Toạ độ đầu tư 2026 - Tâm thế mới cho thời đại mới

Series bài viết cá nhân của mình về góc nhìn đầu tư 2026

Kính xin ý kiến đóng góp của các cụ. Xin chân thành cảm ơn

TỌA ĐỘ ĐẦU TƯ #01

Chúng ta không thể điều khiển con nước. Nhưng chúng ta có thể chọn thời điểm để căng buồm.


Về chu kỳ kinh tế, nâng hạng thị trường và câu chuyện tái định giá tài sản Việt Nam

CHU KỲ KINH TẾ VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN: CHÚNG TA ĐANG ĐỨNG Ở ĐÂU?

Phần lớn nhà đầu tư dành hàng trăm giờ để phân tích báo cáo tài chính, định giá doanh nghiệp hay tìm kiếm "cổ phiếu sẽ tăng mạnh".

Nhưng lại rất ít người dành thời gian trả lời một câu hỏi quan trọng hơn:

Nền kinh tế đang ở đâu ?

Hãy tưởng tượng bạn đang chèo một chiếc thuyền trên sông.

Bạn có thể sở hữu chiếc thuyền tốt nhất, mái chèo chắc chắn nhất và kỹ thuật hoàn hảo nhất. Nhưng nếu cố gắng đi ngược dòng nước, phần lớn sức lực sẽ chỉ dùng để chống lại dòng chảy.

Ngược lại, một chiếc thuyền bình thường nhưng đi đúng chiều dòng nước vẫn có thể tiến rất nhanh với ít nỗ lực hơn.

Đầu tư cũng vậy.

Một doanh nghiệp tốt không phải lúc nào cũng là một khoản đầu tư tốt, nếu bạn mua nó ở sai thời điểm của chu kỳ.

Trong khi đó, một doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn tăng trưởng đúng lúc nền kinh tế chuyển mình thường tạo ra mức sinh lời vượt xa kỳ vọng.

Đó là lý do các nhà quản lý quỹ lớn trên thế giới thường dành rất nhiều thời gian để nghiên cứu chu kỳ kinh tế trước khi quyết định phân bổ tài sản.

Họ không chỉ quan tâm nên mua cổ phiếu nào, mà quan trọng hơn là đã đến lúc nên tăng tỷ trọng tài sản rủi ro hay chưa.

Bởi trong dài hạn, lợi nhuận của danh mục đầu tư thường được quyết định nhiều hơn bởi việc đi cùng xu hướng của chu kỳ kinh tế, thay vì cố gắng chiến thắng nó.

Thị trường luôn đi trước nền kinh tế

Chu kỳ kinh tế thường vận động qua bốn giai đoạn:

Suy giảm → Phục hồi → Tăng trưởng → Quá nóng

Điều quan trọng là thị trường chứng khoán không phản ánh hiện tại, mà phản ánh kỳ vọng tương lai.

Đó là lý do tại sao những cơ hội đầu tư tốt nhất thường xuất hiện khi các số liệu kinh tế vẫn chưa thực sự đẹp.

Tháng 3/2020 là một ví dụ điển hình. Khi đại dịch Covid-19 khiến nền kinh tế toàn cầu gần như đóng băng, VN-Index giảm về vùng 650 điểm. Không thiếu những bài báo hướng tới kịch bản ngày tận thế, nhưng chính thời điểm đó lại mở đầu cho một chu kỳ tăng trưởng mạnh mẽ kéo dài gần hai năm sau đó vượt VNI lên đỉnh kỉ lục 1528.

Ngược lại, đầu năm 2022, khi tâm lý lạc quan lên cao, số lượng tài khoản chứng khoán mở mới liên tục lập kỷ lục và câu chuyện "ai cũng kiếm được tiền" xuất hiện khắp nơi, thị trường lại bước vào một chu kỳ điều chỉnh sâu, và không thiếu những nhà đầu tư đến giờ vẫn chưa về được "bờ".

