Thâm thúy lắm, mới nhặt được ở bên VST

Bây giờ thay đổi quan điểm rồi, hắn sẽ đến các quan chức sau vì họ là số ít. Hắn sẽ đi thu số đông trước. Khó ở số đông là ai? Là những người dân sắp chết, chết già, chết bệnh…Hắn nghĩ khó là ở chỗ không phải họ không chịu đóng góp mà lỡ họ chết trước khi được đóng góp thì sao. Vậy thì hắn phải đến chỗ họ trước.
Vừa kịp nghĩ đến đây thì hắn đã đứng trước một ngôi nhà xiêu vẹo, mái lợp tôn han gỉ, thủng lỗ chỗ, ngùn ngụt hơi nóng trên một miếng đất bé tẹo, xơ xác cỏ gianh. Vào đến cửa, hắn nhận ra lão Hạc. Đúng rồi, lão Hạc. Lão đang nằm trên chiếc chõng tre.Thấy bóng người, lão rên lên :
-Vào đi… không có …chó đâu.
Vâng. Hắn biết là lão đã bán con Vàng lâu rồi. Lúc đọc đến đoạn lão bán con Vàng hắn đã khóc. Nhưng hắn vẫn hy vọng lão vẫn còn tiền : tiền bán , tiền bán đất vì hắn thấy vườn nhà lão hình như không còn. Chắc bán rồi.
- Làm gì còn tiền cậu ơi. Lão Hạc nói mà mắt lại ầng ậng nước – Khốn nạn thân tôi, cậu biết rồi đấy, tôi bằng này tuổi rồi mà phải lừa cậu Vàng, phải bán đi miếng đất vườn dù đã có nhời nhờ vả thầy giáo Thứ trông nom cho để chờ thằng con về cho nó cưới vợ. Vậy mà hết rồi cậu ạ. Lão lại khóc, đôi vai gầy rung lên.
Nhớ ra thằng con lão, hắn hỏi thăm và cũng là dò xem nó có thể nộp cho cả bố nó được không vì hắn thấy chả hy vọng gì ở Lão Hạc nữa rồi :
-À. Thằng con lão về chưa? Nó đâu rồi.
- Về rồi. Lại đi rồi. Lão khóc rưng rức. Nó về chẳng kịp cưới vợ, chỉ kịp bán miếng đất để lấy tiền nộp cho người ta đưa đi lao động bên Nga. Người ta bảo, chúng nó bị lừa, chẳng có giấy tờ gì nên phải trốn chui, trốn lủi, lao động bất hợp pháp nên chẳng có tiền mà về, ăn còn chả đủ, bữa đói bữa no…Bây giờ tôi chết chắc cũng chẳng thấy mặt con. Lão ho sù sụ và nấc lên đau đớn.
Chán quá, nhưng đã đến thì cũng phải nói. Hắn nhắc đến nghĩa vụ công dân của bố con lão đối với khoản nợ 80.000 tỷ đồng. Lão lại càng khóc to :
- Nhục quá, cậu ơi. Từ xưa đến giờ tôi có ăn không, quịt nợ của ai cái gì đâu. Nhưng lần này tôi đành khất cậu vậy. Tôi đành chết cho đỡ nhục vậy.
Nói rồi, lão lật đầu giường lấy gói thuốc chuột dốc vào cái mồm đã hết sạch cả răng của lão nhanh đến nỗi hắn không kịp cản lại. Trên gói thuốc chuột, hắn chợt nhận ra mấy hàng chữ Trung quốc. Vậy còn may, uống thuốc này lão chẳng chết được dù có muốn chết. Lão vẫn phải sống để mà làm nghĩa vụ công dân của bố con lão.
Hắn an ủi lão :
- Lão không chết được đâu. Thuốc đểu đấy. Lão mua ở đâu vậy?
Lão Hạc lại càng khóc to hơn :
- Nhà Dậu cho. Tôi làm gì còn tiền mà mua. Khốn nạn thân tôi, muốn chết cho đỡ nhục mà cũng không được.

