không đọc mất tiền--Lời tâm sự thật lòng

Cả họ 'chết' vì chứng khoán, đại gia vào… viện tâm thần

8:06 AM Thứ sáu, ngày 24 tháng sáu năm 2011- Chuyên mụcKinh Doanh|Chứng khoán|


Tính tới thời điểm này, Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia (Bệnh viện Bạch Mai) đã tiếp nhận những trường hợp đầu tiên cần điều trị tâm lý do khủng hoảng tinh thần liên quan đến thua lỗ trong đầu tư chứng khoán.

Cả họ "chết" vì chứng khoán
Đây là trường hợp một "đại gia" trẻ tuổi tên N., năm nay 28 tuổi, trú tại Thanh Trì, Hà Nội, tốt nghiệp ĐH Kinh tế Quốc dân Hà Nội. "Đại gia" này là con của một người lái tàu hỏa (Thuộc Tổng Công ty Đường sắt VN), là cháu đích tôn và niềm tự hào của gia đình cũng như dòng họ vì đã học tập, làm việc ở những nơi "có tiếng". Bởi thế, tiếng nói của anh rất có trọng lượng trong đại gia đình.
Anh N. tốt nghiệp ĐH Kinh tế Quốc dân năm 2006, đúng thời điểm phong trào đầu tư vào thị trường chứng khoán ở Việt Nam bắt đầu rộ lên. Có kiến thức và vốn, anh N. đã mạnh dạn đầu tư và thu lời lớn. Thấy tiền đẻ ra tiền với tốc độ chóng mặt, ban đầu nhiều người trong gia đình cùng chung vốn với anh để đầu tư, sau đó đến những người hàng xóm cũng tham gia vào "trò chơi" này.
"Trọng lượng" này càng được nhân lên khi vào thời điểm thị trường chứng khoán Việt Nam đang hưng phấn (năm 2007). Trong năm này, anh N. cùng những nhà đầu tư gia đình, làng xóm của mình đã thu lời lớn. Thấy ngon ăn, nguồn tiền đổ vào càng nhiều.
Khi thị trường chứng khoán Việt Nam có dấu hiệu đi xuống, nghe theo anh, nhiều người vẫn không rút tiền về, thay vào đó là kiên trì chờ đợi. Đến đầu năm 2011, chứng khoán càng ngày càng bị lún sâu vào tình trạng trì trệ. Đến khi thị trường chạm đáy (vào tháng 4/2011), anh N. đã mất hoàn toàn số tiền bỏ ra (ít nhất là hơn chục tỉ đồng), chưa kể ngôi nhà 7 tỷ của anh trai cũng "bốc hơi". Những người hàng xóm, họ hàng nghe anh đầu tư cũng mất trắng tài sản và cùng rơi vào cảnh nợ nần chồng chất.
Do chịu áp lực quá lớn (từ cả mọi người xung quanh), anh N. sinh ra hoảng loạn. Cách đây nửa tháng, anh được gia đình đưa vào điều trị tại Viện Sức khỏe tâm thần Quốc gia (Bệnh viện Bạch Mai). Người tiếp nhận anh N. là Tiến sỹ, bác sỹ chuyên khoa 2 Nguyễn Văn Dũng.
Bác sỹ Dũng cho biết anh N. rơi vào trạng thái căng thẳng cao độ, mất kiểm soát hành vi vì tinh thần hoảng loạn do chịu sức ép lớn trong quãng thời gian ngắn. Sau 9 ngày nằm điều trị tại Viện, tình hình của anh N. đã ổn định tạm thời. Đáng ra cần phải điều trị tiếp nhưng gia đình quyết xin bệnh viện đưa anh N. trở về nhà để đi ... nhờ thầy bói "giải đen", mặc các bác sỹ khuyên can là không nên làm vậy.
Điều thú vị là trong suốt 9 ngày điều trị ở viện, bác sỹ Dũng cho biết hầu như ngày nào cũng phải có tới hàng trăm người ùn ùn kéo vào thăm anh N. Đã làm việc ở viện hơn 20 năm nhưng chưa khi nào bác sỹ Dũng gặp một bệnh nhân có nhiều người vào thăm như vậy.
"Đây toàn là họ hàng, làng xóm của N. cả. Họ lên xem tình hình cậu ấy thế nào, ai cũng mong cậu ta khỏi bệnh để trông chờ xem cậu còn "ngón đòn" nào chưa giở ra để cữu vãn tiền bạc. Còn những người cho cậu vay thì mong cậu khỏi để đòi được nợ", bác sỹ Dũng nói.
Tự tử hai lần đều bất thành vì chứng khoán
Thêm một trường hợp 38 tuổi tại Gia Lâm, Hà Nội lao đao vì chứng khoán. "Đại gia" nữ tên H. này đã sử dụng toàn bộ tiền mặt, giấy tờ, sổ đỏ của những ngôi nhà gia đình đang sở hữu để "đánh cược" vào chứng khoán. Thậm chí, cả căn nhà của mẹ đẻ H. cũng bị cắm sổ đỏ để H. có tiền chơi chứng khoán. Khi thị trường vỡ, nhà đầu tư tháo chạy, H. mất trắng ít nhất vài chục tỷ đồng và cả nhà (cả nội lẫn ngoại) và hiện đang phải ở nhà thuê.
Mất tiền quá nhiều, lại chịu sự chỉ trích của nhiều người trong gia đình, chị H. không chịu nổi áp lực đã tự tử ở nhà nhưng bất thành. Sự việc này xảy ra cách đây khoảng một tháng. Một tuần sau vụ tử tử bất thành này, chị H. tiếp tục viết thư tuyệt mệnh và định nhảy cầu Chương Dương tự vẫn nhưng gia đình phát hiện kịp. Kể từ đó, chị được đưa vào Viện Sức khỏe tâm thần, nơi bác sỹ Nguyễn Văn Dũng đang công tác, để điều trị.
Sau khoảng nửa tháng nằm viện, được theo dõi và chăm sóc tốt, chị H. đã bình phục. Khi được các bác sỹ cho phép, gia đình đón chị về Gia Lâm để điều trị tại nhà. Do bệnh dễ tái phát nên bác sỹ Dũng vẫn chịu trách nhiệm giám sát trường hợp này. Hiện nay, chị H. chưa có biểu hiện gì khác thường. Tuy nhiên, để lấy lại được thăng bằng trong cuộc sống và tinh thần không còn bị kích động thì bác sỹ Dũng cho rằng cần phải theo dõi chặt chẽ trong thời gian dài, tránh trường hợp bệnh nhân trong một giây lát nghĩ quẩn sẽ lại làm liều. "Của đau con xót", bác sỹ Dũng nói.
Đây là trường hợp may mắn vì vẫn giữ được mạng sống. Nhưng bác sỹ Dũng rất tiếc một trường hợp đã tự tử "thành công" trên cầu Đuống, cũng vì chứng khoán mà ra!
Sở dĩ bác sỹ Dũng biết trường hợp này tự tử vì chứng khoán là bởi trước khi tự tử, chị này đã được gia đình đưa tới để xin tư vấn và điều trị. Theo lời kể của gia đình, người phụ nữ này chuyên buôn bán ở chợ Hôm, có rất nhiều bất động sản, nhà cửa, chung cư, quán Café. Chị nhảy vào chứng khoán khoảng 3 năm nay. Theo thời gian, những tài sản chị có thi nhau "đội nón ra đi" nhưng đến khi không còn gì trong tay, chị mới giật mình hoảng loạn.
"Rất tiếc là trường hợp này đã được kiểm soát, điều trị nhưng lại tái phát bệnh trong thời gian ở nhà. Theo tôi được biết thì hôm tự tử, chị đi một chiếc xe SH đến cầu Đuống rồi bỏ đó, nhảy thẳng xuống sông. Khi kiểm tra vật dụng, người ta thấy trong cốp xe của chị vẫn còn 90 triệu đồng tiền mặt và một lá thư tuyệt mệnh", bác sỹ Dũng kể lại.
Trong bối cảnh hiện nay, khi tình hình kinh tế không thuận lợi, sẽ có nhiều nhà đầu tư căng thẳng, lo lắng, dễ sinh ra sang chấn tâm lý gây hoang mang, hoảng loạn, hành vi mất kiểm soát. Vì thế, bác sỹ Dũng cảnh báo gia đình của những "đại gia" này cần hết sức cảnh giác, nếu có biểu hiện tâm lý bất thường cần được can thiệp ngay.
Theo VEF

