Đừng bao giờ để ai kiếm lợi trên lưng mình

Vài ngày trước, CEO của SSI Nguyễn Duy Hưng đăng đàn tuyên bố sẽ không tiếp tục tự doanh. Kèm theo đó là một phát ngôn quyết liệt chưa từng thấy yêu cầu nâng cao tính minh bạch của thị trường. Vị CEO đầy quyền lực trên chứng trường Việt Nam thường có những phát ngôn đầy tranh cãi, kèm theo đó là những cuộc tranh luận quyết liệt giữa một bên bảo vệ và chống đối Mr. Hưng. Nhưng lần này, chắc chẳng ai có thể phản đối ý kiến của Mr. Hưng bởi vì nó quá rõ ràng và là điều tất cả ai cũng muốn (đúng hơn là "gần như là tất cả").

Nói gần như là tất cả bởi vì có những nhóm đặc quyền đặc lợi đang hưởng những lợi thế to lớn từ cái sự không minh bạch của thị trường này. Mr. Hưng có lẽ đang chơi một ván bài lật ngửa giữa ông và phần còn lại là những công ty chứng khoán khác, bởi vì ai cũng biết tự doanh đang là nồi cơm chủ yếu của các công ty này. Theo đúng logic, những công ty còn lại sẽ lần lượt đưa ra những phản ứng của mình. Đầu tiên là Ms.Giao từ công ty chứng khoán Mêkông với một phát ngôn không-thể-tin-nổi của một vị giám đốc "dịch vụ khách hàng." Vị nữ giám đốc với tấm bằng cử nhân ở Úc này đã nói " phần đông các nhà đầu tư tại thị trường Việt Nam chưa có đòi hỏi cao về việc công bố thông tin hay nghĩa vụ với cổ đông." Tin nổi không, chúng ta không cần sự minh bạch của thị trường? Chúng ta, những nhà đầu tư, không có đòi hỏi để biết đồng tiền chúng ta đầu tư vào công ty được sử dụng như thế nào? Trái lại, minh bạch đang là niềm khát khao từng giờ của tất cả những nhà đầu tư. Chúng ta cần có những quyền tiếp cận thông tin công bằng cho tất cả mọi người, và cần một người tạo lập thị trường đảm bảo rằng mọi người đang chơi cùng một luật chơi. Không ai nói ra, nhưng ai cũng biết có những người đang "bình đẳng hơn những người khác." Khi mọi người không thể bán khống, đã có những nhóm short sell đang làm méo mó thị trường. Khi mọi người phải chờ đến 96 tiếng đồng hồ để được bán cổ phiếu của mình thì lại có những người bán chúng chỉ vài giây sau khi mình mua. Vâng, những tin đồn như thế đang nhan nhản trên mọi ngõ ngách. Chưa ai kiểm chứng được chúng nhưng những tin đồn như thế xuất hiện có nghĩa là mọi người đã bất mãn lắm với cái luật chơi này và khát khao sự minh bạch trên thị trường như thế nào. Ms. Giao có hiểu được cái khát khao này?

Cơ chế hiện tại của thị trường đang là một mảnh đất màu mỡ cho những sự không minh bạch phát triển. Chắc ai cũng hiểu được tự doanh của công ty chứng khoán có những quyền tiếp cận thông tin lớn đến mức nào khi nắm được hết thông tin mua bán của khách hàng. Chẳng cần phân tích gì hết, chỉ cần biết được hôm nay mọi người mua con gì, bán con gì cũng đã có thể kiếm lời rồi. Trong thị trường, chỉ một lợi thế nhỏ nhoi về thông tin cũng đã mang lại những khoản lợi khổng lồ thì chắc mọi người cũng đã hình dung được cái sức mạnh to lớn của lợi thế về thông tin này của tự doanh chứng khoán rồi chứ. Nhưng, sẽ có những người thắc mắc vậy tại sao mọi công ty chứng khoán lại lỗ. Như thế này nhé, ai cũng biết chúng ta đang khủng hoảng kinh tế, ai cũng sẽ theo logic mà nghĩ rằng công ty chứng khoán sẽ lỗ và sẽ thắc mắc ngay lập tức "ai cũng lỗ sao họ lại lời khủng khiếp thế nhỉ. Hay vậy?." Nếu bạn là công ty chứng khoán bạn sẽ làm gì, chắc ai cũng đoán ra...

Nếu các bạn chưa đoán ra thì hãy nghe Mr.Vũ Hoàng Giang trả lời phỏng vấn: "Khoản lỗ 117 tỷ của quý IV/2010 chủ yếu do việc quyết liệt cơ cấu danh mục đầu tư và trích lập dự phòng." Các bạn thấy đấy, giữa lúc mọi người đang khó khăn, có ai lại muốn làm người sung sướng đâu. Nhưng một điểm đáng chú ý nữa từ bài phỏng vấn của Mr. Giang là đoạn "Trong năm 2010 chúng tôi có thử nghiệm việc cung cấp các sản phẩm tài chính mới cho nhà đầu tư nhưng do hạn chế pháp luật nên chúng tôi chỉ dừng ở mức độ nghiên cứu triển khai để sẵn sàng cung cấp cho nhà đầu tư khi luật pháp cho phép." Vậy là nhận rồi nhé. Trong năm 2010, câu chuyện VND cung cấp option cho nhà đầu tư gây chú ý trên những diễn đàn. Option vẫn chưa được phép cung cấp ở Việt Nam. Khi Mr.Giang nói rằng "thử nghiệm" thì cũng thấy lăn tăn trong câu chuyện này. Nếu đã là thử nghiệm thì trách nhiệm pháp lý của VND đến đâu trong thương vụ này. Liệu khoản doanh thu từ bán option có đưa vào bản báo cáo tài chính quý tới không hay vì "luật pháp chưa cho phép" nên lại thôi. Đó là những vấn đề cần hết sức minh bạch và Dear Ms. Giao là mọi người đều cần và muốn biết.

Câu chuyện VND "thử nghiệm" option dù "luật pháp hạn chế" chỉ là những điều mà Mr.Giang kể nên mọi người mới biết. Vậy còn điều gì Mr. Giang hay Ms. Giao hay các vị CEO tài năng của chúng ta chưa kể không?