Dòng Tiền ra tiền tuyến hay Bí mật về "Đường Mòn Hồ Chí Minh Tài Chính"...

Nhiệm vụ của B29 là tiếp nhận tất cả các khoản ngoại tệ viện trợ từ các quốc gia, tổ chức, cá nhân trên thế giới, sau đó tập trung vào quỹ đặc biệt dành riêng cho miền Nam. Tài sản ngoại tệ thuộc quỹ đặc biệt là để phục vụ miền Nam,
nên được điều hành hoàn toàn độc lập, không liên quan đến nguồn vốn ngoại tệ công khai của Nhà nước.
Khi đó, toàn bộ việc thu chi do B29 thực hiện được hạch toán theo một chế độ kế toán đặc biệt mà chỉ một số cán bộ chủ chốt mới có thể đọc và hiểu được và được báo cáo lên Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (khi đó là đồng chí Phạm Hùng).
Ngày mới thành lập, B29 chỉ có 10 người, một số được bố trí hoạt động tại hải ngoại. Đây đều là những người dũng cảm, có kiến thức, giỏi ngoại ngữ và đặc biệt là tuyệt đối trung thành.
Hàng năm, đồng chí Lê Thanh Nghị (khi đó là Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng) dẫn đầu đoàn của Chính phủ đi đàm phán xin viện trợ, trong đó có viện trợ bằng ngoại tệ. Có lần, Phó thủ tướng của một quốc gia hỏi đồng chí Lê Thanh Nghị: “Các cán bộ được giao làm việc này có tin cậy không?”. Đồng chí Lê Thanh Nghị trả lời rằng, họ đều là những đồng chí đảng viên trung thành và đã được trải qua rèn luyện, thử thách.
Người được Bộ Chính trị giao trực tiếp nhận chỉ thị từ Bộ Chính trị, chỉ đạo hoạt động của B29 là đồng chí Mai Hữu Ích, khi đó là Phó cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) và đồng chí Nguyễn Nhật Hồng là Trưởng phòng B29.
Trong khi đó, đầu mối tiếp nhận nguồn tiền từ B29 tại miền Nam thời kỳ đó là N2683. N2683 được thành lập với vai trò là một ban công tác đặc biệt thuộc Trung ương Cục miền Nam.
Nhiệm vụ của N2683 là tiếp nhận chi viện bằng tiền, ngoại tệ từ Trung ương chuyển vào. Sau đó, theo kế hoạch chi viện đã được phê duyệt, N2683 phân phối tiền xuống từng chiến trường, từng cơ sở của ta đang hoạt động trên toàn miền Nam.

Ông Lê Văn Châu (thứ ba từ trái sang) trong một lần tới thăm trụ sở Cơ quan Báo Đầu tư. Ảnh: Hoài Nam​