khiếp quá cơ.

6 tháng có khoảng 30% doanh nghiệp phải phá sản, giải thể...do lãi suất cao




Theo nội dung báo cáo, Lãi suất vay vốn tăng quá cao, dao động vào khoảng 18-22%/năm, cá biệt lên đến 25-27%/năm khiến nhiều dự án đình hoãn.

• Chính phủ tiếp tục nới chỉ tiêu lạm phát lên 17%

Trong 6 tháng đầu năm, có khoảng 30% số doanh nghiệp phải phá sản, giải thể, đóng cửa, tạm ngừng sản xuất.

Bức tranh tổng thể của nền kinh tế trong quý2, đặc biệt là trong tháng 6 này khá sáng sủa, nhiều cán cân kinh tế vĩ mô về cơ bản đạt được mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, cho ý kiến về việc triển khai thực hiện Kế hoạch phát triển KTXH 6 tháng đầu năm 2011 vào sáng nay, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội chưa thật sự yên tâm với kết quả đạt được. Đặc biệt, nhiều thành viên của Uỷ ban này khá lo lắng trước tình trạng lãi suất tăng cao dẫn tới đình đốn hoạt động sản xuất - kinh doanh.
Theo Báo cáo của Chính phủ, tổng thu ngân sách nhànước 6 tháng đầu nămđạt hơn 55% dự toán, tăng 22,8% so với cùng kỳ; bội chi ước vào khoảng 27.700 tỷ đồng, bằng 23% mức bội chi được Quốc hội cho phép. Các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước cắt giảm được 80.550 tỷ đồng vốn đầu tư, tương đương 9% tổng vốn đầu tư toàn xã hội đã kéo tổng mức đầu tư toàn xã hội giảm 7,2% so với cùng kỳ, góp phần đáng kể vào việc kiềm chế lạm phát.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6 tăng thấp nhất kể từ đầu năm và đang có xu hướng giảm dần là một trong những kết quả đạt được đáng ghi nhận trong việc điều hành của Chính phủ. Nếu như tốc độ tăng CPI trong tháng 4 lên tới 3,32% thì sang tháng 5 giảm xuống chỉ còn 2,21% và đến tháng 6 này, CPI chỉ còn tăng 1,09%, bằng khoảng một nửa tốc độ tăng CPI trung bình trong 6 tháng đầu năm.
Cũng theo Báo cáo của Chính phủ, trong 6 tháng đầu năm cả nước có thêm 39.500 doanh nghiệp được thành lập với số vốn đăng ký ước đạt trên 230.200 tỷ đồng. Trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, nhưng số lượng doanh nghiệp thành lập mới vẫn bằng 95,3% và số vốn bằng 87,2% so với cùng kỳ năm 2010 cũng là kết quả đáng ghi nhận.
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tưVõHồng Phúc cho rằng, cóđược kết quả trên là nhờ Chính phủ thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, hiệu quảtrong đó cóviệc triển khai thực hiện nhiều giải pháp, chính sách tiền tệ tín dụng chặt chẽ và thận trọng; điều hành linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở với khối lượng và lãi suất hợp lý nhằm kiểm soát và ổn định thị trường tiền tệ.
Báo cáo của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, nhờ những giải pháp linh hoạt và chặt chẽ, nên trong 6 tháng đầu năm tổng phương tiện thanh toán chỉ tăng 2,45%; dư nợ tín dụng tăng 7,13% so với cuối tháng 12.2010.
Lãi suất ngânhàng đang có xu hướng giảm dần, hiện tại lãi suất huy động VNĐ bình quân chỉ ở mức 15,5%/năm (chỉ tăng 3% so với cuối năm 2010), lãi suất cho vay thực tế vào khoảng 18,7%, chỉ tăng 3,4% so với cuối năm 2010.
Mặc dù đồng tình với nhận định, đánh giá của Chính phủtrong việc triển khai thực hiện Kế hoạch KTXH 6 tháng đầu năm, song Báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội vẫn cho rằng, sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp đã và đang gặp rất nhiều khó khăn do tiếp cận nguồn vốn ngân hàng do thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt và lãi suất cho vay vượt quá khả năng chịu đựng của doanh nghiệp.
“Qua giám sát của Uỷ ban Kinh tế, đa số doanh nghiệp cho biết họ gặp nhiều khó khăn hơn các năm trước cả về việc tiếp cận vốn cũng như chi phí vốn. Trước thực tế này, không ít doanh nghiệp đã buộc phải hoạt động cầm chừng hoặc ngừng hoạt động”, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Hà Văn Hiền cho biết.
Giám sát của Uỷban Kinh tếcũng cho biết, trong 6 tháng đầu năm, Bắc Giang có 43 doanh nghiệp “xin” ngừng hoạt động, tăng mạnh so với con số 30 doanh nghiệp ngừng hoạt động trong năm 2010. Trong khi đó tại Bắc Ninh, số doanh nghiệp tự nguyện giải thể và trả lại giấy phép đăng ký kinh doanh cũng lên con số 44. Còn tại Hưng Yên, tuy không có con số doanh nghiệp ngừng hoạt động, song Hiệp hội doanh nghiệp tại địa phương này cho biết chỉ có khoảng 30% số doanh nghiệp trên địa bàn có thể tiếp cận được với nguồn vốn ngân hàng. Tức là chỉ có chừng ấy doanh nghiệp có thể tạm thu xếp được nhu cầu vốn để duy trì hoạt động.
Số doanh nghiệp phải giải thế, phásản do không chịu đựng được với lãi suất vay vốn cũng như do không vay được vốn trên cả nước từ trước đến nay hầu như không có thống kê cụ thể, nhưng Báo cáo của Uỷ ban Kinh tế trích dẫn nguồn từ cơ quan thuế cho biết, từ đầu năm đến nay có khoảng 30% số doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh phải phá sản, giải thể, đóng cửa, tạm ngừng sản xuất
“Lãi suất vay vốn tăng quá cao, dao động vào khoảng 18-22%/năm, cá biệt lên đến 25-27%/năm (chứ không như báo cáo của Ngân hàng Nhà nước là lãi suất cho vay thực tế vào khoảng 18,7%/năm) cộng với chi phí vật liệu xây dựng tăng mạnh đã làm cho nhiều dự án phải điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư, nhiều dự án bị đình hoãn và đang đứng trước nguy cơ đình hoãn”, ông Hiền cho biết và cảnh báo, hoạt động sản xuất - kinh doanh nếu bị đình trệ và kéo dài sẽ dẫn đến nguy cơ nợ xấu ngân hàng gia tăng trong nửa cuối năm 2011 và năm 2012.

