Phải làm không còn chênh lệch giá USD tự do và nhà nước

Phải dùng ngoại tệ dự trữ nếu cần thiết, thậm chí làm cho giá USD thị trường tự do tụt xuống sâu hơn so với giá nhà nước, làm cho những ai đã từng găm giữ ngoại tệ có được một bài học đích đáng về hành vi đầu cơ, găm giữ của mình. Đó mới chính là nghệ thuật điều hành.



TS.Lê Xuân Nghĩa, Phó chủ tịch ủy ban giám sát tài chính quốc gia, đã nhấn điều này khi trao đổi với báo giới về đợt điều chỉnh tỷ giá vừa qua và nỗ lực chống lạm phát, ổn định vĩ mô đang được tiến hành.


TS.Lê Xuân Nghĩa nêu rõ, với tình hình hiện nay, chúng ta kỳ vọng Chính phủ có một chính sách kiên trì chống lạm phát, tránh tình trạng nửa vời như năm 2010, đầu năm thắt chặt, đến giữa năm thấy tình hình hơi ổn lại nới lỏng, cuối năm lại thu hẹp.


Về nguyên tắc muốn chống lạm phát thành công thì phải làm đến nơi đến chốn để thị trường và nhà đầu tư lấy lại được niềm tin. Giống như người bệnh uống kháng sinh, tránh tình trạng mới uống được một ngày thấy bệnh đỡ thì không uống nữa là không được.


Hy vọng năm nay Chính phủ sẽ rút kinh nghiệm trong điều hành, sẽ giữ ổn định chính sách cho đến khi hết chu kỳ. Và quan trọng hơn là đến nay, dân chúng, nhà đầu tư vẫn chưa thấy một chính khách phụ trách về những lĩnh vực vĩ mô đứng ra tuyên bố và giải thích cặn kẽ năm nay chúng ta sẽ làm những gì và làm như thế nào để dân chúng và doanh nghiệp yên tâm.


Hiện nay, xét về mặt nền tảng thì tình hình không đến nỗi phức tạp. Chúng ta không có một nguy cơ nào để có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng tài chính, tiền tệ trong tương lai. Có chăng chỉ là sự thiếu nhất quán trong điều hành và cách thông tin mập mờ làm nhiều nhà đầu tư nước ngoài hiểu nhầm.


Mặt khác, lâu nay, chúng ta vẫn thường quen với cổ vũ tăng trưởng. Thậm chí mỗi khi nghe ai nói hy sinh tăng trưởng thì cũng cảm thấy khó chịu. Điều này có liên quan đến thực tế của nền kinh tế với trên 86 triệu dân, với cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ... thì mong muốn tăng trưởng nhanh là dễ hiểu.


Tuy nhiên, nếu nhìn sang Trung Quốc và một số nước khác, chúng ta có thể thấy, tăng trưởng của họ ở mức 10% nhưng cung tín dụng của họ chỉ 17%, tức là không cần phải bơm nhiều tiền, mà họ dựa vào công nghệ, tiết kiệm chi phí và hạn chế thất thoát lãng phí, tiêu cực...


Đây là lần đầu tiên Chính phủ có thái độ thắt chặt thì chúng ta cũng hy vọng là sẽ đạt được hiệu quả như mong muốn.


Theo TS.Lê Xuân Nghĩa, nếu bảo Việt Nam phải triệt tiêu hết lạm phát thì đó là điều không thể, bởi nguồn lực tài chính của chúng ta hữu hạn, lại bị hút vào một khu vực kém hiệu quả, đó là đầu tư công và doanh nghiệp nhà nước. Do đó, muốn nhích một chút GDP lên thì phải tăng rất nhiều tiền, trong khi hàng triệu doanh nghiệp nhỏ khác rất cần vốn lại không có. Đây có thể hiểu là những động thái không công bằng, duy ý chí.


Do vậy, lạm phát của Việt Nam có thể nói là mang tính cơ cấu của nền kinh tế, chừng nào phân bổ nguồn lực còn chưa công bằng thì còn lạm phát.


Còn những nguyên nhân khác như chi phí đẩy, giá xăng dầu, điện... chỉ mang tính ngắn hạn, chúng ta có thể kéo xuống 1-2%, song muốn lạm phát thấp hẳn thì phải điều chỉnh cơ cấu kinh tế.


TS.Lê Xuân Nghĩa cho rằng, nhìn một cách tổng thể, dù có nhiều yếu tố tác động như tỷ giá tăng cao, giá điện, xăng dầu tăng... song lạm phát năm nay cũng không cao. Theo tính toán, các yếu tố trên có thể làm cho CPI tăng thêm khoảng 2,5%.


Nhưng hy vọng, giá lương thực, thực phẩm sẽ giảm trong những tháng tới vì nó đã tăng mạnh trong 6 tháng qua và chúng ta lại bắt đầu thu hoạch vụ Đông Xuân. Việc giảm giá nông sản thực phẩm có thể sẽ khiến CPI giảm 2,5%, bù lại cho việc tăng giá điện, xăng dầu.


Như vậy, lạm phát năm nay chủ yếu phụ thuộc vào giảm cung tiền tới đâu. Tuy nhiên, vừa qua, Chính phủ đã ra nghị quyết và kiên quyết cắt giảm cung tiền và cung tín dụng xuống dưới 20%, giảm khoảng 1/3 so với năm ngoái nên vấn đề lạm phát cũng chỉ khoảng 9%.


Theo TS.Lê Xuân Nghĩa, giá điện, xăng dầu tăng lên khiến nhiều người tưởng tác động trực tiếp đến lạm phát, nhưng thực tế sự tác động của nó không phải như thế. Giá cả nguyên vật liệu tăng lên làm cho chi phí sản xuất tăng lên, tức là làm cho việc sản xuất sản phẩm đó trở nên đắt đỏ hơn, ít lợi nhuận hơn, trong khi cầu vẫn như vậy. Do đó, các nhà sản xuất họ sẽ hành động theo hướng giảm sản lượng. Từ đó dẫn đến giá cả tăng lên.


Ở nhiều nước, giá xăng dầu, điện của họ cũng tăng, nhưng lạm phát không tăng vì ngân hàng trung ương sẽ ứng xử điều chỉnh tổng cầu xuống theo chiều giảm sản lượng. Còn chúng ta vẫn để nguyên tổng cầu thì đương nhiên sẽ gây ra lạm phát.


Thế nhưng, thật nực cười khi ngành ngân hàng vẫn tuyên bố là lạm phát không phải do “tôi” mà là do giá điện, giá xăng dầu...