Những con đường đưa tiền ra tiền tuyến
Các khoản tiền viện trợ từ nước ngoài một phần được đổi ra tiền ngụy Sài Gòn ở nước ngoài, rồi chuyển qua B29 và sau đó giao cho C100 (thuộc Tổng cục Hậu cần) đóng gói và vận chuyển trực tiếp bằng các phương tiện vận tải vào miền Nam.
Từ đó, số tiền đó được chuyển về C32 thuộc Ban Kinh tài Trung ương Cục miền Nam, Ngân Tín khu 5, Ngân Tín Bình Trị Thiên. Đây được gọi là phương thức thanh toán AM (vận chuyển trực tiếp).
Tuy nhiên, trong những năm 1964 - 1965, chiến tranh ác liệt hơn, trong khi nhu cầu chi viện cho miền Nam ngày càng tăng, nên phương thức vận chuyển AM cũng rất khó khăn.
Mỹ, ngụy đánh phá ác liệt các tuyến đường vận tải của ta vào Nam, cả đường bộ, đường biển, khiến việc vận chuyển tiền rất khó. Có lần, địch ném bom trúng xe vận chuyển tiền, giá trị tiền bị cháy tới 5.036.000 USD (gồm cả USD và tiền ngụy Sài Gòn).
Trong khi đó, việc đổi tiền từ USD sang tiền ngụy Sài Gòn cũng khó khăn hơn trước.
Đứng trước tình thế đó, một phương thức mới mang tên FM đã được áp dụng một cách tài tình, khéo léo.
FM là chữ viết tắt của phương thức mới (F: Phương thức, M: Mới). Đây là phương thức chi viện tiền cho miền Nam bằng hình thức chuyển khoản.
Theo phương thức FM, tiền ngụy Sài Gòn được nhận ngay tại Sài Gòn theo đường nội thành của Ban công tác đặc biệt trực thuộc Trung ương Cục miền Nam, với các bí số D270 và N2683. Lúc đó, đồng chí Mười Phi (tức Mười Thăng Long) là Trưởng ban và đồng chí Ba Châu (tức Lữ Minh Châu) là Phó trưởng ban đã chỉ đạo cung cấp các loại tiền nhanh chóng, đáp ứng yêu cầu cho chiến trường. Sau đó, các cán bộ của ta sẽ hoàn trả USD cho người cung cấp tiền Sài Gòn vào tài khoản của họ ở ngân hàng nước ngoài.
Việc giao và nhận tiền tại Sài Gòn được thực hiện tại những địa điểm đã quy ước, thường là vùng giáp ranh, ven đô Sài Gòn - Gia Định, có khi là những nơi xa hơn và phải di chuyển bằng ô tô.
Sau khi nhận tiền từ các khách hàng tại Sài Gòn, N2683 bí mật thông báo cho B29 để B29 chuyển tiền trả cho khách hàng có tài khoản ở nước ngoài.
Phương thức mới FM đã tạo điều kiện thuận lợi hơn AM, vì có thể giải quyết dịch vụ chuyển tiền lớn trong một ngày, đảm bảo an toàn, thận trọng, không tổn thất và thậm chí còn có lãi khi tiền gửi ở ngân hàng nước ngoài.
Tham gia hoạt động chuyển tiền vào Nam bằng các phương thức AM và FM với guồng máy bí mật, an toàn tuyệt vời, còn có cả những chiến sỹ thầm lặng trên các tuyến đường máu lửa, cũng như những chiến sỹ thầm lặng hoạt động tại chiến trường miền Nam và ở hải ngoại. Đó là những chiến sỹ tài năng, ý chí, quả cảm và trung thành tuyệt đối. Họ đã xuất sắc hoàn thành nhiệm vụ cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, góp phần không nhỏ vào chiến thắng lịch sử 30/4/1975 của dân tộc.
(Viết theo lời kể của ông Lê Văn Châu, nguyên thành viên Tổ chức cách mạng B29, nguyên Phó thống đốc NHNN, nguyên Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước)

Những Ký Ức về Đường mòn HCM Tài Chính

Ký ức về “Đường mòn HCM tài chính”


Để có đại thắng Mùa xuân 30/4/1975, bên cạnh những yếu tố chính trị, quân sự..., thì vấn đề tài chính cũng đã đóng góp một phần quyết định. Vậy việc tổ chức nguồn tài chính nuôi quân, bảo đảm vấn đề sống còn cho các cơ quan quân - dân - chính - đảng của Trung ương Cục miền Nam đã vận hành như thế nào?