Lịch sử thì cho thấy thị trường thường đi trước nền kinh tế thực từ 6 đến 12 tháng - Trong tài chính và kinh tế học, người ta còn dùng cụm từ là leading indicator

Vì vậy, câu hỏi quan trọng nhất đối với nhà đầu tư hiện nay không phải là VN-Index sẽ tăng hay giảm trong vài tuần tới.

Mà là:

Liệu Việt Nam có đang bước vào một chu kỳ kinh tế mới hay không?

Những tín hiệu của giai đoạn đầu phục hồi

Nếu nhìn vào các chỉ báo vĩ mô quan trọng, bức tranh hiện nay khá đáng thú vị:

GDP Việt Nam tiếp tục duy trì trong nhóm tăng trưởng cao nhất châu Á.

Xuất khẩu phục hồi sau giai đoạn suy giảm đơn hàng toàn cầu.

Đầu tư công bước vào chu kỳ giải ngân mạnh nhất từ trước đến nay.

Dòng vốn FDI tiếp tục duy trì tích cực.

Lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp niêm yết đã bắt đầu cải thiện sau giai đoạn khó khăn 2022–2023.

Trong khi điều quan trọng , chỉ số sản xuất PMI đã trên mức 50 (mức trung tính cho mức độ mở rộng) 10 tháng liên tiếp

Đây đều là những đặc điểm thường xuất hiện trong giai đoạn đầu của một chu kỳ mở rộng kinh tế.

Nhưng điều đáng chú ý hơn là định giá thị trường vẫn chưa phản ánh đầy đủ những thay đổi này. Chỉ số P/E của nhóm VN-Midcap hiện dao động quanh mức 11.5 - 12.5 lần, thấp hơn một chút so với P/E chung của VN-Index và tiệm cận mức thấp kỷ lục (âm 2 lần độ lệch chuẩn) trong vòng 3 năm qua.

Trong các chu kỳ trước, giai đoạn mang lại hiệu quả đầu tư cao nhất thường không phải khi mọi thứ đã trở nên rõ ràng, mà là khi các tín hiệu phục hồi mới bắt đầu xuất hiện.

Nhưng có điều đặc biệt của chu kỳ lần này

Nếu chỉ nhìn vào tăng trưởng GDP hay lợi nhuận doanh nghiệp, chu kỳ hiện tại vẫn khá giống nhiều giai đoạn phục hồi trước đây.

Tuy nhiên, lần này có hai yếu tố mang tính cấu trúc khiến câu chuyện trở nên khác biệt.

Nâng hạng không phải câu chuyện dòng tiền

Khi nhắc đến nâng hạng thị trường, đa số nhà đầu tư thường nghĩ đến một điều:

"Sẽ có thêm vài tỷ USD vốn ngoại đổ vào Việt Nam."

Điều đó đúng, nhưng chưa phải điều quan trọng nhất.

Ý nghĩa lớn hơn của nâng hạng nằm ở quá trình tái định giá tài sản (Asset Re-rating).

Để được nâng hạng, thị trường phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn quốc tế:

Minh bạch hóa thông tin.

Chuẩn hóa cơ chế thanh toán.

Giảm các rào cản giao dịch.

Nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp.

Tiệm cận các chuẩn mực của thị trường mới nổi.

Khi một thị trường vận hành theo các tiêu chuẩn quốc tế, phần bù rủi ro quốc gia (Country Risk Premium) có xu hướng giảm xuống.

Và khi rủi ro giảm, nhà đầu tư sẵn sàng trả mức định giá cao hơn cho cùng một tài sản.

Đó mới là giá trị lớn nhất của nâng hạng.

Không phải dòng tiền.

Mà là việc thay đổi cách thế giới định giá Việt Nam.

Nếu hiện tại thị trường Việt Nam thường giao dịch quanh vùng P/E 11–12 lần trong những giai đoạn thận trọng, thì việc giảm rủi ro hệ thống và thu hút nhiều nhà đầu tư tổ chức hơn hoàn toàn có thể tạo điều kiện cho mặt bằng định giá được nâng lên các mức cao hơn trong tương lai.

