FDI lập kỷ lục: Việt Nam cần chuyển từ “thu hút vốn” sang “hấp thụ giá trị”

Dòng vốn FDI vào Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận mức tăng mạnh, với tổng vốn đăng ký vượt 34,6 tỷ USD, tăng hơn 61% so với cùng kỳ. Đây là con số cho thấy Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc và nhà đầu tư quốc tế tìm kiếm các địa điểm sản xuất an toàn, ổn định, hiệu quả dài hạn.

Điểm tích cực không chỉ nằm ở quy mô vốn, mà còn ở chất lượng dòng vốn. Các dự án FDI mới đang có xu hướng dịch chuyển mạnh hơn vào điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và công nghệ cao. Điều này cho thấy Việt Nam không còn chỉ được nhìn nhận như một cứ điểm sản xuất chi phí thấp, mà đang từng bước tham gia sâu hơn vào các mắt xích có giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, FDI tăng mạnh cũng đặt ra bài toán mới về năng lực hấp thụ. Khi dòng vốn chất lượng cao đi vào các lĩnh vực công nghệ, yêu cầu đối với hạ tầng, năng lượng, logistics, dữ liệu, nhân lực kỹ thuật và thể chế cũng cao hơn đáng kể. Nếu không nâng cấp kịp, Việt Nam có thể thu hút được dự án lớn nhưng khó giữ được phần giá trị gia tăng cao trong nước.

Về chính sách, trọng tâm giai đoạn tới không nên chỉ là cạnh tranh bằng ưu đãi thuế, giá đất hay chi phí lao động thấp. Lợi thế bền vững cần đến từ chất lượng hạ tầng, tốc độ xử lý thủ tục, năng lực cung ứng nhân lực, mức độ ổn định chính sách và khả năng kết nối giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa.

Một vấn đề quan trọng khác là liên kết chuỗi cung ứng. Nếu doanh nghiệp trong nước không nâng được năng lực công nghệ, quản trị, tiêu chuẩn chất lượng và năng suất lao động, làn sóng FDI mới có thể tiếp tục tạo tăng trưởng xuất khẩu nhưng hiệu ứng lan tỏa còn hạn chế. Khi đó, Việt Nam vẫn chủ yếu đóng vai trò địa điểm sản xuất, thay vì trở thành trung tâm tạo giá trị cao hơn.

Ở góc nhìn đầu tư, dòng vốn FDI chất lượng cao có thể tạo lợi thế dài hạn cho các nhóm ngành như khu công nghiệp, logistics, cảng biển, điện, hạ tầng dữ liệu, xây dựng công nghiệp, vật liệu và dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Tuy nhiên, cơ hội sẽ phân hóa theo vị trí quỹ đất, khả năng cung cấp điện — nước, hạ tầng kết nối, tỷ lệ lấp đầy, năng lực pháp lý và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn xanh của từng doanh nghiệp.

Tóm lại, FDI lập kỷ lục là tín hiệu tích cực cho triển vọng tăng trưởng của Việt Nam, nhưng câu chuyện quan trọng hơn nằm ở chất lượng hấp thụ dòng vốn. Giai đoạn mới không chỉ cần “thu hút được vốn”, mà phải giữ được công nghệ, nâng được năng suất, tăng được tỷ lệ nội địa hóa và giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.