Những cơ sở mật :
Sau Hiệp định Geneva 1954, thấy được những khó khăn về tài chính sẽ đến với các cơ sở cách mạng cài lại ở Nam Bộ cũng như tình thế bất lợi của cách mạng miền Nam, Ban Tài chính Xứ ủy Nam Bộ được thành lập vào năm 1955. Người phụ trách đầu tiên của tổ chức này là ông Phạm Hữu Lầu (Tư Lầu), cùng các cán bộ nòng cốt là Nguyễn Văn Phi (Mười Phi), Nguyễn Thanh Quang (Dân Sanh), Võ Phát (Tư Võ)...
Lúc đầu, cán bộ cơ sở của ta ra hoạt động công khai, lập xưởng cưa, xưởng xay xát, xe vận tải, may mặc, tàu buôn vận chuyển hàng... kinh doanh hợp pháp tại Sài Gòn. Nhưng sau năm 1957, chiến dịch tố Cộng của chính quyền Sài Gòn ngày càng gay gắt, nhiều cơ sở tài chính của ta phải chuyển sang Campuchia hoạt động trong các lĩnh vực thầu khoán (xây dựng), mở ga-ra, mở công ty xuất nhập cảng, nhà in... Nhờ có mác Việt kiều hợp pháp, nên các cơ sở này đã mở rộng quan hệ buôn bán, kết nối với miền Bắc, tạo được vỏ bọc vững chắc.
Năm 1959, khi chính quyền Ngô Đình Diệm thực hiện những thủ đoạn tàn khốc nhất đối với những người cộng sản, thì chúng ta bắt đầu “xẻ dọc Trường Sơn”, đưa lực lượng vào chi viện cho miền Nam ở cả đường bộ và đường biển. Lực lượng vũ trang ngày càng lớn mạnh, nhiều vùng căn cứ được hình thành, vì thế, vấn đề tài chính, hậu cần nuôi quân càng trở nên bức thiết. Khi đó, mặc dù tại các vùng giải phóng, ta có thu các thuế đảm phụ (nông nghiệp và thương nghiệp), thuế đồn điền, vận động lạc quyên..., nhưng nguồn thu không thấm vào đâu.
Ở miền Nam lúc ấy là thị trường tự do, tức là có tiền là có hàng hóa cung cấp, từ thực phẩm đến thuốc men, đạn dược. Nhưng vấn đề là làm thế nào để có thể chuyển tiền vào trong lòng địch một cách an toàn?

Quá Hay, Các chú các bác ngày xưa giỏi thật !!

Ban Kinh tài và những bộ phận tuyệt mật
Trong tình thế khó khăn ấy, Bộ Chính trị đã giao nhiệm vụ chi viện tài chính vào B2 cho đồng chí Phạm Hùng (Hai Hùng).
Năm 1961 - thời điểm cam go nhất của cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, Xứ ủy Nam Bộ giải thể, Trung ương Cục miền Nam ra đời và cơ quan này thành lập Ban Kinh tài do đồng chí Võ Chí Công, Phó bí thư Trung ương Cục kiêm Trưởng ban. Sau đó, ông Phạm Văn Xô (Hai Xô) làm Trưởng ban chỉ huy trực tiếp. Ban này vừa làm nhiệm vụ vận động nhân dân đóng góp tài chính, vừa nghiên cứu đường lối và biện pháp đảm bảo cung cấp, vận chuyển tiền mặt tới các khu căn cứ và chống chính sách bao vây, lũng đoạn kinh tế của địch, đảm bảo tài chính, hàng hóa kịp thời cho cuộc đấu tranh quân sự, chính trị của các lực lượng ở các chiến trường Nam Bộ và Nam Trung Bộ.
Năm 1965, đồng chí Phạm Hùng đề xuất thành lập tổ chức đặc biệt B29 - mật danh của Quỹ ngoại tệ đặc biệt. Để giữ bí mật, B29 chịu sự chỉ đạo đơn tuyến, có văn phòng tại Ngân hàng Trung ương. Nhiệm vụ của tổ chức này là tập trung các nguồn vốn ngoại tệ dành riêng cho miền Nam, vì thế B29 hoạt động độc lập và nằm ngoài ngân sách nhà nước. B29 nắm các loại tiền như USD, bath Thái, tiền của chính quyền Sài Gòn lúc bấy giờ, riel Campuchia, kíp Lào, trong đó chủ yếu là USD do các nước bạn chi viện. Người điều hành trực tiếp B29 là ông Mai Hữu Ích, Phó cục trưởng Cục Ngoại hối, Ủy viên Ban Chi viện miền Nam, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Phạm Hùng, sau đó là Lê Thanh Nghị.
Khi nguồn tiền từ miền Bắc chi viện vào ngày càng nhiều, Ban Kinh tài Trung ương Cục miền Nam thành lập Ban công tác đặc biệt để làm nhiệm vụ chuyển tiền theo hệ thống ngân hàng. Để bảo đảm bí mật, lúc đầu, Ban có bí danh là B6, sau đổi thành D270, rồi N.2683 do ông Nguyễn Văn Phi là Trưởng ban, ông Lữ Minh Châu (Ba Châu) là Phó ban.
Có tiền, có đường chuyển tiền, thì phải có nơi tiếp nhận và phân phối. Vì thế, C32 - đơn vị kho quỹ trực thuộc Ban Kinh tài Trung ương Cục miền Nam được thành lập. C32 nằm trong vùng giải phóng, là tổng kho tiếp nhận các nguồn tiền mặt, nhập kho, lưu kho, bảo quản và vận chuyển tiền giao cho các đơn vị trọng yếu.

