full cổ mà đọc cái này lo quá, các pác ợ

Tỷ giá sẽ điều chỉnh vào sau Tết?

Fri,17/12/2010 - 01:16:10 PM Tiến sỹ Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, nhận định nếu có điều chỉnh tỷ giá ở mức hợp lý thì ở Việt Nam bao giờ cũng là thời điểm sau Tết Nguyên đán. Bởi sau Tết, lạm phát thường đi xuống, trạng thái tiền tệ ổn định tốt. Hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng không sôi động nên nhu cầu vốn không cao và dòng vốn vào Việt Nam thường tốt hơn vào cuối năm. Điều chỉnh vào thời điểm này cũng giúp người dân tin tưởng hơn vào đồng nội tệ.

"Tỷ giá sẽ phải điều chỉnh bởi áp lực đã lớn quá rồi", ông Thành cho biết. "Lần đi Tp.HCM vừa rồi cho tôi thấy rõ một điều về vị trí của VND trong lòng người dân thế nào. Rõ ràng là khách sạn tư nhân 100% vốn Việt Nam, vậy mà thanh toán bằng tiền USD. Tôi vừa phải thanh toán tiền phòng tại khách sạn này với giá 40 USD/tối và quy đổi bằng tỷ giá 21.500 đồng. Điều này sẽ là rủi ro trong thời gian tới", ông Thành tâm sự.