T.S Trần Đình Thiên: "Hò hét chứng khoán là đẩy nhà đầu tư vào vực"

Tiến sỹ Trần Đình Thiên​

"Phải tính đến độ trễ của chính sách tiền tệ... kinh tế chưa thoát ra khỏi lình xình thì chứng khoán làm sao khởi sắc được."
“Nền kinh tế chưa thoát ra khỏi tình trạng lình xình thì thị trường chứng khoán làm sao khởi sắc được. Bây giờ mà cứ hò hét, thổi niềm tin về sự tươi rói của thị trường chứng khoán tức là chúng ta thúc đẩy những nhà đầu tư vốn đang khó khăn tiếp tục lao vào vực xoáy."

Tiến sĩ Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam trả lời phỏng vấn phóng viên như vậy, khi được hỏi về xu hướng thị trường chứng khoán trong nửa cuối của năm 2011.

Đo lại sức khỏe thực của doanh nghiệp đại chúng

Thị trường chứng khoán trượt dài trong thời gian qua, kéo theo đó giá của hàng loạt cổ phiếu lao dốc không phanh, ông có cho rằng thị trường đang đánh giá thấp hơn giá trị thực của doanh nghiệp?

Đứng về mặt nguyên tắc thị trường chứng khoán một mặt là kênh dẫn vốn, mặt khác là hệ số chỉ báo sức khỏe của các doanh nghiệp trên đó.

Tuy nhiên, chúng ta phải hỏi tại sao thời gian qua nó lại “lên bờ xuống ruộng” như vậy, là bởi trong quá trình chuyển đổi xuất hiện nhiều yếu tố làm cho thước đo thị trường trở nên méo mó.

Trước đó, hệ thống doanh nghiệp vốn đã yếu, nhưng khi cổ phần hóa nhờ vào giá đất tăng và được tính vào tài sản công ty, tự nhiên doanh nghiệp trở nên khỏe quá, song thực tế vốn sản xuất thì vẫn thế.

Ngoài ra, tính đầu cơ trên thị trường chứng khoán Việt Nam là quá cao. Mọi thông tin đã được lăng xê quá mức để thu hút dòng tiền ồ ạt chảy về thị trường. Thị trường tạo ra một kênh tiền tệ ảo, cùng với sự giám sát chưa nghiêm và kinh nghiệm thị trường của ta thì rất có hạn so với trình độ lão luyện của các định chế tài chính quốc tế.

Vì vậy, tôi cho rằng thị trường chứng khoán suy giảm là đương nhiên phải có, để bù cho những lúc tăng “thần kỳ” trước đó. Bởi, không có lý lẽ gì mà giá chứng khoán cứ lên ầm ầm như vậy.

Vấn đề đáng chú ý ở đây là thị trường đã có sự phân bổ quyền lợi nó không công bằng. Trong khi một số ít người tài giỏi thực sự về mặt đầu cơ thì hưởng lợi lớn, còn lại là các nhà đầu tư “chết như rạ”.

Câu chuyện thực ra không quá khủng khiếp như người ta dựng lên. Hiện nay, thị trường bất động sản còn có nhiều yếu tố đáng lo ngại hơn, đặc biệt là tình trạng đọng vốn, tôi cho là rất phải cảnh giác với thị trường bất động sản.

Và nhìn chung, bây giờ cũng là lúc chúng ta đo lại sức khỏe thực chất của các doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán.

Chính sách tiền tệ luôn có độ trễ

Thời gian qua, việc thực hiện kiên quyết Nghị quyết 11 của Chính phủ đã cho thấy những chuyển biến tích cực trong quá trình kiềm chế lạm phát, vậy theo ông chúng ta đã có thể lạc quan với những tín hiệu quan này hay chưa?