Các phương thức chuyển tiền
B29, N.2683 và C32 là ba bộ phận không thể tách rời quyết định đường đi và điểm đến của đồng tiền chi viện cho chiến trường B2 thông qua nhiều kênh liên lạc bí mật xuyên qua nhiều vùng, nhiều nước. Để đồng tiền “đi đến nơi, về đến chốn” thật không đơn giản. Đó là một mặt trận nguy hiểm không có tiếng súng. Quy trình chuyển đổi ngoại tệ phải sử dụng từ những nghiệp vụ ngoại hối ngân hàng đến các kỹ thuật quân sự.
Ông Phạm Văn Xô (thứ hai từ trái sang), nguyên Trưởng ban Kinh tài Trung ương Cục miền Nam, người được tình báo ngụy gọi là “Ông trùm kinh tài *********”
Nguồn tiền chuyển vào Nam khi đó chủ yếu được thực hiện theo hai phương thức có tên là AM và FM.
Với phương thức AM, tiền mặt được chuyển qua nhiều công đoạn. Chẳng hạn ở Hồng Kông, Bắc Kinh, Paris..., ta cài người và một số cơ sở ngân hàng đáng tin cậy. USD viện trợ sẽ được chuyển đến tài khoản bí mật ở Hồng Kông, sau đó rút ra mua gom tiền Sài Gòn, tiền Thái, tiền Campuchia... Khi đó, nhiều đại thương gia ở Sài Gòn cũng sang Hồng Kông buôn bán tiền với ta do tỷ giá hối đoái áp đặt giữa tiền Sài Gòn và USD chênh lệch với tỷ giá thị trường tự do. Ta phải chịu thiệt khoảng 3% trị giá tiền cần mua do phải mất chi phí “chế biến”. Tiền mặt các loại được tập trung về Ngân hàng Trung Quốc (BOC - Bank of China) ở Quảng Châu. Từ đây, cán bộ biệt phái ở hải ngoại sẽ sử dụng đường điện cơ yếu ngoại giao báo về cho B29 ở Hà Nội để cho người sang nhận tiền về.
Chuyển tiền qua đường bộ vào Nam thì qua đơn vị C100 thuộc Đoàn 559 theo đường Trường Sơn vào hoặc đường biển. Tiền được đóng trong thùng đặc chủng chở bằng xe quân sự hoặc các chuyến tàu không số, giao cho nơi nào thì nơi ấy có đơn vị đặc biệt tiếp nhận, cất giữ. USD vào Nam lại được phân tán nhỏ lẻ để khỏi bị lộ.
Phương thức AM có nhược điểm là không đáp ứng kịp thời nhu cầu tiền với khối lượng lớn, thời gian kéo dài và tỷ lệ thất thoát cao do bị quân địch đánh phá.
Để khắc phục điểm yếu trên, các đồng chí dạn dày kinh nghiệm tài chính như Dân Sanh, Mười Phi đề xuất phương thức vận hành FM: sử dụng các nguyên tắc chuyển khoản, lợi dụng hệ thống ngân hàng thế giới và ngân hàng của chính quyền Sài Gòn để chuyển tiền cho ta. Phương thức này đòi hỏi một hệ thống tổ chức bảo mật tinh vi, vì hoạt động ngay trong lòng địch.
Mạng lưới kinh doanh tiền tệ mang bí số C130 do Dân Sanh đảm trách tập trung các thương gia chuyên về vàng bạc đá quý hoặc các đại gia xuất nhập khẩu cỡ bự ở Sài Gòn có tài khoản tại các ngân hàng thương mại ở Sài Gòn, Pháp, Thụy Sỹ, Hồng Kông... Khi ta cần một lượng lớn tiền Sài Gòn, các đại gia sẽ rút tiền từ ngân hàng với lý do sản xuất - kinh doanh, cung cấp thẳng cho ta. Hoặc nhiều thương gia xuất hàng từ Sài Gòn, sau đó bên nhập hàng ở nước ngoài (có mở L/C thanh toán) rút tiền giao cho C130 nhằm hợp thức hóa tài chính, tránh bị nghi ngờ.
Từ C130, đơn vị N.2683 có thể nhận được tiền mặt Sài Gòn trước với số lượng lớn. Sau đó, N.2683 dùng điện đài mã hóa đề nghị chi trả gửi cho B29, Trưởng phòng Thanh toán ở Hà Nội gửi lệnh chi trả đến tài khoản Vietcombank ở nước ngoài (tài khoản này hoàn toàn do B29 sử dụng). Tiền USD sẽ được chuyển ngân vào tài khoản nước ngoài của các thương gia Sài Gòn. Cũng có khi, để an toàn, ta phải chuyển ngân qua một tài khoản bí mật ở Paris, rồi từ đây thực hiện lệnh chi trả.

