tệ giữa các nước công nghiệp G7, theo đó Mỹ muốn tăng giá đồng đôla và kiềm chế lạm phát nhằm thiết chặt chính sách nhanh hơn các nước Châu Âu. Theo quan điểm này, cuộc khủng hoảng nổ ra khi thị trường chứng khoán Hồng Kông- trợ lực của đồng đôla- gãy vụn và điều này gây ra cuộc khủng hoảng nói riêng.

Trong thời gian cuộc khủng hoảng bùng phát, các giao dịch đã kiểm soát nghiêm ngặt trên thị trường toàn cầu. Rất nhiều trường hợp các lệnh đã được đặt và nó đã cung cấp thời gian cho Cục Dự trữ và các ngân hàng trung ương khác để tăng tính thanh khoản vào hệ thống ngăn cản sự đổ vỡ trong tương lai. Trong khi sự bi quan thị trường xuống đáy đang bao trùm, dẫn đến Ngày thứ hai đen tối " cao trào bán ra" vì định giá quá cao của chứng khoản trên thị trường.

Ảnh hưởng của cuộc suy thoái đã phá vỡ thị trường tài chính, thậm chí gây ra khủng hoảng đối với ngành bảo hiểm và tiết kiệm- cho vay ở Mỹ. Sự suy thoái đã tấn công vào bang New England và Texas một cách sâu sắc bởi vì hai bang này có mối liên hệ mật thiết nhất đối với ngành bảo hiểm và tiết kiệm-cho vay vì hoạt động tài trợ cho việc mở rộng.