Hiện nay các giải pháp của Chính phủ nói chung là đang đi đúng hướng.

Nhưng tôi xin nhắc lại rằng, đây chỉ những giải pháp mang tính ngắn hạn, có tính chất giải quyết tình thế. Cho nên kết quả có thể khôi phục lại, nhưng nó có giới hạn trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, khi các nỗ lực chủ quan đã bước đầu thành công như vậy, vẫn có yếu tố khách quan vượt qua khỏi tầm của chúng ta và vẫn phải cần thiết tính đến các biện pháp phòng ngừa.

Ví dụ, trong các dự báo của thế giới đặc biệt chú trọng đến việc giá lương thực leo thang, đó là vấn đề rất nghiêm trọng. Mặc dù nước ta là nước xuất khẩu lương thực, song ảnh hưởng tốt thì chưa biết đến đâu nhưng giá cả trong nước thì chắc chắn là lên, như vậy nỗ lực kiềm chế lạm phát sẽ có tác động ngược lại.

Thêm vào đó, hiện chúng ta đang giảm tăng trưởng để tập trung chống lạm phát, nhưng thời điểm này cũng là mùa thiên tai, rủi ro có thể ập xuống mà chúng ta không lường trước được thì hậu quả sẽ rất nguy hiểm.

Theo ông, thời điểm này cần phải có những giải pháp gì để hướng nền kinh tế tới sự ổn định bền vững?

Thứ nhất, xét trên bình diện nền kinh tế, so với cách đây mấy năm sự khó khăn đã thấm dần vào xã hội.

Tính về sức dân, thu nhập thì yếu kém cộng thêm bốn năm liền chịu đựng mức lạm phát lớn (kể từ năm 2008 đến nay), cũng trong thời gian đó khối doanh nghiệp cũng suy yếu khi phải chống đỡ đồng thời cả lạm phát và lãi suất cao. Có nghĩa là trên thị trường đang có những vấn đề nghiêm trọng.

Tập hợp cả hai yếu tố, cho thấy cấu trúc thị trường hiện đang yếu cả bên cung lẫn bên cầu, chưa kể là thị trường thế giới đang gây tác động kép làm suy yếu thêm nền kinh tế trong nước.

Do đó không thể ngồi chờ khó khăn dội vào tiếp mà chúng ta phải chuẩn bị trước tâm lý cộng hưởng của các yếu tố tiêu cực. Không nên như trước đây, nhiều khi chúng ta bàn là chỉ nhặt ra vài yếu tố cụ thể, không bao quát được hết vấn đề.

Cụ thể, cách tư duy đúng nhất ở đây có hai điểm, một mặt chúng ta phải tính đến độ trễ của chính sách tiền tệ, chứ không phải nền kinh tế có dấu hiệu hơi ổn một chút là chúng ta đã có thể phấn khởi ngay. Phải chờ cho kinh tế có sự ổn định thật thì lúc đó hãy nghĩ đến chuyện thay đổi chính sách, nếu không chắc chắn lại sinh chuyện ngay.

Kinh nghiệm những năm trước, khi nền kinh tế vừa mới có dấu hiện ổn ổn một chút thì lập tức chính sách đã được thay đổi khiến thị trường bị quay lại tình trạng yếu đến mức chỉ cần “hơi gặp gió” một chút là gục trở lại.

Thứ hai, trong tất cả các tình thần chia sẻ của nhà nước với doanh nghiệp thì lúc này là cần phải thể hiện ra.

Nếu chúng ta bàn riêng từng chính sách một thì không thấy hết được sự chia sẻ giữa nhà nước với doanh nghiệp là gì, chính sách tiền tệ là phục vụ doanh nghiệp và chính sách tài khóa là phục vụ nhà nước.

Chia sẻ gánh nặng của chính sách tiền tệ, thì chính sách tài khóa phải thắt lưng buộc bụng, đồng thời Chính phủ phải thể hiện bằng cách bơm một lượng tiền ra nền kinh tế.

Phải biến thành hành động, lúc đó nền kinh tế mới có thể tốt lên được, còn nếu chúng ta chỉ bàn tới những chính sách tiền tệ đơn độc sẽ không giải quyết được tính tổng thể.

Như vậy nửa cuối của năm nay, “ánh sáng” vẫn chưa thể chiếu rọi tới thị trường chứng khoán?

Nền kinh tế chưa thoát ra khỏi tình trạng lình xình thì thị trường chứng khoán làm sao khởi sắc được. Bây giờ mà cứ hò hét, thổi niềm tin về sự tươi rói của thị trường chứng khoán tức là chúng ta thúc đẩy những nhà đầu tư vốn đang khó khăn tiếp tục lao vào “vực xoáy”, đâm sầm vào những cái bẫy của những nhà đầu cơ chuyên nghiệp.

Trong trò chơi, không thể nói các nhà đầu cơ là đạo đức kém. Họ là những người rất đáng kính trọng và có tài sử dụng sức mạnh kinh tế để kiếm lời. Trong khi, vì lòng tham chúng ta chạy theo họ thì sẽ bị trả giá bởi lực bất tòng tâm, không đủ trường vốn là “rớt xuống ruộng” thôi.