Ngoài ra, còn có cách trả tiền theo séc cầm tay do N.2683 ký phát séc, còn bên cầm séc là thương gia cung cấp hàng hóa cho vùng giải phóng, được hưởng hoa hồng 1%. “Séc” thực ra là một tờ lịch cũ được mã hóa số tiền chi trả, loại tiền, địa điểm. Nếu chẳng may bị địch bắt thì cũng khó bị kết tội gì. Để bảo mật, với cách làm này, thường thì mỗi thương gia chỉ có một cấp dưới của ta tiếp xúc trực tiếp, cấp dưới này nhận lệnh gián tiếp từ cấp chỉ huy.
Các nguồn tiền đều đổ về kho C32 trung bình mỗi tháng 300 - 400 triệu đồng tiền Sài Gòn. Từ đây, Ban Kinh tài tham mưu cho Trung ương Cục phân phối cho các cơ quan, đơn vị. Tiền được chuyển đến Cục Hậu cần Miền, các khu, tỉnh... Các đơn vị như Ban An ninh T4 (Đặc khu Sài Gòn - Gia Định) thì giao tiền ở vùng ven; ở xa như Khu 5, Khu 6 thì phải tổ chức giao tận nơi. Các đơn vị tác chiến có thể nhận trực tiếp từ N.2683, C32.
Có tiền mạnh, ta móc nối “mua” luôn các cấp chỉ huy quân đội Sài Gòn để dùng xe GMC của Mỹ chở lương thực, thuốc men cung cấp cho ta. Trên đường sông, nhiều đơn vị Sài Gòn cho tàu vận tải chở hàng bán cho ta với số lượng lớn, giao hàng bên Campuchia. Cảng Shihanouk Ville là nơi tiếp nhận vũ khí, hàng viện trợ của Liên Xô cho ta theo đường biển. Hàng được quân đội Hoàng gia Campuchia bốc về những kho cất giữ dọc biên giới, người của ta sẽ đến nhận rồi chuyển về căn cứ Xa Mát. Ông Tư Cam, Ủy viên Ban cán sự Việt kiều Campuchia phụ trách việc này.
Cùng với hoạt động của Cục Hậu cần Miền, Ban Kinh tài Trung ương Cục miền Nam đã đảm đương nhiệm vụ cung cấp đầy đủ lương thực, thực phẩm, quân trang quân dụng cho lực lượng vũ trang trong các chiến dịch lớn để đưa cách mạng đến thắng lợi cuối cùng... Điều đáng quý là, cái tâm của những người làm công tác kinh tài thật trong sáng, không ai tơ hào một xu.

​