Ngành ô tô và linh kiện phụ tùng: Đứa con bị “ghẻ lạnh” của thị trường chứng khoán Việt Nam

Ngành công nghiệp ô tô được đánh giá là một trong những ngành công nghiệp đi đầu của nền kinh tế của nhiều quốc gia, nhưng tại Việt Nam, diễn biến tăng trưởng của cổ phiếu nhóm ngành này lại dường như đi ngược với sự kỳ vọng của các nhà đầu tư trong suốt một thập kỷ qua.

Theo ghi nhận từ đầu năm 2024, lĩnh vực xe và linh kiện trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện chỉ còn xót lại những cái tên nổi bật trong lĩnh vực sản xuất và buôn bán xe trong nhiều lĩnh vực, trong đó có thể kể đến: Công ty cổ phần Ô tô TMT (TMT) trong lĩnh vực sản xuất lắp ráp ô tô, Công ty cổ phần Dịch vụ Ô tô Hàng Xanh (HAX) trong lĩnh vực buôn bán xe dân dụng, Công ty CP Dịch vụ Tổng hợp Sài Gòn (SVC), Công ty CP Đầu tư dịch vụ Hoàng Huy (HHS) và Công ty cổ phần Đầu tư Phát triển Máy Việt Nam (VVS) trong lĩnh vực phân phối, bán lẻ xe nhập khẩu.

​

Xét về diễn biến vốn hóa trong vòng 04 năm trở lại, thị trường xe và linh kiện ghi nhận sự tăng trưởng vô cùng chậm chạp trước sự hội nhập và phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế khi chỉ tăng trưởng vỏn vẹn 23% từ mốc 5.992,18 tỉ lên mức 7.806,49 tỉ, nhìn sang các lĩnh vực khác thì đây thực sự là một số vô cùng khiêm tốn trong bối cảnh kinh tế hội nhập như hiện nay. Nguyên nhân cho việc này xuất phát từ nhu cầu tiêu dùng suy yếu trong nước kéo dài hơn dự kiến bất chấp các động thái hỗ trợ của Chính phủ với ngành ô tô. Nhiều doanh nghiệp bán lẻ ô tô cho biết đang ngập trong khó khăn và phải mở hướng kinh doanh thêm cả xe đã qua sử dụng, khai thác các dịch vụ giá trị gia tăng như: bán phụ tùng, bảo hiểm, dịch vụ tài chính, đăng ký xe… để bù đắp.

Thị trường ô tô và linh kiện phụ tùng bị trùm lên một màu xám kéo dài qua nhiều năm cũng khiến cho nhóm cổ phiểu của ngành này không thoát khỏi sự lẻ loi và ảm đạm. Trong những năm gần đây, hầu hết nhóm cổ phiếu ô tô vẫn “rủ nhau” đi xuống, điều này được thể hiện vô cùng rõ rệt qua việc thanh khoản thị trường cổ phiếu nhóm ngành ô tô còn rất kém khi chỉ đạt từ vài trăm đến vài chục nghìn cổ phiếu được giao dịch trong một phiên. Một số cổ phiếu như IRC (Cao su Công nghiệp), VMA (Công nghiệp ô tô Vinacomin) thậm chí “đóng băng” giao dịch trong khoảng 5 năm trở lại đây. Theo các chuyên gia, nhà đầu tư có quá ít chọn lựa trong nhóm ngành này. Hiện tại, Việt Nam có khoảng trên 40 doanh nghiệp hoạt động sản xuất, lắp ráp xe ô tô, nhưng vẫn chỉ có TMT Motor có mặt trên sàn TP.HCM (HSX). Những doanh nghiệp nội địa lớn, đầu ngành như THACO, TC Motor, VinFast, vì nhiều lý do mà vẫn chưa thể niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam. Điều này khiến nhà đầu tư khó tiếp cận thông tin, báo cáo tài chính của doanh nghiệp và đối chiếu số liệu giữa các doanh nghiệp cùng nhóm ngành, trước khi đưa ra quyết định chọn cổ phiếu.

Có thể thấy rằng, giống như bất kỳ loại hàng hóa nào khác, cổ phiếu cũng bị chi phối bởi quy luật cung cầu. Đa số người mua sẽ tìm cách mua cổ phiếu ở mức giá thấp và bán lại ở mức cao hơn. Khi một cổ phiếu được nhiều người mua, giá cổ phiếu đó sẽ có xu hướng tăng lên và ngược lại. Chính điều này tạo nên thanh khoản cho thị trường và sự phấn khích cho nhà đầu tư. Trong khi đó, yếu tố tâm lý lại có tác động lớn đến quyết định của nhà đầu tư cá nhân, vốn chiếm số lượng đông đảo nhất trên thị trường. Trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô vừa có những tín hiệu tích cực đã gặp phải những khó khăn trên thị trường, nhiều nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn khi đầu tư vào nhóm ngành này. Điều này thể hiện ngay trong khối lượng giao dịch của các mã cổ phiếu từ đầu năm đến nay luôn ở mức thấp so với các nhóm ngành còn lại.

Tuy nhiên, Ngành công nghiệp hỗ trợ đối với lĩnh vực ô tô và linh kiện phụ tùng tại Việt Nam đang đứng trước cơ hội “chuyển mình” trong năm 2024 với những tín hiệu tích cực về hoạt động hợp tác, nâng cao giá trị thặng dư. Các nhà đầu tư chứng khoán hoàn toàn có thể tin vào khả năng phát triển tiềm năng của nhóm mã cổ phiếu này, khi mà Chính phủ cũng đang ráo riết thực hiện ban hành các chính sách nhằm thúc đẩy thị trường, nâng cao vị thế của ngành này trong nền kinh tế quốc gia.