Chu kỳ mới cho kim loại công nghiệp: Trung Quốc đang có thêm quyền lực

Lượng alumina được chuyển hướng từ các nhà máy luyện kim bị tê liệt ở Trung Đông đang tràn vào các cảng của Trung Quốc với khối lượng gấp 30 lần so với cùng kỳ năm ngoái, thúc đẩy sản lượng và tạo ra một làn sóng xuất khẩu mạnh mẽ, điều này sẽ định hình lại thị trường nhôm toàn cầu trong nhiều năm tới bất kể cuộc xung đột kết thúc như thế nào.

Chiến tranh tạo ra những kẻ thua cuộc theo những cách rõ ràng và những người thắng cuộc theo những cách ít rõ ràng hơn. Việc đóng cửa eo biển Hormuz đã gây ra những thiệt hại rõ rệt trên thị trường năng lượng, chuỗi cung ứng hóa dầu và lạm phát hàng tiêu dùng. Hậu quả ít rõ ràng hơn của nó hiện đang hiện hữu trên thị trường nhôm toàn cầu, nơi sự gián đoạn chuỗi cung ứng do yếu tố địa lý chứ không phải chính sách đang chuyển hướng dòng nguyên liệu thô về phía Trung Quốc với tốc độ và quy mô đủ để định hình lại kinh tế sản xuất, cán cân thương mại và động lực cạnh tranh trong một trong những kim loại công nghiệp quan trọng nhất về mặt chiến lược trên thế giới.

Nhập khẩu alumina, nguyên liệu thô chính để luyện nhôm, của Trung Quốc đã tăng vọt lên 338.000 tấn trong tháng 3, tăng 87% so với tháng 2 và cao gấp gần 30 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Nhập khẩu ròng đạt 129.000 tấn, mức cao nhất kể từ đầu năm 2024. Giá alumina chuẩn tại Tây Úc, thị trường tham chiếu của thế giới cho mặt hàng này, đang giao dịch ở mức thấp nhất trong gần 5 năm do lượng hàng hóa vốn được vận chuyển đến các nhà máy luyện nhôm ở Trung Đông trước khi eo biển Hormuz đóng cửa đang tràn ngập các thị trường khác để tìm kiếm người mua.

Trung Quốc, vốn đã là nhà sản xuất nhôm lớn nhất thế giới và trong những năm gần đây còn là nước xuất khẩu lượng nhôm dư thừa, là người mua tiềm năng quan trọng nhất. Công suất luyện kim của nước này đủ lớn để hấp thụ lượng nhôm được chuyển hướng. Cơ sở hạ tầng hậu cần của họ cũng có thể xử lý các lô hàng được chuyển hướng. Và các nhà sản xuất của Trung Quốc có mọi động lực kinh tế để tận dụng nguồn nguyên liệu thô giá rẻ đang tràn ngập thị trường nhờ cuộc chiến tranh đang gây thiệt hại cho các đối thủ cạnh tranh của họ.

Kết quả là một sự thay đổi cấu trúc trong nền kinh tế cung ứng nhôm toàn cầu, kéo dài hơn cả chính cuộc xung đột, bởi vì các nhà máy luyện nhôm ở Trung Đông bị cắt đứt nguồn cung cấp alumina sẽ mất nhiều tháng để khởi động lại ngay cả sau khi chiến sự kết thúc. Lợi thế sản xuất của Trung Quốc, được nâng cao nhờ nguồn nguyên liệu thô giá rẻ, sẽ tiếp tục duy trì trong suốt thời kỳ bình thường hóa hậu chiến.

Địa lý chuỗi cung ứng đã khiến điều này trở nên không thể tránh khỏi

Để hiểu tại sao Trung Quốc là bên hưởng lợi chính từ sự gián đoạn nguồn cung alumina ở Trung Đông, cần phải hiểu rõ địa lý chuỗi cung ứng bị gián đoạn do việc đóng cửa eo biển Hormuz. Các nhà sản xuất nhôm ở Trung Đông, chiếm khoảng 9% sản lượng toàn cầu, chủ yếu nằm ở các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) như Bahrain, UAE, Oman và Qatar, phụ thuộc vào nhập khẩu alumina bằng đường biển làm nguyên liệu đầu vào chính. Các quốc gia này có nguồn năng lượng dồi dào và giá rẻ để luyện kim nhưng năng lực sản xuất bauxite hoặc alumina trong nước lại rất hạn chế. Toàn bộ mô hình công nghiệp nhôm của họ được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa năng lượng sẵn có trong nước và nguyên liệu thô nhập khẩu.