Tiến sỹ Võ Trí Thành,
Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương
-------------------------
Thưa ông, hệ lụy này xuất phát từ nhu cầu vốn ngoại tệ trong 6 tháng đầu năm của doanh nghiệp Việt Nam quá lớn chăng?
Đó chỉ là một nguyên nhân nhỏ không tạo nên xu hướng. Thực tế, chúng ta lại bỏ lỡ một thời cơ nữa để ổn định kinh tế vĩ mô. Bởi trong 6 tháng đầu năm, ngoại trừ có một vấn đề là vay quá ngoại tệ, thì lòng tin của người dân về đồng nội tệ, ổn định vĩ mô bắt đầu trở lại. Nhưng vừa có sự ổn định đôi chút thôi, thì với sự hứng khởi bởi sự tác động của các nhà đầu tư, chính khách có nhiều ý nghĩa với Việt Nam, chúng ta lại bắt đầu nới lỏng, muốn tăng trưởng cao…
Mới có 6 tháng đầu năm mà chúng ta đã khẳng định năm nay tăng trưởng đạt 6,7 - 6,8%, và chính sự nới lỏng đó gây khó khăn hơn trong tháng 11, tháng 12 và lòng tin vào VND lại yếu đi đến như thế này.
Điều tôi muốn nói ở đây là Việt Nam vẫn "ham hố" tăng trưởng, thích tăng trưởng. Điều này thấy rõ trong mục tiêu tăng trưởng năm 2011 của Chính phủ sẽ là 7 - 7,5%, nếu điều kiện cho phép thì nhảy lên 8%. Mà tăng trưởng ở Việt Nam hiện nay chủ yếu dựa vào tiền cung ứng chứ chưa nhiều doanh nghiệp quan tâm, chú trọng đến đầu tư công nghệ. Thực tế, những doanh nghiệp có tiền thường tìm cách tạo ra những trò chơi trên thị trường nhằm tìm kiếm lợi nhuận. Điều này đã tác động tiêu cực tới lạm phát, giá trị VND…
Ông bình luận gì về sự tồn tại hai tỷ giá của Việt Nam hiện nay?
Vừa qua, Chính phủ đã lựa chọn giữa hai phương án điều chỉnh tỷ giá: hoặc là can thiệp vào thị trường ngoại hối bằng dự trữ ngoại tệ hoặc là phá giá đồng nội tệ. Và chúng ta đã chọn phương án không phá giá, chấp nhận thực tế hai tỷ giá.
Tuy nhiên, Chính phủ đã lựa chọn phương án tốt nhất trong những phương án tồi nhất, chứ không phải phương án tồi nhất trong những phương án tốt nhất. Hiện tỷ giá trên thị trường tự do đang ở mức 21.180 đồng/USD (tính đến ngày 7/12) là do bị cuốn hút theo giá vàng, mà giá vàng được quyết định bởi những nhà đầu cơ thế giới. Vì vậy, với tỷ giá này chúng ta không thể chạy theo.
Nếu chạy theo tỷ giá ấy, có nghĩa là điều chỉnh lên mức 21.000 đồng/USD, liệu thị trường có tin rằng 21.000 đồng là điểm dừng? Chắc chắn là không. Như vậy, vòng xoáy đôla hóa, mất giá, lạm phát lại tái diễn như thời điểm mà chúng ta chứng kiến ở những năm 1990.
Như vậy, việc chấp nhận hai tỷ giá có nghĩa Chính phủ chỉ cấp ngoại tệ cho doanh nghiệp nhập khẩu những mặt hàng thiết yếu với tỷ giá 19.500 đồng/USD.
Nhưng duy trì tình trạng hai tỷ giá quá lâu sẽ làm méo mó thị trường?
Đúng vậy. Lịch sử đã chứng minh nếu tỷ giá trên thị trường chính thức và tự do mà chênh nhau đến 5% (chưa nói đến 10% như Việt Nam hiện nay) mà kéo dài đến 4 - 5 tháng thì nền kinh tế đó có vấn đề. Những vấn đề đó liên quan đến lạm phát, vĩ mô, thâm hụt ngân sách, thanh toán thực tế, liên quan đến rủi ro tài chính, nền tảng cơ bản, điều hành chính sách...
Nếu cứ để như vậy thì những tiêu cực, méo mó như thu phí mua bán ngoại tệ như hiện nay sẽ không được giải quyết. Hơn nữa, với những áp lực như lạm phát, thâm hụt cán cân thanh toán, thâm hụt thương mại, thâm hụt cán cân thanh toán quốc tế năm nay khoảng 4 tỷ USD… thì áp lực mất giá vẫn còn.
Tuy nhiên, cái dở nhất là việc tuyên bố sẽ ổn định tỷ giá từ nay đến Tết. Tuyên bố này khiến thị trường đặt ra câu hỏi: Sau Tết thì Chính phủ sẽ làm gì? Câu hỏi này hàm chứa kỳ vọng mất giá của VND thời điểm sau Tết sẽ cao và thực tế áp lực phá giá VND là rất lớn.
Theo suy đoán của ông, nếu điều chỉnh tỷ giá thì sẽ ở mức nào?
Thực tế, mức 21.180 VND/USD không phản ánh áp lực rủi ro từ chính sách, ổn định vĩ mô, thâm hụt (mặc dù tất cả điều này là có). Như vậy, nếu có phá giá đồng nội tệ thì mức mất giá cũng không phải ở mức 21.500 đồng (phá giá 10%), nhưng mức phá giá cũng không thể điều chỉnh ở mức thấp 19.800 đồng/USD (phá giá 0,5%).
Với nền tảng yếu kém như hiện nay của Việt Nam thì tỷ giá năm 2010 ở mức 20.500 đồng là hợp lý. Sang năm 2011, nếu những yếu kém được cải thiện thì chỉ khoảng 21.500 đồng. Tuy nhiên, điều quan trọng là thời điểm điều chỉnh.
Nếu theo kinh tế học, thời điểm hợp lý để điều chỉnh tỷ giá là sau Tết như ông vừa nói?
Nếu tính điểm mốc điều chỉnh hợp lý, người ta thường dựa vào 3 điểm mốc quan trọng nhất. Thứ nhất là so sánh điểm mốc với điểm năng suất lao động. Về nguyên tắc, một nước có năng suất lao động cao thì đồng nội tệ có xu hướng tăng giá, bởi vì năng suất bù được cho tỷ giá bị mất.
Thứ hai là thời điểm tính tỷ giá không phải là thời điểm tính thương mại cân bằng, mà thời điểm ấy là thời điểm có thâm hụt nhưng mức thâm hụt đó bền vững và ở mức chấp nhận được.
Thứ ba là tỷ giá hiện nay không chỉ phụ thuộc vào thương mại như trong quá khứ, mà phụ thuộc rất nhiều vào trung chuyển vốn. Năm 2007 là năm thâm hụt thương mại rất lớn nhưng tỷ giá vẫn có xu hướng tăng giá, bởi vì vốn vào rất nhiều. Giả sử người Việt Nam đều "ghét" USD và đem bán hết mấy chục tỷ USD đi, tự dưng tỷ giá sẽ tăng bởi trung chuyển vốn nội bộ lớn.
Vậy tại sao Việt Nam không làm cuộc cách mạng về tỷ giá để người dân Việt Nam "ghét" USD và đem đi bán?
Để có thể làm được cuộc cách mạng như thế, điều đầu tiên quan trọng nhất là phá giá phải để cho tỷ giá neo được ở mức giá kỳ vọng. Để phá giá một lần là "ăn" ngay thì ổn định vĩ mô là rất cao, lòng tin của người dân vào đồng nội tệ cũng phải lớn. Những yếu tố này hội tụ không nhiều ở Việt Nam trong thời điểm hiện nay.
Việt Nam đã từng làm một cuộc cách mạng về tỷ giá trong năm 1989. Năm đó, Việt Nam đã điều chỉnh tỷ giá VND/USD từ 3.500 đồng/USD lên 4.350 đồng/USD. Không chỉ thế, lãi suất huy động năm đó là 9%/tháng. Cuộc cách mạng đó khá hiệu quả khi rất nhiều người dân đi bán USD để gửi tiền đồng vì lãi suất lên đến 100%/năm. Mặc dù sự ổn định tỷ giá cũng không giữ được lâu.
Tuy nhiên, lịch sử đã cho thấy sự ổn định vĩ mô, lạm phát ở mức thấp sẽ đảm bảo sự thành công trong chính sách tỷ giá. Năm 1994, Trung Quốc đã quyết định phá giá đồng Nhân dân tệ (NDT) lên đến 40%, từ 5,7 lên 8,8 NDT/USD chỉ trong 1 đêm. Nhưng sau lần phá giá ấy, Trung Quốc đã không bị rơi vào vòng xoáy lạm phát, đôla hóa, phá giá. Tỷ giá đã được neo lại ở mức cao nhất là 8,3 NDT/USD trong suốt 10 năm qua. Nguyên nhân là ổn định kinh tế vĩ mô của Trung Quốc rất tốt, lạm phát mục tiêu luôn ở mức 3%/năm.
Nếu Việt Nam giữ được lạm phát từ mức 4 - 6%/năm thì điều hành tỷ giá sẽ không vất vả và chính sách tiền tệ và tỷ giá cũng không mâu thuẫn nhau.

Minh Huệ thực hiện​

(KINH DOANH số 70, ra ngày 13/21/2010)​