Kiến nghị về chính sách tiền tệ (P2)

Ở phần 2 này, tôi đề cập đến vấn đề lãi suất, theo tôi có vài nguyên nhân chính khiến lãi suất tăng cao :
+ Trước tình hình lạm phát tăng cao, đến tháng 5/2011 so với cùng kỳ 2010 lạm phát đã tăng lên mức 19,78%, do đó trong thời gian qua tình hình lãi suất mà báo chí đã từng nêu vượt xa trần lãi suất huy động 14% là điều khó tránh khỏi khi lạm phát quá cao
+ Các yêu cầu về hệ số an toàn vốn (CAR) từ thông tư 13 và cách lách luật bằng cách huy động bằng các chuyển nguồn huy động thành một khoản phải thu nhằm giảm tỷ trọng dư nợ tín dụng PSX làm tăng nhu cầu về huy động của ngân hàng.
+ Các ngân hàng nhỏ làm ăn một cách nguy hiểm khi dùng quá nhiều huy động ngắn hạn để tài trợ cho các khoản tín dụng trung và dài hạn mà phần lớn trong số này là phi sản xuất dẫn đến khi NHNN ban hành Chỉ thị 01 thắt chặt tỷ lệ dự nợ tín dụng phi sản xuất thì lập tức các ngân hàng này gặp khó khăn. Chưa kể là tư duy chủ quan, NHNN Việt Nam chưa bao giờ để các ngân hàng phải phá sản nền các ngân hàng càng liều lĩnh hơn trong làm ăn.
+ Quan trọng nhất mà lãi suất cho vay tăng cao là do “Tỷ lệ cấp tín dụng từ nguồn vốn huy động đối với ngân hàng: 80% “ - điều 18 thông tư 13, được điều chỉnh bởi thông tư 19. Vô hình chung, 20% huy động không được ngân hàng đưa vào tín dụng đã trở thành dự trự bắt buộc “ tự nguyện”. Hiện nay với dự trữ bắt buộc VND chính thức là 3% cộng với 20% dự trự bắt buộc “ tự nguyện “ là 23%. Với mức dự trữ trên đã khiến giá vốn huy động được đưa vào tín dụng tăng cao dẫn đến tình trạng lãi suất cho vay lên trên 20%/năm. Chưa kể, 20% huy động không được tín dụng nằm trong các ngân hành thương mại lại được các ngân hàng huy động thừa – mà đa số là các ngân hàng quốc doanh - cho vay vòng vòng trên thị trường liên ngân hàng kiếm lợi nhuận trên lưng các ngân hàng nhỏ kém thanh khoản phải vay liên ngân hàng bù đắp thanh khoản.
Các ngân hàng, hay cụ thể là các ngân hàng nhỏ hiện nay đang rơi vào tình thế mất thanh khoản trầm trọng do cấp quá nhiều tín dụng trung và dài hạn – mà đa số là tính dụng bất động sản – mặc dù huy động vốn chỉ là ngắn hạn và hết sức khó khăn trong huy động. Khi huy động cũ đáo hạn lại phải tìm huy động mới bằng mọi giá bù vào, đã khiến cho trong một thời gian dài lãi suất liên ngân hàng tăng cao. Khi mà lãi suất liên ngân hàng tăng cao, các ngân hàng nhỏ chỉ còn cách tăng lãi suất huy động nhằm tìm kiếm vốn, lôi kéo khách hàng từ các ngân hàng lớn và để giữ khách hàng của mình các ngân hàng lớn buộc phải nâng lãi suất huy động theo các ngân hành nhỏ để giữ khách hàng và rồi lãi suất liên ngân hàng lại tăng cao một lần nữa và cuối cùng là một vòng xoáy tăng lãi suất kéo dài cho dù khi NHNN can thiệp bằng thông tư 04/2011/TT-NHNN nhưng tình hình cũng không cải thiện được bao nhiêu. Chưa kể là khi Chỉ thị số 01/CT-NHNN được ban hành đã đưa nhóm ngân hàng nhỏ vào tình thế mất thanh khoản trầm trọng và càng làm trầm trọng hơn vòng xoáy tăng lãi suất.
Do đó, để hạ mặt bằng lãi suất nhằm tăng cường sức mạnh chính sách tiền tệ trong kiềm chế lạm phát, trước tiên phải bãi bỏ quy định điều 18 thông tư 13 kèm theo đó là tăng dự trữ bắt buộc – tôi kiến nghị là 10% đối với cho tất cả các loại tiền gửi – và tăng lãi suất tái cấp vốn – tôi kiến nghị là 20%.