em cũng sắt vỡ nợ rồi
chạy từ lâu rồi cảm ơn bác

[COLOR=#104F7B !important]TTCK Việt Nam 11 năm: Những cái chết​

​

Ngày 20/7/2011, TTCK Việt Nam kỷ niệm lần sinh nhật thứ 11. Có điểm trùng hợp"kỳ lạ": 20/7/2010 đánh dấu mốc thời điểm TTCK Việt Nam chính thức bước vào thời kỳ suy thoái nặng nề, kéo dài đến tận lần sinh nhận thứ 11 và dường như chưa ngừng đổ dốc.
Với những nhà đầu tư đã trải qua quãng đường suốt 11 năm trời ròng rã cùng với thị trường, biết bao nhiêu kỷ niệm vui buồn đã đến và đi. Được đấy và cũng mất đấy, đồ thị dao động tâm trạng của nhà đầu tư cũng hệt như biến động hình sin của thị trường trong vòng 10 năm.​

http://*********.vn/ImageView.aspx?ThumbnailID=40182

Con sóng đầu tiên từ thuở "khai sinh lập địa" đã làm cho mỗi nhà giàu ở Hà Nội được cộng thêm một chiếc Mercedes vào tài sản cá nhân cứ sau một phiên thị trường tăng nóng.
Đợt tăng cuối năm 2003 - đầu 2004 cũng là một mô típ gấp đôi. Cho đến cuối 2006 - đầu 2007 thì thị trường đã trở nên cực đại và mang lại lợi lộc cho không biết bao nhiêu người.
Dĩ nhiên, lợi lộc của người này lại là mất mát của người nọ - quy luật bất biến và cũng là bài toán bù trừ trong TTCK. Song ít gì, trong 10 năm đầu, thị trường có xuống có lên, chủ thuyết đầu tư dài hạn ít ra còn có tác dụng đối với những người kiên nhẫn. Tài sản không đến nỗi đội nón ra đi không bao giờ trở lại. Hoàn toàn không giống với những gì đã bắt đầu từ ngày sinh nhật 20/7/2010...​

Ngày bắt đầu tấn bi kịch

Ngày hôm nay - 20/7/2011 - thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam kỷ niệm lần sinh nhật thứ 11. Nhưng điều trớ trêu là một điểm trùng hợp "kỳ lạ" của lịch sử: ngày 20/7/2010 lại đánh dấu mốc thời điểm mà TTCK Việt Nam chính thức bước vào thời kỳ suy thoái nặng nề, kéo dài cho đến tận lần sinh nhận thứ 11 và dường như chưa có dấu hiệu rõ ràng nào cho việc ngừng đổ dốc.
Sau 11 năm, nhìn bề ngoài, chỉ số VNI đã lập được thành tích lớn lao khi điểm số tăng gấp 4,5 lần so với mốc ban đầu vào năm 2000. Cũng với 11 năm đầu hoạt động (1928-1939), Dow Jones của Mỹ lại mất đi đến 50% giá trị ban đầu, còn chỉ số chứng khoán Thượng Hải của Trung Quốc (2000-2011) chỉ tăng được gấp đôi.
Vì thế, nếu cứ xét trên phương diện điểm số thì TTCK Việt Nam vẫn nằm trong nhóm thị trường có sức bật và độ ổn định tốt nhất trên thế giới.
Nhưng còn thực chất và những gì bên trong của TTCK Việt Nam thì như thế nào? Đoạn còn lại của con đường 11 năm mới thê lương làm sao! Hơn một năm qua, bất cứ nhà đầu tư nào cũng đã nhìn rõ một sự thật là chẳng có gì được gọi là thực chất đối với chỉ số VNI. Chẳng có ý nghĩa gì nữa, khi chỉ số này đã bị nhóm lũng đoạn thị trường làm cho biến dạng đến mức không ai còn nhận ra được hình hài thực của nó. Vào lúc này, người ta chỉ mang máng ước tính điểm số thực của sàn HOSE vào khoảng 300-350 điểm, cách xa hàng trăm điểm so với mức danh nghĩa hiện thời.
Nhưng ngay cả mức 300-350 điểm trên vẫn còn quá khả quan so với mốc 100 điểm khai sinh của VNI. Vậy là một số công ty chứng khoán và nhà đầu tư đã phải tính toán lại theo phương pháp so sánh mặt bằng giá một số nhóm cổ phiếu chủ chốt, sau khi loại trừ ảnh hưởng của nhóm cổ phiếu bị "làm giá': nếu tính toán sòng phẳng thì mặt bằng giá trị thực của cổ phiếu trên sàn HOSE hiện nay chỉ vào khoảng 250-280 điểm, tức ở vào vị trí gần sát đáy khủng hoảng kinh tế lập vào tháng 2/2009.
Chưa bao giờ trong lịch sử tồn tại của mình, chỉ số VNI lại bị biến thành một thứ "quái thai" như thế. Chỉ trong một năm,. VNI đã gần như phủ nhận tất cả những gì thực chất mà nó đã làm được trong một thập kỷ trước. Chúng ta có thể tự hỏi: đó là tác phẩm độc đáo của ai vậy? Chưa có câu trả lời nào xác đáng, và có lẽ trong tương lai cũng sẽ không thể có câu trả lời xác đáng nào.
Không có gì để tự hào khi nhìn lại đoạn cuối của con đường 11 năm. Lại càng không có thành tích nào che lấp được một thực tế trần trụi là sàn Hà Nội đã phải giơ đầu chịu báng từ chiến dịch đánh xuống chẳng còn chút nhân từ nào trong hơn một năm qua, với kết quả là hiện giờ chỉ số HNX đã không chỉ giảm về dưới đáy khủng hoảng 2009 mà còn dưới cả mốc khai sinh của nó.
Một cuộc chiến không tuyên bố. Một sự tước đoạt đến gần nhẵn túi đối với những nhà đầu tư dài hạn ngờ nghệch vì còn mang chút niềm tin vào tính minh bạch và bền vững. Được thực hiện một cách hoàn toàn hợp pháp.
Cần nhớ rằng chỉ số Dow Jones vào thời Đại khủng hoảng 1929-1932 của Mỹ đã mất đến 90% giá trị đỉnh cao nhất trước đó của nó. Vào giai đoạn 2008-2009, HNX cũng mất đến 83% giá trị của đỉnh cao nhất trong lịch sử sàn này và cho đến nay tỷ lệ mất mát đã lên đến 85%. Trong khi đó, 12/13 chỉ số chứng khoán của Trung Quốc vẫn duy trì vị thế cao hơn hẳn mốc khởi nghiệp ban đầu.​

Nếu "đóng cửa" TTCK?