Nhà Dậu, đúng rồi. Lão Hạc vừa nhắc đến nhà chị Dậu. Hắn chẳng kịp nghĩ nữa, mắt đã tối sầm cả lại. Xung quanh tối đen như mực, hắn chẳng nhìn thấy gì. Định thần một lúc, hắn mới nhận ra hắn đang đứng trong sân nhà chị Dậu. Hắn kêu lên :
- Có ai ở nhà không? Sao tối như đêm ba mươi thế này?
- Ai đấy. Bu em thắp đèn lên cái nào, mất điện rồi. Tiếng anh Dậu yếu ớt vọng ra từ trong nhà.
- Thày em nói ít thôi kẻo lại mệt. Tôi đang tìm nến đây. Tiếng chị Dậu dịu dàng.

Đứng trước gian nhà tối đen như mực. Hắn lẩm bẩm : “Đúng là mất điện thì nhà ngói như nhà tranh” . Hắn chợt thấy mình thâm thúy khi nghĩ đến việc hắn đang phải làm. Đúng rồi, lúc này thì giàu hay nghèo đều phải thực hiện nghĩa vụ của mình. Thật là công bằng.
Trong nhà có ánh sáng hắt ra. Chị Dậu đã thắp xong nến. Có tiếng kẹt cửa. Chị Dậu bước ra, giơ cao ngọn nến . Hắn đùa :
- Tôi đây, không phải Trương tuần đâu.
- Cái nhà chú này. Bây giờ làm gì còn trương tuần. Tôi cứ tưởng ông Tổ trưởng đến thu tiền ủng hộ, đóng góp cái gì. Vào đi chú. Chị Dậu né người, tay vẫn giơ cao ngọn nến soi cho hắn bước vào.
Trong ánh nến yếu ớt, run rảy, hắn thấy anh Dậu nằm thu lu trên chiếc giường ở góc nhà. Trời nóng hầm hập mà anh vẫn trùm kín chiếc chăn chiên sờn rách. Hắn ái ngại :
- Anh nhà vẫn ốm à? Đã thuốc thang gì chưa?
- Vưỡn thế. Chị Dậu thở dài : Thuốc đắt quá chú ạ. Tôi nghe người ta nói thuốc tây ở nước mình đắt gấp năm, gấp mười nước khác. Cho nên nhà tôi chả bao giờ đủ tiền mua thuốc. Đơn cho một liều thì chỉ đủ tiền mua nửa liều. Vì thế, anh ấy vẫn ốm từ ấy đến giờ…
Biết nhà chị Dậu khó khăn, chả thế mà người ta vẫn nói “ rách như nhà chị Dậu ”, nhưng hắn vẫn muốn biết gia cảnh chị Dậu bây giờ. Hắn hỏi thăm :
- Dạo này chị làm gì? Còn làm ở nhà cụ Nghị không?
- Thôi lâu rồi. Trong ánh nến lờ mờ hắn vẫn nhận thấy chị Dậu hơi đỏ mặt : Bây giờ người ta toàn uống sữa “Cô gái Hà Lan ” thôi. Giờ tôi gặp gì làm nấy, lúc phụ bán hàng, lúc bán rong, khi thì lau dọn nhà thuê…Cũng khó khăn lắm, làm thì được ít mà chi tiêu nhiều, cái gì bây giờ cũng tăng giá vùn vụt.
Biết mà. Nhưng chẳng lẽ lại về không. Hắn ngập ngừng nhưng rồi cũng phải nói. Chị Dậu ngượng ngập :
- Giá mà anh chị có thì nộp ngay cho chú. Quả thật, chả bao giờ anh chị dành dụm được tiền…
Anh Dậu gắt lên, giọng hổn hển :
- Bu em lạ nhỉ. Kêu ca cái gì. Thôi, vào đây tôi bảo.

Có tiếng léo nhéo ngoài sân. Hắn bước ra, để cho vợ chồng anh chị Dậu bàn tính. Cái Tý với thằng Dần đã về. Hai đứa trẻ vẫn quắt queo, đen đúa. Hai đứa vừa đi nhặt rác về. Con chị ca cẩm :
- Hôm nay được có mười lăm ngàn. Nếu em chịu khó nhặt cả trưa thì có khi được hai mươi ngàn đồng cho thày mua thuốc.
- Em có lười đâu. Thằng em phụng phịu cãi : Tại nắng quá, mấy lại em đói. Từ sáng đến giờ có mỗi cái bắp ngô luộc.