Nói cách khác:

Nâng hạng là một cuộc chuyển đổi về chất, biến một thị trường mang nặng tính đầu cơ thành một thị trường ngày càng mang tính đầu tư tổ chức.

Đây là câu chuyện có thể kéo dài nhiều năm chứ không phải vài quý.

Việt Nam đang ở một "pha" khác của thế giới?

Đây là luận điểm mà nhiều người đánh giá thấp.

Hiện nay, nhiều nền kinh tế lớn như Mỹ và châu Âu đang phải vật lộn với giai đoạn tăng trưởng trì trệ – hệ lụy tất yếu sau một chu kỳ thắt chặt tiền tệ mạnh nhất trong nhiều thập kỷ.

Họ đang phải liên tục cắt giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế đang giảm tốc, trong khi áp lực nợ công, nợ doanh nghiệp và định giá tài sản vẫn ở mức cao.

Đặc biệt, nhiều thị trường phát triển hiện đang giao dịch ở mức định giá lịch sử tương đối cao sau nhiều năm tăng trưởng liên tục.

Trong khi đó, Việt Nam lại đang ở một vị thế khác.

Lãi suất duy trì ở vùng hỗ trợ tăng trưởng.

Đầu tư công tăng tốc.

Chu kỳ lợi nhuận doanh nghiệp đang phục hồi.

Dòng vốn FDI tiếp tục mở rộng.

Định giá thị trường vẫn ở mức tương đối hấp dẫn so với nhiều thị trường trong khu vực.

Nói cách khác, trong khi nhiều nền kinh tế lớn đang tập trung vào việc bảo vệ thành quả của chu kỳ cũ, Việt Nam lại đang xây dựng nền tảng cho chu kỳ tiếp theo.

Sự "lệch pha" này khiến Việt Nam trở thành một trong số ít thị trường vừa có câu chuyện tăng trưởng, vừa có dư địa định giá.

Khi thế giới đang tìm kiếm sự an toàn, Việt Nam lại đang cung cấp cơ hội tăng trưởng.

Chu kỳ cải cách - động lực thường bị thị trường định giá chậm nhất

Có một yếu tố rất quan trọng nhưng thường ít được phản ánh ngay vào giá cổ phiếu.

Đó là chất lượng của thể chế và năng lực vận hành của nền kinh tế.

Trong dài hạn, tăng trưởng không chỉ đến từ lãi suất thấp hay xuất khẩu phục hồi.

Một nền kinh tế chỉ có thể duy trì tốc độ tăng trưởng cao nếu liên tục cải thiện năng suất, và năng suất lại được quyết định bởi ba yếu tố cốt lõi:

Thể chế minh bạch và hiệu quả hơn.

Hạ tầng đủ lớn để đáp ứng nhu cầu phát triển.

Bộ máy quản lý có khả năng ra quyết định nhanh và thực thi hiệu quả.

Nếu quan sát những thay đổi trong vài năm gần đây, có thể thấy Việt Nam đang bước vào một giai đoạn cải cách khá toàn diện.

Ở cấp độ thể chế, nhiều quy định về đầu tư, đất đai, đấu thầu, thị trường vốn và thủ tục hành chính đang được sửa đổi theo hướng minh bạch và tiệm cận chuẩn mực quốc tế hơn.

Ở cấp độ hạ tầng, hàng loạt dự án chiến lược đang được triển khai đồng thời:

Cao tốc Bắc - Nam.

Sân bay quốc tế Long Thành.

Các tuyến vành đai tại Hà Nội và TP.HCM.

Hệ thống cảng biển và logistics.

Các dự án truyền tải điện 500kV và đầu tư nguồn điện mới nhằm đảm bảo an ninh năng lượng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.