Về kiến nghị bãi bỏ điều 18 thông tư 13 kèm theo đó là tăng dự trữ bắt buộc
Kiến nghị bãi bỏ điều 18 thông tư 13, tôi không phân tích nhiều vì trong bài viết “ Lãi suất khó hạ vì thông tư 13? “ đăng trên cafef.vn ngày 19.02/2011, Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa – Phó chủ tịch ủy ban giám sát tài chính quốc gia đã phân tích rất rõ trong bài viết này, mọi người tham khảo ở đường link đính kèm (http://cafef.vn/20110219085022575CA34/lai-suat-kho-ha-vi-thong-tu-13.chn )
Kiến nghị tăng dự trữ bắt buộc để hạ lãi suất :
Tôi thừa hiểu sẽ có người thấy lạ khi mà tôi kiến nghị tăng dự trữ bắt buộc để hạ lãi suất – khác với thông lệ kiến thức truyền thống lý thuyết Keynes – nhưng theo tôi trong tình thế hiện tại tăng dự trữ bắt buộc sẽ có tác dụng hạ lãi suất vì cách sử dụng dữ trữ bắt buộc mà tôi kiến nghị sẽ khác với cách thức truyền thống.
Tôi nhắc lại cơ sở lý thuyết, dự trữ bắt buộc, hay tỷ lệ dự trữ bắt buộc là một quy định của ngân hàng trung ương – mà ở Việt Nam là NHNN – về tỷ lệ giữa tiền mặt và tiền gửi mà các ngân hàng thương mại bắt buộc phải tuân thủ để đảm bảo tính thanh khoản. Ở Việt nam, tỷ lệ dữ trữ bắt buộc được quy định cho hai loại tiền gửi: tiền gửi không kỳ hạn cộng với tiền gửi có kỳ hạn dưới 1 năm và tiền gửi có thời hạn từ 1 năm đến 2 năm, trong đó tỷ lệ dữ trữ bắt buộc so với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 đến 2 năm thấp hơn (nguồn vi.wikipedia.org).
Hay nói thay cách khác dự trữ bắt buộc để hút tiền tệ ra khỏi lưu thông, tránh ngân hàng tín dụng quá mức gây lạm phát ,và tăng lãi suất ngăn chặn lạm phát. Tuy nhiên, phải nhìn lại, dự trữ bắt buộc theo truyền thống là một khoản tiền mà ngân hàng thượng mại nộp cho ngân hàng trung ương hoặc ở ngân hàng thương mại nhưng không được sử dụng và bản chất của số tiền dự trữ bắt buộc trong lúc này là nằm im ở đó không được làm gì cả. Nhưng với tôi thì lại khác, tăng dự trữ bắt buộc theo cách của tôi là một công cụ để NHNN tái điều chỉnh, tái cơ cấu thanh khoản cho toàn hệ thống ngân hàng, tránh tình trạng thiếu thanh khoản cục bộ của các ngân hàng nhỏ đang gây ra cuộc đua tăng lãi suất như hiện nay thông qua nghiệp vụ thị trường mở với các ngân hàng nhỏ - vốn bị mất thanh khoản trầm trọng.
Cách thực hiện, NHNN tăng dự trữ bắt buộc cho toàn hệ thống ngân hàng ( như tôi kiến nghị là 10% ) và dùng chính số tiền từ việc tăng dự trữ bắt buộc huy động được hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng nhỏ thông qua nghiệp vụ thị trường mở nhằm chặn đứng “ cơn khát thanh khoản cục bộ “ của nhóm ngân hàng này, làm giảm nhu cầu huy động ảo đã đẩy lãi suất dâng cao như thời gian.
Sẽ có người thắc mắc, tại sao NHNN không trực tiếp bơm tiền hỗ trợ các ngân hàng nhỏ mà phải làm theo cách cũa tôi thì sẽ rất rườm rà và ảnh hưởng đến cả hệ thống ngân hàng? Chính vì trong tình thế lạm phát, việc NHNN bơm tiền vào hệ thống ngân hàng chẳng khác nào hành động “ tự sát “ cho nền kinh tế do đó NHNN chỉ có thể dùng dữ trữ bắt buộc để chuyển dòng thanh khoản từ nơi cao đến nơi thấp thông qua nghiệp vụ và công cụ tiền tệ của mình.
Trở lại vấn đề, đây chỉ là giải pháp tình thế mà tôi kiến nghị để bình ổn lãi suất , tránh mất thanh khoản cụ bộ của một thiểu số ngân hàng làm ảnh hưởng đến toàn hệ thống và trong dài hạn hơn NHNN cần có biện pháp xử lý đối với nhóm ngân hàng này để ổn định hệ thống ngân hàng.
Kiến nghị tăng lãi suất tái cấp vốn lên 20% :
Tôi căn cứ văn chỉ số làm phát tháng 05/2011 so với cùng kỳ 2010 là 19,78%, tôi làm tròn số thành 20% vì nếu tái cấp vốn thấp hơn sẽ phản tác dụng khi lạm phát cao hơn lãi tái cấp vốn hay đồng nghĩa càng làm trầm trọng thêm lạm phát. cùng với tăng dự trữ bắt buộc sẽ là một bộ đôi ổn định thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.

Kiến nghị về chính sách tiền tệ phần 1 : http://f319.com/home/1424326 -Vấn đề thắt chặt tỷ trọng tín dụng phi sản xuất -