Trong nhà có tiếng anh chị Dậu bàn nhau :
- Bu em đừng có kêu ca, chú ấy đến nhà mình thu tiền trả nợ thì cũng là vì dân, vì nước, vì danh dự quốc gia. Chứ để người ta nói ra tán vào như cái nước gì bên Tây ấy : vay nợ đến suýt vỡ nợ thì còn mặt mũi nào nữa. Túng gì thì túng nhưng không thể chịu nhục được. Bu em xem nhà mình có còn tiền không?
- Làm gì có tiền. Để dành mãi mới được vài trăm đang định đi mua cho thày em ít thuốc.
- Thuốc men gì. Anh Dậu lại gắt lên. Tôi ốm mãi rồi, có ốm thêm cũng chẳng chết được, nhưng chịu nhục thì không được. Bu em sang bên nhà ông giáo Thứ xem có giật tạm được ít nào không.
Tiếng chị Dậu thở dài :
- Bên ông giáo Thứ bây giờ còn túng hơn nhà mình nữa ấy chứ. Sang làm gì, tội cho người ta. Ông giáo nghỉ dạy rồi…
- Sao vậy? Tưởng ông giáo chưa về hưu cơ mà?
- Thì thế. Nhưng vừa qua nghe đâu ông giáo tố cáo chuyện tiêu cực thi cử gì đấy nên người ta ghét. Đơn từ gửi đi khắp nơi cũng chẳng ai giải quyết, lại còn trù dập…Mấy lại, ông giáo chẳng đồng tình cái chuyện ép học trò học thêm, chẳng chịu dạy thêm kiếm tiền lại cứ đi dạy ở các lớp tình thương miễn phí. Thế nên người ta lại càng ghét. Chịu không nổi, ông giáo xin nghỉ dạy rồi.
- Rõ khổ. Tiếng anh Dậu xót xa : Thế bây giờ làm gì mà sống. Con cái thì nheo nhóc, vợ thì ốm…Hay là bu em sang bên bà cụ Tràng xem có mượn tạm được ít nào không? Vợ chồng chú Tràng còn khỏe mạnh chắc cũng có dành dụm được. Anh Dậu nài nỉ.
- Cũng chẳng ăn thua gì. Chị Dậu chán nản : Bà cụ ốm nặng, đưa đi viện được chưa đến 1 tuần lại phải xin về vì hết tiền. Chú Tràng thì vừa chăm mẹ ốm vừa đi làm bữa đực bữa cái, chẳng có tiền. Vợ chú ấy sang Đài loan làm ô sin mấy tháng nay rồi. Nghe đâu, chủ nó hành hạ cũng khổ lắm, tiếng tăm chả biết nên chả biết kêu ai. Thôi, mình cố bòn nhặt trong nhà vậy…
Anh Dậu bàn :
- Thôi, thì cũng đành vậy. Tôi nghe thấy bảo học phí sắp tăng gấp 2 đến 5 lần đấy. Bu em xem thế nào. Hay là cho cái Tý nghỉ học đi làm. Vừa là đỡ tốn vừa là có tiền dành dụm để nộp suất nhà mình. Những 4 triệu cơ đấy. Không nộp được tôi thấy nhục lắm. Cố nộp bây giờ, chứ để đến đời cái Tý, thằng Dần phải nộp thay cho bố mẹ nó thì sống làm gì. Nhục lắm.

Hắn len lén ra khỏi nhà chị Dậu. Hắn không thể ở lại để nghe những người dân nghèo bàn cách trả nợ. Hắn cảm thấy không phải. Hăn lẩm bẩm : “Mẹ, thế này thì đúng là lấy của thằng miền xuôi, nuôi thằng miền ngược. Vô lý. ”. Hắn bỗng thấy hắn ví von sai bét, ý hắn muốn nói là không thể bắt những con người đáng thương kia phải gánh chịu cho những kẻ làm sai. Nhưng hắn đã nói rồi, đã nghĩ đến miền ngược rồi. Vậy là hắn đã ở giữa núi đồi chập trùng Tây Bắc.
