Có điều chỉnh tỉ giá?

(LĐ) - Ngày 27.1, tỉ giá trên thị trường tự do Hà Nội giữa VND và USD được giao dịch ở mức 20.930 – 21.000VND/USD mua vào và bán ra. Nếu so sánh với tỉ giá được niêm yết trên hệ thống NH là 19.500 VND/USD bán ra thì tỉ giá trên thị trường tự do hiện cao hơn 10,7%.

Theo thống kê, mức chênh lệch từ 7-10% này đã được duy trì trong suốt gần ba tháng qua. Rất nhiều ý kiến hiện đang rất ủng hộ chuyện điều chỉnh tỉ giá trong dịp Tết Nguyên đán này. Thị trường đang phấp phỏng chờ đợi khi chỉ còn vài ngày nữa là tới Tết Nguyên đán.

Giá thu đổi ngoại tệ trên thị trường tự do đang cao hơn nhiều so với tỉ giá liên
ngân hàng. Ảnh: Giang Huy
Vấn đề chỉ là thời điểm

Theo nhiều ý kiến, sự chênh lệch tỉ giá ở trên đã gây khó khăn các NH trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ. Bản thân các NH chỉ là định chế trung gian cung – cầu. Điều đáng nói là khó khăn của các DN xuất -nhập khẩu khi phải chấp nhận giao dịch ngoại tệ theo tỉ giá tự do. Theo CTCK Thăng Long (TSC), thị trường, bao gồm cả các NHTM đã bằng cách này hay cách khác gần như đã chấp nhận giao dịch ở mức tỉ giá của thị trường tự do.

Trong thời gian gần đây, các luồng thông tin trên thị trường đều xoay quanh chuyện “giữ nguyên tỉ giá cho tới Tết Nguyên đán”. Câu hỏi “Liệu sau Tết, tỉ giá có được điều chỉnh không?” đã được nhiều đối tượng trên thị trường phân tích, phỏng đoán. Việc điều chỉnh tỉ giá chính thức có thể gây ra những lo ngại về sức ép lạm phát gia tăng. Tuy nhiên những thông điệp từ Chính phủ trong thời gian được thị trường phán đoán là sẽ có sự điều chỉnh trong dịp Tết năm nay.

Thứ nhất là việc nhắc đi nhắc lại quyết định “không điều chỉnh tỉ giá trước Tết”. Theo một chuyên gia tài chính: “Nếu không điều chỉnh thì Chính phủ đã không nhắc đi nhắc lại như thế!”. Thứ hai là việc mới đây nhất, NHNN đã cho đăng tải lại một bài phỏng vấn GS Trần Hoàng Ngân (thành viên Hội đồng tư vấn tiền tệ quốc gia) của một tờ báo mạng, trong đó có kiến nghị nên điều chỉnh tỉ giá ngay trong tháng 1 này khi nguồn vốn ngắn hạn vào VN có xu hướng tăng, giá USD tự do có xu hướng giảm cùng với thông tin nguồn kiều hối lên tới 8 tỉ USD. Bên cạnh đó, thông tin đề cập tới mức điều chỉnh gợi ý là 20.500VND/USD và nên để lãi suất VND cao ở mức hợp lý để khuyến khích được người dân không rút tiền đồng sang mua ngoại tệ.

Theo ông Phạm Thế Anh - chuyên gia kinh tế trưởng của TSC, những thông điệp này cho thấy việc điều chỉnh tỉ giá sớm muộn cũng sẽ được thực hiện, vấn đề chỉ còn là việc lựa chọn thời điểm thích hợp.

Bốn thuận và một nghịch

Theo kiến nghị của ông Trần Hoàng Ngân, việc điều chỉnh tỉ giá nên tiến hành ngay trong tháng 1 này. Thực tế, ngày cuối cùng của tháng 1 năm nay (31.1) tương đương với 28 Tết. Đây cũng là ngày mà cách đây đúng một năm, NHNN đã quyết định điều chỉnh tỉ giá liên NH thêm hơn 3% lên mức 18.544VND/USD và cố định cho tới ngày 17.8. Theo phân tích của ông Phạm Thế Anh, trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán có lẽ là thời điểm thích hợp nhất bởi có sự dồi dào của lượng kiều hối, giải ngân vốn FII và FDI trong những tháng gần đây; cộng với lãi suất VND cao đang khiến cho tâm lý găm giữ ngoại tệ giảm đáng kể. Thêm vào đó, tỉ giá trên thị trường tự do đã giảm từ trên 21.500VND/USD trong những ngày cuối tháng 11.2010 xuống còn khoảng 21.000VND/USD thời gian gần đây.

Ông Phạm Thế Anh đã chỉ ra bốn thuận lợi của việc điều chỉnh tỉ giá ở thời điểm này: Thứ nhất, việc điều chỉnh tỉ giá trong thời điểm thuận lợi về nguồn cung ngoại tệ sẽ giúp cho thị trường tự do không bị xáo trộn mạnh, đồng thời giúp đưa tỉ giá trên hai thị trường tiến sát gần nhau hơn. Thứ hai, việc điều chỉnh tỉ giá trong thời điểm thắt chặt tiền tệ hiện nay được kỳ vọng là sẽ khiến cho các DN và người dân có ngoại tệ chịu bán lại cho các NHTM hơn. Thứ ba, đây có lẽ là thời điểm tốt để NHNN mua lại nhằm cải thiện lượng dự trữ ngoại tệ vốn được cho là đã xuống rất thấp trong thời gian qua. Thứ tư, việc điều chỉnh tỉ giá trước kỳ nghỉ Tết dài sẽ giúp cho thị trường tránh được được cú sốc tức thời về tâm lý. Các quyết định sẽ cân nhắc kỹ lưỡng và thực hiện một cách khôn ngoan hơn.

Một trở ngại mà ông Thế Anh nhắc tới là việc trung hòa dòng vốn ngoại tránh tình trạng tăng trưởng nóng cung tiền và lạm phát phi mã như những năm 2007-2008. Bởi khi điều chỉnh tỉ giá, rủi ro với dòng vốn quốc tế sẽ giảm đi. Cộng với lãi suất USD hiện được các NHTM huy động tới trên 6% thì sẽ là điểm trũng thu hút dòng vốn của các tổ chức ngoại. Nhưng đây cũng là cơ hội tốt cho NHNN nâng cao dự trữ ngoại hối.

Một vấn đề đặt ra là khi người dân và các DN đã “bắt bài” chính sách thì có xảy ra tình trạng găm giữ ngoại tệ, đầu cơ như những lần trước đây không khi bản thân NHTM cũng đang tích trữ ngoại tệ trạng thái dương ở mức cao; DN, tổ chức và người dân có ngoại tệ cũng chỉ mang gửi chứ không bán? Theo ông Phạm Thế Anh, hoạt động đầu cơ chỉ xảy ra khi nguồn cung khan hiếm. Thời điểm này khác với những lần trước bởi nguồn cung ngoại tệ hiện đang dồi dào. Lãi suất VND cũng đang rất cao nên người dân sẽ hạn chế nắm giữ USD. Còn với những vấn đề như tăng nợ nước ngoài... nếu điều chỉnh tỉ giá chuyên gia này cho rằng, đây là vấn đề lâu dài của nền kinh tế. Bởi không vì thế mà bắt tỉ giá phải oằn lưng đỡ gánh nặng đó. Còn vấn đề điều chỉnh thế nào, dùng công cụ nào và liều lượng bao nhiêu, bản thân NHNN là người sẽ quyết định để có lợi nhất cho nền kinh tế.

Lưu Thuỷ​