Vô số nhà đầu tư đã thua lỗ. Nhiều thảm cảnh xã hội đã xảy ra mà không biết vì lý do nào đã không được công bố một cách tường tận để cảnh báo nhà đầu tư, nhất là đối với số nhà đầu tư hoàn toàn thiếu kinh nghiệm, chân ướt chân ráo nhảy vào thị trường theo làn sóng bầy đàn. Chỉ thỉnh thoảng, người ta mới nghe đến vài ba trường hợp người này người nọ tự tử vì thua chứng khoán.
Từ tháng 8/2010, sau khi TTCK chịu một cú sụt mạnh bất ngờ, đã rộ lên khá nhiều thông tin về đại gia này đại gia kia "chết". Nhưng đó chỉ là những cái chết theo nghĩa bóng do việc sử dụng đòn bẩy tài chính quá tham lam và dẫn đến cháy tài khoản.
Nhưng đến tháng 11/2010, khi tình trạng "làm giá" cổ phiếu có vốn hóa siêu lớn đã diễn ra được ba tháng và chỉ số HNX cũng như mặt bằng giá cổ phiếu vừa và nhỏ thi nhau lao dốc, đã xảy ra những cái chết thực. Người thì chết trong lúc ngủ sau khi bị cháy tài khoản, người thì đột quỵ ngay tại sàn. Ngay cả môi giới lão luyện của công ty chứng khoán cũng phải đi nằm viện vì mất sạch tiền bạc cùng thiếu nợ công ty hàng chục tỷ đồng.
Hiện trạng nhà đầu tư chịu sức ép tâm lý liên tục dẫn đến chứng hoang tưởng và hoảng loạn cũng được coi như một kết quả của quá trình phân tâm học Freud. Một số Viện tâm thần đã chính thức tiếp nhận và điều trị bệnh nhân loại này. Một phần trong số những bệnh nhân đó đã tự tử không trót lọt sau khi quyết định nhảy cầu hay uống thuốc trừ sâu. Nhưng tất cả những trường hợp tự tử không trót lọt đó đều rơi vào trạng thái tâm thần hoang tưởng sâu, không dễ gì hồi phục.
Từ đầu năm 2011 đến tháng 5/2011, TTCK vẫn tiếp tục đi xuống và giá cổ phiếu vẫn tiếp tục giảm thê thảm. Cùng với hiện tượng thua lỗ của hơn một nửa số công ty chứng khoán, hàng loạt nhà đầu tư lại đua nhau đi nằm viện và lại rộ lên nhiều thông tin về người này người kia tự tử. Nhưng trên mặt báo chí, thường đó là những cái chết "không rõ nguyên do".
Trong khi đó, tâm trạng nhà đầu tư cực kỳ chán nản và u uất. Tiếng kêu khóc như ri nổi lên tại sàn và trên các diễn đàn chứng khoán. Đó là một hiện tượng xã hội đặc thù của lĩnh vực chứng khoán. Nhưng khác với thời khủng hoảng năm 2008, những tháng qua sự hoang mang còn lan rộng hơn nhiều khi người ta không còn mấy hy vọng vào sự hồi phục. Rậm rịch còn có lời đồn đoán về chuyện TTCK sẽ bị đưa trở về "thời kỳ dồ đá", nghĩa là bị biến thành một kiểu thị trường OTC với mức thanh khoản "chết tiệt".
Chưa bao giờ trong lịch sử 11 năm của mình, TTCK Việt Nam lại rơi vào thời kỳ hỗn loạn và tuyệt vọng như hiện nay. Bởi yếu tố xã hội là một thành tố không thể thiếu trong tính chất đại chúng của TTCK, thị trường này lại đang phản ánh một góc cạnh xã hội của thời kinh tế suy thoái.
Đã hàng năm trời trôi qua, nhưng dung dịch suy thoái này vẫn được bao bọc kín bởi cái bình mang nhãn hiệu phát triển kinh tế và vẫn chẳng có con số thống kê chính thức nào về chuyện có bao nhiêu người đã quyên sinh vì cái TTCK này.
Phải chăng đó là căn bệnh thiếu minh bạch trầm kha mà các nhà đầu tư, chuyên gia trong nước và người nước ngoài thường dùng để nói về TTCK Việt Nam? Tại sao từ cả năm nay, khi nhà đầu tư dài hạn cứ lần mòn bị hao hụt và hiện đã bị mất đến ít nhất 80% tài sản, vẫn không có một lời cảnh báo nào từ phía các cơ quan hữu trách mà ít ra cũng nhằm hạn chế được nạn tự tử và tâm thần đang lan rộng?
Xin hãy nhìn lại và suy ngẫm về chuyện Ủy ban chứng khoán nhà nước đã thể hiện sự im lặng quá khó hiểu lâu nay, nhưng hiện thời lại thông báo đang dự thảo 2 nghị định, 10 thông tư hướng dẫn, 4 đề án cho TTCK... Đó là động thái gì? Liệu sự cố gắng vớt vát ấy có đủ cứu cái thị trường khốn quẫn này khỏi tan vỡ bởi bong bóng niềm tin? Báo chí sẽ phải tuyên truyền ra sao đây trong tình cảnh thực tế thua lỗ phũ phàng của tuyệt đại đa số nhà đầu tư và các quỹ nước ngoài đang trái ngược hẳn với những bản báo cáo thành tích của các cơ quan quản lý?
Bởi thế, sẽ thật có ý nghĩa nhân sinh nếu như xảy ra khả năng (dù chỉ với 1% xác suất) là TTCK bị "đóng cửa" và do đó sẽ trở thành một thứ thị trường OTC, với sự biến mất của nhiều mã cổ phiếu niêm yết và sự cắm cổ ra đi không ngoái lại của phần lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ, kể cả nhà đầu tư nước ngoài.
Khi đó, cái chết mới đối với những nhà đầu tư mới có thể sẽ xảy ra ít hơn, xã hội sẽ không phải quá âu lo về những vụ tự tử do hậu quả mà rất nhiều nhà đầu tư đã ví như trò cờ bạc cao cấp. Còn nền kinh tế cũng sẽ chẳng mấy bị ảnh hưởng cho dù có đóng cửa vĩnh viễn cái TTCK mà dường như ngay cả nhóm tạo lập thị trường cũng không muốn nhìn thấy tương lai này.​

​

[/COLOR]