Hắn vào nhà A Phủ, bởi vì hắn chỉ biết có mỗi một câu chuyện “ Vợ chồng A Phủ ” mà hồi phổ thông hắn đã học. Hắn nhận ra A Phủ ngay nhờ chiếc vòng làm bằng dây đồng hoen rỉ mà A Phủ vẫn đeo trên cổ thay cho vòng bạc. A Phủ đang ngồi trên bậu cửa, mắt dõi về một nơi nào xa xăm lắm. Phía trước mặt, cỏ gianh xơ xác, lẫn trong đá, đang rạp mình trong cái nắng như đổ lửa. Tấm lưng trần của A Phủ vẫn còn hằn vết sẹo roi da trâu của bố con Thống lý Pá Tra ngày nào. A Phủ bảo :
- Uống rượu đi. Không còn bố con thằng Pá Tra nữa rồi. Tao không phải trốn nữa rồi. Đất Phìn Sa này bây giờ người Mông nghèo như thằng A Phủ này làm chủ rồi. Đất nước này là của chúng ta rồi.
Bưng bát rượu ngô, hắn dốc vào họng. Rượu ngô cay xé làm hắn trào nước mắt. Hắn cũng thấy nhục nếu không trả được nợ. Hắn không còn nghĩ đến phần trăm, phần chiếc gì nữa. A Phủ khảng khái :
- Mày nói đúng. Nhục lắm. Không trả được nợ thì nhục lắm. Thằng A phủ này, từ trước tới nay chỉ có một lần được cầm tiền. Đó là lúc thằng Thống lý Pá Tra bắt tao cầm trăm bạc trắng nhà nó để con ma nhà nó nhận mặt người chịu nợ. Nhưng bây giờ, tao phải trồng thêm cây ngô, đào thêm củ sắn để dành tiền trả nợ. Không trả được, nhục lắm, thà ăn lá ngón…
A Phủ đứng lên, rút cây sáo cài trên vách, khoác cái áo chàm sờn vai bước xuống bậc thang :
- Tao phải đi tìm Mỵ về. Mỵ bị bọn người xấu bắt đi rồi. Nó bị bán sang Trung Quốc rồi. Tao phải đi tìm nó về. Chúng tao sẽ trồng thêm nương ngô, nuôi thêm con lợn. Chúng tao sẽ có ngô, sẽ trả nợ, không trả được thì thà ăn lá ngón.
A Phủ khoát tay chỉ ra trước mặt :
- Tao sẽ trồng ngô ở chỗ này.
Hắn không tin được. Đá, chỉ có đá. Mênh mông là đá. Hắn nhắm mắt lại cũng không tưởng tượng được những cây ngô của A Phủ sẽ mọc lên từ chỗ nào. Hắn như nghe thấy tiếng xèo xèo của những giọt mồ hôi rơi trên đá. Nhìn theo bóng A Phủ chệnh choạng đi tìm vợ, thấp thoáng giữa chập chùng núi đá Tây Bắc, hắn như chợt nghe tiếng sáo rủ bạn tha thiết trong đêm tình mùa xuân ngày nào :
“ Mày có con trai, con gái
Mày đi làm nương
Ta không có con trai con gái
Ta đi tìm người yêu ”.

Hắn chợt thấy thương A Phủ, thương Mỵ, thương anh chị Dậu, cái Tý, thằng Dần, thương lão Hạc…và thương thân. Và hắn chợt thấy giận, giận cái gì hắn cũng không biết. Chỉ thấy giận. Hắn muốn hét lên nhưng cứ tắc nghẹn. Người hắn như bị đông cứng trong cơn giận. Hắn cố, hắn cố …và hét lên.
Hắn hét lên và choàng tỉnh dậy. Người hắn đầm đìa mồ hôi. Nóng, nóng quá. Cái quạt đã đứng im. Lại mất điện. Vợ hắn càu nhàu :
- Mơ cái gì mà hét ghê thế. Con nó vừa mới thiu thiu lại dậy rồi. Quạt rã cả tay…
Trong nhà, con bé con khóc ngằn ngặt vì nóng. Không. Hắn không thể để con hắn phải trả món nợ này. Hắn phải trả.
Ngày mai, hắn sẽ tất tay. Hắn sẽ margin 300%. Đằng nào cũng chết. Nhưng không thể nhục…