Alumina cung cấp cho các nhà máy luyện kim này chủ yếu đến từ Úc, Guinea và Jamaica, được vận chuyển bằng đường biển qua các tuyến đường vận tải mà trong điều kiện bình thường, sẽ đi qua hoặc tiếp cận Vịnh Ba Tư. Với việc eo biển Hormuz фактически bị đóng cửa đối với vận tải thương mại, các tàu chở alumina đến các nhà máy luyện kim ở vùng Vịnh không có nơi nào để giao hàng. Các nhà máy luyện kim ở Trung Đông không thể nhận nguyên liệu, không thể vận hành và không thể sản xuất nhôm. Lượng alumina đã ở trên biển, đã được chất lên các tàu đã rời cảng xuất phát trước khi bị đóng cửa, cần phải nhanh chóng tìm được người mua thay thế để tránh chi phí chuyển hướng hàng hóa trở lại nơi xuất phát hoặc lưu giữ trên tàu với chi phí khổng lồ mỗi ngày.

Trung Quốc là điểm đến tự nhiên cho những lô hàng bị chuyển hướng này, vì nhiều lý do bổ trợ lẫn nhau. Cơ sở hạ tầng nhập khẩu alumina của Trung Quốc thuộc hàng phát triển nhất thế giới, có khả năng tiếp nhận các tàu lớn tại nhiều cảng với hệ thống hậu cần dỡ hàng, lưu trữ và phân phối đã được thiết lập. Các nhà máy luyện kim của Trung Quốc, nơi tiêu thụ nhiều alumina hơn bất kỳ quốc gia nào khác, có năng lực chế biến để hấp thụ thêm khối lượng nguyên liệu thô vượt quá mức cung cấp theo hợp đồng. Và các thương nhân và nhà máy luyện kim Trung Quốc có các mối quan hệ thương mại, khả năng tài chính và sự sẵn sàng hành động nhanh chóng khi nguồn cung xuất hiện với giá thấp hơn giá thị trường.

Mức tăng 87% so với tháng trước về khối lượng nhập khẩu trong tháng 3 là biểu hiện bằng số liệu của thị trường về những động lực đang diễn ra trên quy mô lớn. Mức tăng gấp 30 lần so với cùng kỳ năm ngoái khẳng định rằng đây không phải là sự điều chỉnh nhỏ đối với các mô hình thương mại hiện có mà là sự chuyển hướng cơ bản của dòng chảy alumina toàn cầu, điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử thời bình của mặt hàng này.



Sự sụp đổ giá alumina và những tác động của nó đến biên lợi nhuận luyện kim

Giá alumina chuẩn tại Tây Úc đang giao dịch ở mức thấp nhất trong gần 5 năm, đây là một diễn biến có tác động đáng kể đến nền kinh tế nhôm của Trung Quốc, cũng như sự gia tăng khối lượng nhập khẩu của Trung Quốc. Alumina thường chiếm từ 30% đến 40% tổng chi phí sản xuất nhôm, khiến nó trở thành chi phí đầu vào biến đổi lớn nhất trong quá trình luyện kim. Khi giá alumina giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm trong khi giá nhôm vẫn được hỗ trợ bởi nhu cầu toàn cầu đối với kim loại này, biên lợi nhuận giữa chi phí nguyên liệu thô và giá trị sản phẩm hoàn thiện sẽ mở rộng, khiến hoạt động luyện kim của Trung Quốc trở nên sinh lời hơn đáng kể so với mức kinh tế thông thường.

Việc mở rộng biên lợi nhuận này đang diễn ra vào thời điểm các nhà máy luyện kim Trung Quốc đang phải đối mặt với áp lực chi phí mang tính cấu trúc do giá năng lượng tăng cao, chính cú sốc năng lượng này đang thúc đẩy sự gián đoạn kinh tế vĩ mô rộng lớn hơn được thảo luận trong suốt loạt bài này. Nguồn cung alumina giá rẻ bất ngờ đang bù đắp một phần hoặc toàn bộ cho áp lực chi phí năng lượng, giúp các nhà sản xuất nhôm Trung Quốc có vị thế cạnh tranh về chi phí tốt hơn so với các đối thủ quốc tế so với trường hợp không có sự gián đoạn chuỗi cung ứng.

Sự cải thiện về khả năng cạnh tranh này đặc biệt đáng kể so với các nhà sản xuất nhôm phương Tây, chủ yếu ở châu Âu và Bắc Mỹ, những người đang phải gánh chịu toàn bộ tác động của việc tăng chi phí năng lượng mà không có được lợi ích bù đắp từ nguồn alumina rẻ hơn. Các nhà máy luyện nhôm châu Âu, vốn đã phải vật lộn với chi phí năng lượng tăng cao kể từ cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2022, đang phải đối mặt với chi phí năng lượng cao hơn do cú sốc giá dầu Hormuz kết hợp với việc không tiếp cận được nguồn alumina giá rẻ đang được chuyển hướng sang Trung Quốc. Chênh lệch chi phí giữa sản xuất nhôm của Trung Quốc và châu Âu đang ngày càng mở rộng với tốc độ sẽ ảnh hưởng đến các quyết định sản xuất, tỷ lệ sử dụng công suất và cuối cùng là sự cạnh tranh xuất khẩu từ Trung Quốc.

CHI TIẾT: https://vietnambusinessinsider.vn/c...trung-quoc-dang-co-them-quyen-luc-a52918.html