"Mở Van Phụ" Cho 18 Dự Án - Phía Sau Là Đại Chu Kỳ ?!

Có phải chúng ta đang thắt chặt?
Đầu năm 2026, Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống khoảng 15%, thấp hơn đáng kể so với mức hơn 19% của năm 2025.

Nghe qua, đây là một tín hiệu “thắt lại”: tín dụng không thể tăng quá nóng, bất động sản không còn dễ hút vốn như trước, ngân hàng phải kiểm soát kỹ hơn chất lượng cho vay.

Nhưng chỉ trong vài tháng gần đây, một loạt điều chỉnh kỹ thuật đã xuất hiện. Không ồn ào theo kiểu “nới room toàn hệ thống”, nhưng nếu xâu chuỗi lại, bức tranh khá rõ:

Room tín dụng danh nghĩa vẫn là 15%, nhưng room hiệu dụng đang được mở ra cho một số khu vực ưu tiên.

Nói cách khác, chính sách không phải là “bơm tiền đại trà”, mà là nới có chọn lọc.

18 dự án ...
Điểm đáng chú ý nhất nằm ở việc NHNN đồng ý để dư nợ phát sinh mới của 18 dự án lớn do Vingroup, Sun Group và Masterise đề xuất được loại trừ khỏi cách tính tăng trưởng tín dụng hằng năm của ngân hàng.

Danh mục này bao gồm các nhóm dự án phục vụ APEC, dự án PPP, đường sắt tốc độ cao Bến Thành – Cần Giờ, Hà Nội – Quảng Ninh, các dự án thuộc Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và một số hạng mục hạ tầng liên quan.

Theo danh mục được công bố trên báo chí, tổng nhu cầu vốn huy động của nhóm 18 dự án này khoảng 752.138 tỷ đồng. Đây là một con số rất lớn. Để dễ hình dung, dư nợ tín dụng toàn hệ thống cuối năm 2025 khoảng 18,58 triệu tỷ đồng. Như vậy, riêng quy mô vốn huy động của nhóm dự án này đã tương đương khoảng 4% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế.

Tất nhiên, cần nói cho đúng: 752.000 tỷ đồng không có nghĩa là từng đó tiền sẽ lập tức được bơm ra trong năm 2026. Các dự án hạ tầng lớn thường giải ngân theo tiến độ nhiều năm. Theo kế hoạch được báo chí dẫn lại, nhu cầu huy động dự kiến là khoảng 210.000 tỷ đồng năm 2026, 244.000 tỷ đồng năm 2027 và 187.000 tỷ đồng năm 2028.

Nhưng dù nhìn theo cách thận trọng hơn, đây vẫn là một “đường tín dụng riêng” có quy mô rất đáng kể.

Điều đáng nói là chính sách này không xuất hiện đơn lẻ.
Trước đó, NHNN đã có một loạt động thái khác:

1. Thứ nhất, đề xuất cơ chế cho vay vượt giới hạn đối với các dự án lớn, trong đó mức cấp tín dụng có thể lên tới 38% vốn tự có với một khách hàng và 52% với nhóm khách hàng liên quan.
2. Thứ hai, Thông tư 08/2026 cho phép ngân hàng được tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào mẫu số LDR. Hiểu đơn giản, ngân hàng có thêm dư địa kỹ thuật để cho vay mà không bị căng quá nhanh ở tỷ lệ cho vay trên huy động.
3. Thứ ba, NHNN cho phép 25 ngân hàng loại trừ phần dư nợ tăng thêm đối với nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất khỏi giới hạn tăng trưởng tín dụng bất động sản trong năm 2026.
4. Thứ tư, Thông tư 25/2026 nâng tỷ lệ tối đa vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung – dài hạn từ 30% lên 40%, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
   

Khi ghép các mảnh này lại, có thể thấy NHNN đang xử lý một bài toán rất khó:

Vừa không muốn tín dụng quay lại trạng thái nóng như năm 2025, vừa không thể để các dự án trọng điểm quốc gia thiếu vốn.
Vì vậy, thay vì nới toàn bộ room tín dụng, NHNN chọn cách mở các “van phụ” cho những lĩnh vực được xem là có tính ưu tiên: hạ tầng, kết nối vùng, APEC, sân bay, đường sắt, nhà ở xã hội, khu công nghiệp, khu chế xuất.