Song song với đó là quá trình tinh gọn bộ máy hành chính, phân cấp mạnh hơn cho địa phương và thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực công, với mục tiêu rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản trị.

Những thay đổi này có thể chưa tạo ra tác động ngay lên lợi nhuận doanh nghiệp trong một hoặc hai quý.

Nhưng lịch sử của Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đều cho thấy, những giai đoạn tăng trưởng bền vững nhất thường bắt đầu khi cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và thu hút vốn đầu tư diễn ra đồng thời.

Nói cách khác, nếu chu kỳ kinh tế quyết định tốc độ của con tàu, thì thể chế và hạ tầng sẽ quyết định động cơ của con tàu đó.

Góc nhìn dài hạn

Năm 2025 đánh dấu lần đầu tiên GDP bình quân đầu người của Việt Nam vượt mốc 5.000 USD.

Đây không chỉ là một con số.

Trong lịch sử phát triển của nhiều quốc gia châu Á như Hàn Quốc, Đài Loan hay Trung Quốc, đây thường là giai đoạn tầng lớp trung lưu tăng trưởng mạnh, nhu cầu đầu tư tài sản tài chính mở rộng và thị trường vốn bước vào một giai đoạn phát triển mới.

Điều đó có nghĩa rằng động lực tăng trưởng trong tương lai không chỉ đến từ dòng vốn quốc tế.

Mà còn đến từ chính dòng tiền trong nước khi nhu cầu tích lũy tài sản ngày càng lớn hơn.

Kết luận

Không ai có thể dự báo chính xác thị trường sẽ đi đến đâu trong ngắn hạn.

Nhưng lịch sử đầu tư chưa bao giờ là cuộc chơi của những người cố gắng dự đoán từng biến động hàng ngày.

Đó là cuộc chơi của những người nhận diện đúng các xu hướng lớn.

Hiện nay, Việt Nam đang đồng thời sở hữu nhiều yếu tố hiếm khi xuất hiện cùng lúc:

Một nền kinh tế ở đầu chu kỳ phục hồi.

Một thị trường đang tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế.

Một quá trình tái định giá tài sản có thể kéo dài nhiều năm.

Một vị thế vĩ mô khác biệt so với phần lớn thế giới.

Một cuộc cải cách toàn diện nền kinh tế

Một tầng lớp trung lưu ngày càng gia tăng nhu cầu đầu tư và tích lũy tài sản.

Có thể thị trường vẫn sẽ xuất hiện những nhịp điều chỉnh trong ngắn hạn.

Nhưng nếu nhìn trên khung thời gian 3–5 năm, câu hỏi đáng suy nghĩ hơn không phải là VN-Index sẽ biến động thế nào trong tháng tới.

Mà là:

LIỆU CHÚNG TA CÓ ĐANG CHỨNG KIẾN GIAI ĐOẠN ĐẦU CỦA MỘT CHU KỲ TĂNG TRƯỞNG MỚI ĐỐI VỚI CẢ NỀN KINH TẾ VÀ THỊ TRƯỜNG VỐN VIỆT NAM HAY KHÔNG?

Nguồn tham khảo:

(https://vneconomy.vn/chuyen-gia-adb...-giup-viet-nam-duy-tri-da-tang-truong-cao.htm)

(https://thuehaiquan.tapchikinhtetaichinh.vn/don-dat-hang-moi-gia-tang-xuat-khau-phuc-hoi-157646.html)

https://vneconomy.vn/dong-von-fdi-vao-viet-nam-vuot-moc-18-ty-usd-trong-4-thang-dau-nam.htm

(https://vneconomy.vn/pmi-thang-5-dat-528-diem-don-hang-tang-manh-nho-tich-tru-hang.htm)

https://vneconomy.vn/nhieu-co-phieu-tot-hien-dang-co-muc-dinh-gia-hap-dan-cho-dau-tu-dai-han.htm

https://vneconomy.vn/gdp-binh-quan-dau-nguoi-nam-2025-dau-moc-quan-trong-gdp.htm