Tỉ số Giá/Lợi tức có thật sự quan trọng?

Nếu cũng giống như hầu hết các nhà đầu tư khác, có lẽ bạn đã được dạy rằng thứ quan trọng nhất cần biết về một cổ phiếu là tỉ lệ "giá chia cho lợi tức" (Price/Earnings - P/E) của nó. Bạn hãy chuẩn bị lắng nghe một bất ngờ sét đánh đây.
Mặc dù tỉ số P/E đã được các nhà phân tích sử dụng trong nhiều năm qua như công cụ tính toán chính của họ để quyết định rằng một cổ phiếu đang có giá "thấp hơn giá trị thật" của nó (tỉ số P/E thấp) và nên mua vào hay cao hơn giá trị thật (tỉ số P/E cao) và nên bán ra, nhưng các cuộc phân tích đã cho thấy rằng tỉ số P/E không phải là một nhân tố liên quan đến biến động về giá và rất ít tác động đến việc mua hay bán một cổ phiếu nào đó. P/E là một hiệu ứng kết quả chứ không phải là nguyên nhân gây ra biến động về giá. Nhân tố có tầm lớn hơn nhiều là tỉ lệ tăng trưởng của lợi tức. Nói rằng một loại cổ phiếu "có giá trị thấp hơn giá trị thật" vì nó được bán với 1 tỉ số P/E thấp hay vì nó đang nằm trong khu vực tỉ số P/E thấp trong lịch sử của mình là chuyện vớ vẩn. Nhân tố chính cần cân nhắc phải là tỉ lệ biến động mức lợi tức thực chất đang tăng hay giảm.
Tỉ số P/E cao được phát hiện xảy ra do thị trường tăng giá. Tỉ số P/E thấp, ngoại trừ các cố phiếu mẫn cảm, thông thường xảy ra do thị trường sụt giá. Trong một giai đoạn thị trường đang tăng giá mạnh, bạn đừng bỏ qua một cổ phiếu nào đó chỉ vì tỉ số P/E của nó có vẻ quá cao. Rất có thể nó là kẻ thống trị thị trường tiếp theo.
Đừng bao giờ mua 1 cổ phiếu đơn thuần vì tỉ số P/E khiến nó trông có vẻ tốt. Thường phải có những lí do rõ ràng khiến tỉ số P/E xuống thấp, và chẳng có quy luật chắc chắn nào trên thị trường đảm bảo 1 cổ phiếu được bán ra với giá gấp 8-10 lần lợi tức trên cổ phần không tụt xuống mức giá thấp hơn nữa, khoảng 4-5 lần lợi tức.
Phần lớn phương pháp phân tích theo chỉ số P/E này đều dựa trên những quan điểm cá nhân và những lí thuyết đã được lưu truyền qua nhiều năm bởi những nhà phân tích, các viện sĩ hàn lâm, và những thành phần khác vốn là người thường có thành tích kiếm tiền trên thị trường chứng khoán đáng đặt dấu hỏi. Việc tin cậy vào chỉ số P/E thường khiến bạn bỏ qua nhiều nhân tố cơ bản khác. Chẳng hạn như thị trường chung có thể đang trên đà suy thoái, khi đó mọi cổ phiếu đều rớt giá.
Một cách vận dụng tỉ số Giá/Lợi tức sai lầm nữa mà các nhà đầu tư cả chuyên nghiệp lẫn nghiệp dư thường mắc phải là đánh giá các cổ phiếu trong cùng 1 ngành công nghiệp rồi kết luận rằng cổ phiếu nào được bán ở tỉ số P/E thấp nhất luôn luôn có giá "rẻ hơn giá trị thật" và do đó là mục tiêu hấp dẫn nhất để mua vào. Thực ra tỉ số P/E thấp nhất thường thuộc về công ty có kết quả lợi tức "hãi hùng" nhất, và đó chính xác là lí do khiến nó được bán ở tỉ số P/E thấp nhất.
Chân lý hết sức đơn giản mà bạn cần nhớ là cổ phiếu ở bất kì thời điểm nào chăng nữa cũng được bán gần với giá trị thật của chúng. Một cổ phiếu được bán với tỉ số gấp 20 lần lợi tức có những lí do riêng của nó và do thị trường quyết định, và một cổ phiếu khác được bán ở tỉ số gấp 15 lần lợi tức lại là do những lí do khác. Ví dụ như một cổ phiếu được bán ở tỉ số gấp 7 lần lợi tức trên cổ phần là do thành tích chung của nó kém cỏi hơn so với một cổ phiếu có tỉ số P/E cao hơn. Ngoài ra, bạn nên nhớ rằng, các cổ phiếu chu kì thường có chỉ số P/E thấp, ngay cả trong những giai đoạn thị trường thịnh vượng, chúng cũng không cho thấy tỉ số P/E cao như các cổ phiếu tăng tiến.
Mọi thứ đều được bán với giá gần với giá trị thật của nó vào thời điểm đó. Nếu giá cổ phiếu và tỉ lệ P/E của một công ty thay đổi trong tương lai gần, đó là do hoàn cảnh, sự kiện, tâm lý, và do lợi tức của nó tiếp tục tăng trưởng hay bất ngờ bắt đầu giảm sút sau nhiều tuần và nhiều tháng.
Cuối cùng, tỉ số P/E của một cổ phiếu sẽ đạt tới ngưỡng cao nhất, nhưng thông thường điều này chỉ xảy ra khi thị trường chung đã đi hết giai đoạn tăng trưởng và bắt đầu suy thoái nghiêm trọng. Đó cũng có thể là một dấu hiệu cho thấy cổ phiếu sắp mất đà tăng trưởng lợi tức.
Các cổ phiếu có tỉ số P/E cao đúng là sẽ bất ổn hơn, đặc biệt là nếu chúng thuộc khu vực công nghệ cao vốn bất ổn. Giá của 1 cổ phiếu có tỉ số P/E cao cũng có thể tạm thời dẫn trước giá trị thật của nó, nhưng điều tương tự cũng có thể xảy ra với các cổ phiếu có tỉ số P/E thấp.
Nói tóm lại, bạn hãy tập trung vào những cổ phiếu có thành tích tăng trưởng lợi tức đáng chú ý, đã được chứng minh rõ ràng trong 3 năm qua, cộng với tỉ lệ tăng trưởng mạnh mẽ trong quý gần nhất. Đừng chấp nhận bất cứ thứ gì ít hơn thế.