[COLOR=#104F7B !important]Đình công tại công ty con của MSN​

​

Chiều 19.7, tại Cty CP công nghệ thực phẩm Việt Tiến (Vitecfood) - công ty con của Masan (MSN), chuyên sản xuất nước tương và tương ớt ở lô III - 10, KCN Tân Bình, Q.Tân Phú – TPHCM), gần 1.000 CN tiếp tục ngừng việc đòi nâng lương và một số quyền lợi khác.
Trước đó, gần 500 CN làm ca 1 của Cty này đã ngừng việc sáng 18.7 và đến nay cả ca 2 cũng tham gia. Theo phản ánh của CN, trước đây họ làm việc theo ca 12 tiếng, nhưng gần 1 tháng nay Cty đột ngột chia lại mỗi ca làm việc còn 8 tiếng, khiến thu nhập mỗi CN giảm đồng loạt khoảng 700 ngàn đồng/người, trong lúc giá cả đắt đỏ, đời sống CN vô cùng khó khăn.
Trước đòi hỏi bức thiết của CN, tại buổi thương lượng ngày 18.7, đại diện Cty Việt Tiến đồng ý “bù” cho mỗi CN 700 ngàn đồng/tháng, nhưng CN không đồng ý vì cho rằng thu nhập thực tế của họ vẫn còn quá thấp, bởi CN nghe “phong thanh” rằng: Nhà nước điều chỉnh lương tối thiểu vùng với mức 1,9 triệu đồng, trong khi tại Cty Việt Tiến lương CN được chia làm hai mức: Bộ phận chế biến, lương cơ bản 1,67 triệu đồng/CN/tháng; bộ phận chuyền, lương cơ bản 1,55 triệu đồng/CN/tháng và CN cũ cũng như mới đều hưởng như vậy, không một ai được tăng lương theo thâm niên, vì thế họ tiếp tục ngừng việc gây áp lực...
Đến cuối buổi chiều 19.7, phía Cty chấp nhận tăng thêm 300 ngàn đồng nữa (tức bù tổng cộng 1 triệu đồng/CN/tháng), nhưng không đưa vào tiền lương trong HĐLĐ, mà “xem” là tiền năng suất và phụ cấp chuyên cần và đưa vào “phụ lục” với điều kiện CN không được nghỉ ngày nào, bất kể lý do gì, kể cả nghỉ có phép hay không phép!
Theo CN, với quy định như trên, để lĩnh được khoản này họ chỉ còn cách không được...ốm đau! Chưa hết, với quy trình sản xuất cũng như chỉ tiêu và cách kiểm soát ngặt nghèo của Cty, để được lĩnh khoản tiền năng suất không “dễ”! Chính vì vậy, CN không chấp nhận “phụ lục” mà kiên quyết đòi nâng lương cơ bản và đó còn là căn cứ để đóng - hưởng BHXH sau này. Do giữa Cty và CN thương lượng chưa thành, nên CN tiếp tục hẹn sáng nay (20.7) tiếp tục ngừng việc để yêu cầu DN tăng thu nhập cho họ.​

​

[/COLOR]

Thực phẩm mỗi ngày một giá

8:39 AM Thứ tư, ngày 20 tháng bảy năm 2011- Chuyên mụcKinh Doanh|Thị trường|


Theo khảo sát của PV vào ngày 19-7 tại một số chợ trên địa bàn Hà Nội, giá thực phẩm không có dấu hiệu hạ nhiệt so với những ngày trước, thậm chí còn có xu hướng tăng. Trước dấu hiệu này, nhiều người dự đoán CPI tháng 7 khó duy trì được mức thấp như hồi tháng 6. Thịt, rau... vẫn tăng đều
Tại các chợ Thành Công, chợ Nam Đồng, chợ Đồng Xa… thịt lợn ba chỉ được bán với giá từ 115.000 đến 120.000 đồng/kg, thịt nạc thăn khoảng 130.000 đồng/kg. Mức giá hiện đã tăng khoảng 20 đến 25 nghìn đồng/kg so với cùng kỳ tháng 6.
Tại các chợ này, giá thịt gà ta được bán với giá khoảng 150.000 đến 160.000 đồng/kg, tăng khoảng 20.000 đồng so với cuối tuần trước; vịt giá khoảng 60.000 đến 65.000 đồng/kg. Thịt bò bắp, thăn ở các chợ được bán với giá từ 190.000 đến 210.000 đồng/kg, tăng khoảng 20.000 đến 30.000 đồng so với cuối tháng trước.
Tương tự các mặt hàng thuỷ hải sản cũng tăng một cách chóng mặt. Cá chép loại to được báo giá lên tới 85.000 đến 90.000 đồng/kg, loại chép nhỏ khoảng 68.000 đến 70.000 đồng/kg, mỗi loại tăng khoảng 5.000 đến 10.000 đồng/kg so với đầu tháng. Cá trắm, rô phi, cá trôi, tôm đồng... cũng đồng loạt tăng khoảng 5.000 đến 10.000 đồng/kg. Riêng loại tôm to tăng khoảng 30.000 đến 50.000 đồng/kg lên trên 400.000 đồng/kg.

Giá thịt tăng chóng mặt. (Ảnh minh họa). ​

Giá các loại rau củ quả cũng tăng vù vù không kém các mặt hàng thực phẩm khác. Khoai tây lên 16.000 đến 17.000 đồng/kg, tăng 2.000 đến 3.000 đồng so với hơn 1 tuần trước. Các loại rau như rau mồng tơi, rau muống, rau ngót… cũng tăng thêm 1.000 đến 2.000 đồng/mớ.
Chính những người bán hàng tại các chợ cũng cho biết, giá cả mỗi ngày một biến động. "Mỗi ngày tôi đi lấy hàng họ lại báo một mức giá, thế nhưng có những hôm vẫn chẳng có hàng mà lấy nên về bắt buộc phải bán giá cao", chị Ngân, một tiểu thương tại chợ Nghĩa Tân cho biết.
Khó giữ chân CPI tháng 7
Gần đây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã có 2 cuộc họp tổ chức khá gần nhau với mục tiêu hạ nhiệt giá thực phẩm, trong đó chủ yếu là thịt và rau xanh.
Từ khoảng đầu tháng 7, trên thị trường Hà Nội và một số thành phố khác mặt hàng thịt và rau xanh có diễn biến khá bất thường. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, gần đây giá cả thực phẩm và rau xanh tăng mạnh là do nguồn cung tăng chậm, nên gần đây xảy ra tình trạng khan hiếm cục bộ.
Những diễn biến giá thực phẩm trong thời gian gần đây khiến nhiều người đưa ra dự đoán, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 7 có thể sẽ tăng cao hơn so với tháng 6.
Mới đây, UBND TP Hà Nội giao Sở Tài chính chủ trì phối hợp với các sở, ngành và UBND các quận, huyện, thị xã tăng cường công tác quản lý giá cả, thị trường; chỉ đạo cơ quan chức năng tập trung triển khai quyết liệt các biện pháp kiểm tra, kiểm soát giá cả, thị trường, không để xảy ra tình trạng đầu cơ, găm hàng, tăng giá tùy tiện, bất hợp lý.