Đây là điểm rất quan trọng.

Nếu nói “NHNN bơm 752.000 tỷ vào nền kinh tế” thì chưa chính xác, vì chưa chắc toàn bộ số này được giải ngân ngay và cũng chưa chắc toàn bộ là vốn vay ngân hàng trong một năm.

Nhưng nếu nói “NHNN đang tạo một hành lang tín dụng đặc biệt cho các dự án trọng điểm, giúp tăng room hiệu dụng của hệ thống ngân hàng”, thì hợp lý hơn.

Tác động tích cực là khá rõ.

Dòng vốn nếu được giải ngân đúng chỗ có thể hỗ trợ tăng trưởng, kích hoạt đầu tư hạ tầng, kéo theo nhu cầu xây dựng, vật liệu, logistics, dịch vụ và bất động sản khu vực hưởng lợi. Với ngân hàng, đây cũng là cơ hội tăng trưởng dư nợ, nhất là các ngân hàng có vốn tự có lớn, năng lực huy động tốt và kinh nghiệm tài trợ các dự án quy mô lớn.

Nhưng mặt còn lại cũng không nên bỏ qua.

Các dự án hạ tầng, sân bay, đường sắt, khu đô thị thường có thời gian hoàn vốn dài. Tiền có thể giải ngân trước, nhưng dòng tiền trả nợ thật sự có thể đến sau nhiều năm. Điều này làm tăng rủi ro lệch kỳ hạn: ngân hàng dùng nguồn vốn ngắn và trung hạn để tài trợ cho các khoản vay dài hạn hơn.

Việc nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung – dài hạn từ 30% lên 40% giúp ngân hàng linh hoạt hơn, nhưng về bản chất cũng đồng nghĩa hệ thống chấp nhận mức rủi ro kỳ hạn cao hơn so với trước.

Ngoài ra còn có rủi ro tập trung tín dụng. Khi nhiều dự án lớn gắn với một số doanh nghiệp lớn, nếu tiến độ chậm, đội vốn hoặc dòng tiền không như kỳ vọng, áp lực sẽ không chỉ nằm ở một dự án riêng lẻ mà có thể phản ánh vào bảng cân đối của nhiều ngân hàng.

Vì vậy, đây là chính sách nên được nhìn bằng hai mặt.
Một mặt, đây có thể là cú hích quan trọng để khơi thông vốn cho hạ tầng và các dự án có tính lan tỏa.

Mặt khác, nếu thẩm định lỏng, giải ngân nhanh hơn khả năng hấp thụ của nền kinh tế, hoặc dự án không tạo ra dòng tiền như kỳ vọng, rủi ro nợ xấu và áp lực thanh khoản có thể quay lại sau vài năm.

Tóm lại, room tín dụng 15% không sai. Nhưng nếu chỉ nhìn vào con số 15%, có thể sẽ bỏ lỡ phần quan trọng hơn:

Chính sách tín dụng đang chuyển từ “siết đại trà” sang “nới có điều kiện”.

Đây không phải là mở van toàn bộ. Đây là mở van có chọn lọc.

Và trong thị trường tài chính, đôi khi thứ làm thay đổi kỳ vọng không phải là một tuyên bố “nới room”, mà là những điều chỉnh kỹ thuật tưởng rất nhỏ nhưng cộng lại thành một dòng vốn rất lớn.

Điều cần theo dõi tiếp theo không chỉ là NHNN có nâng room chính thức hay không, mà là:

Tiền thực sự chảy vào đâu, giải ngân nhanh đến mức nào, và các dự án đó có tạo ra dòng tiền trả nợ thật hay không.

Bởi cuối cùng, tín dụng chỉ tốt khi nó tạo ra năng lực sản xuất, hạ tầng và dòng tiền thực.

Còn nếu tín dụng chỉ tạo thêm đòn bẩy, thì “super room” hôm nay có thể trở thành áp lực của hệ thống trong tương lai.

Bài viết mang tính nếu quan điểm cá nhân trong việc phân tích chính sách và thị trường, không phải khuyến nghị mua bán bất kỳ cổ phiếu hay tài sản nào.

Nguồn tham khảo: Tuổi Trẻ, VnEconomy, Thời báo Tài chính Việt Nam, Nhân Dân, CafeF, Vietnambiz, MarketTimes.