Thị trường chứng khoán suy kiệt
2:39 AM Thứ tư, ngày 20 tháng bảy năm 2011- Chuyên mụcKinh Doanh|


Thị trường bắt đầu rơi vào trạng thái suy kiệt. Điểm tốt là bên bán chưa hoảng loạn, nhưng điểm dở là người mua quá dửng dưng.

Lần đầu tiên trong hơn hai năm qua, tổng giá trị khớp lệnh hai sàn mới lại rơi xuống dưới mức 400 tỷ đồng. Con số chính xác hôm nay là 365,2 tỷ đồng. Phiên có giá trị khớp lệnh thấp nhất là 323,7 tỷ đồng đạt được vào ngày 16/3/2009.

Giá trị khớp lệnh của HSX phiên này chỉ còn trên dưới 200 tỷ đồng, một mức giao dịch rất đáng thất vọng. Thực tế số cổ phiếu giảm mạnh cũng không nhiều và VN-Index bị ảnh hưởng do các cổ phiếu vốn hóa lớn khiến mức sụt lên tới 5,65 điểm. Thống kê cho thấy HSX chỉ có 81 mã giảm trên 2%. Trong số này, BVH giảm 2,1%, MSN giảm 4,7%, PVF giảm 3,9%, HAG giảm 3,6%...

Ngoài các cổ phiếu nói trên, nhìn chung các mã vốn hóa lớn còn lại giảm không nhiều. Một số mã tăng khá như FPT, KBC, DPM, CTG. Với các mã giảm, khối lượng khớp lệnh cũng rất yếu cho thấy mức độ lo ngại chưa cao. Chẳng hạn SSI dao động chỉ hơn 1% trong cả phiên và loanh quanh 3 bước giá từ tham chiếu trở xuống.

Nói chung các cổ phiếu có tính dẫn dắt trên cả hai sàn hôm nay có sự “dàn trận” của cả người mua lẫn người bán. Giá dao động tương đối hẹp do bị “kẹp” giữa khối lượng chặn mua và chặn bán lớn. SSI có vài chục phút bị bên bán ép xuống 17.600 đồng nhưng thanh khoản tại ngưỡng này chỉ vài chục ngàn đơn vị. KLS được chặn tốt ở mức 10.200 đồng, đủ lớn để bên bán không sẵn lòng tháo chạy.

Tuy nhiên phía ngược lại, tất cả các hành động nâng giá đều thất bại. KLS có tới hai lần bên mua nỗ lực đẩy lên ngưỡng tham chiếu và trên tham chiếu, thậm chí có lúc còn chặn mua trên tham chiếu. Diễn biến bất ngờ này đã khơi mào vài cuộc “khởi nghĩa” nhỏ ở các mã khác nhưng ngay chính tại KLS, bên mua cũng không giữ được trận địa. Trên 76% tổng thanh khoản của KLS được giao dịch tại giá tham chiếu 10.400 đồng. Thực ra đây mới là ngưỡng giá đạt được sự cân bằng tạm thời cung cầu của KLS hôm nay. Các biến động vượt ngưỡng này đều có thanh khoản thấp và không duy trì được lâu.

Tại HSX, ngay với các mã thanh khoản có truyền thống đóng góp chủ yếu vào quy mô của hai sàn, mức độ nhiệt tình của người mua lẫn người bán đều rất yếu. SSI khớp lệnh giảm gần 44% so với hôm qua, STB giảm 67%. Chỉ có KLS, PVX trên HNX là tăng. Tuy nhiên cách thức tăng của hai cổ phiếu trên khác nhau. Trong khi KLS được bên mua nỗ lực đẩy lên tương đối tốt thì PVX lại tăng thanh khoản do bên bán hạ giá mạnh.

Khối ngoại cũng có vẻ hết lửa với thị trường khi mua vào tại HSX chỉ còn hơn 966.000 đơn vị, thấp nhất về con số tuyệt đối trong 8 phiên trở lại đây. Áp lực bán ra tại nhóm blue-chip thậm chí còn tăng so với hôm qua, đạt -17,2 tỷ đồng trong số 40 mã vốn hóa lớn nhất.

Mặc dù VIC đã được bỏ ra khỏi danh sách bán ròng hôm nay, nhưng khối ngoại lại tăng bán ở những mã khác và đặc biệt là giảm mua trong nhóm cổ phiếu lớn. BVH bị quay lại bán ròng tới gần 4,8 tỷ đồng, CII là 5,7 tỷ đồng, CTG: 3,6 tỷ, MSN: 2,2 tỷ, PVF: 2,9 tỷ.

Duy nhất một blue-chip được khối ngoại mua ròng trên 1 tỷ đồng là FPT (1,39 tỷ đồng). Cổ phiếu này còn được mua ròng qua thỏa thuận 26 tỷ đồng, giúp cân đối một cách đáng kể đến tổng lượng vốn vào/ra của khối ngoại. Tính chung cả hai sàn qua các phương thức giao dịch, mức vốn vào ròng đạt 14,43 tỷ đồng.

Trạng thái suy kiệt này nếu xuất phát từ nguyên nhân đợi tin thì có thể kỳ vọng một sự thay đổi vào cuối tuần. Nếu tình trạng này do dòng tiền sẵn sàng mua bị thiếu hụt thì có lẽ khả năng thanh khoản khó cải thiện được vì người mua lẫn người bán rơi vào trạng thái buông xuôi. Bên bán chưa hoảng đến mức tháo chạy ồ ạt nhưng người mua cũng chỉ tà tà đặt giá thấp. Một vài cổ phiếu cá biệt có thể đột biến về thanh khoản nhưng tổng thể thị trường vẫn chưa thể thay đổi.