Trong chứng khoán, tài năng và may mắn là 2 thứ khó phân biệt nhất

Nếu bạn nghĩ đầu tư giống như là một ngành khoa học, thì bạn sẽ thấy đầu tư rất khó hiểu. Vì bạn không thể đưa ra đánh giá hợp lý từ dữ liệu và bằng chứng mà bạn có được. Chẳng hạn, bạn có thể xem báo cáo thành tích đầu tư do một ai đó đưa cho bạn, chỉ ra rằng lợi nhuận rất cao trong năm nay. Những nhà khoa học tự nhiên mà nghĩ đầu tư cũng giống như lĩnh vực của họ, thì họ sẽ đi đến kết luận rằng "lợi nhuận tốt có nghĩa nhà đầu tư đó giỏi". Nhưng sự thật là, họ có thể full margin và all in vào 1 mã và may mắn đạt được lợi nhuận cao.
Tại sao lại vậy?
Bởi đầu tư tồn tại rất nhiều cái gọi là "sự ngẫu nhiên" (randomness). Khi tôi đi học ở Wharton vào năm 1963, cuốn sách đầu tiên mà tôi nhớ là "ra quyết định trong điều kiện không chắc chắn" (decision making under uncertainty) được viết bởi Jackson Greyson. Và tôi học được một điều rất quan trọng từ cuốn sách này: "Bạn không thể kết luận một quyết định là đúng hay sai chỉ bằng cách nhìn vào kết quả của nó". Điều này rất quan trọng nhưng không phải ai cũng hiểu. Sự thật là, thế giới này tồn tại rất nhiều sự ngẫu nhiên. Nếu bạn xây một cây cầu, và cây cầu đó sập, thì bạn sẽ nghĩ là kỹ sư đã đưa ra quyết định sai, đáng ra không nên xây cầu theo kiểu đó". Nhưng sự ngẫu nhiên làm cho những quyết định đúng trở thành sai, những quyết định sai lại trở thành đúng. Và trong thế giới đầu tư, luôn có những người đúng từ những lập luận sai (get right for wrong reason), chỉ vì họ may mắn. Trong cuốn sách "trò đùa của sự ngẫu nhiên", Nassim có nói 1 câu rất quan trọng: "Ngay cả bạn nghĩ điều gì đó chắc chắn sẽ xảy ra, thì những kết quả khác với kỳ vọng của bạn vẫn diễn ra thay vì điều bạn tin tưởng". Một điều quan trọng mà tôi rút ra từ cuốn sách này là "Đừng bao giờ hành động như thể những gì NÊN xảy ra là đương nhiên SẼ xảy ra".

Trong lĩnh vực vật lý, bạn có thể đặt cược điều này là đúng. Ví dụ, nếu bạn bật công tắc điện ở đây, thì bóng đằng kia sẽ sáng, và điều này luôn diễn ra như vậy, và bạn có thể đi đến kết luận là bật ở đây thì bóng SẼ sáng, bởi vì đó là vật lý" Nhưng trong đầu tư không phải như vậy, trong bât kỳ một hiện tượng nào, luôn có một loạt các khả năng có thể xảy ra trong phân phối xác xuất (bell curve), và sẽ có một khả năng sẽ xảy ra cao nhất (expected value), và bạn hành động dựa trên kết quả có khả năng xảy ra nhất này (nghe hoàn toàn duy lý và logic), nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu kết quả lại rơi vào giá trị mà bạn không chịu đựng được? Cái NÊN xảy ra "không có nghĩa" là nó "SẼ" xảy ra. Đó là lý do vì sao chúng ta có rất nhiều dạng phân phối xác xuất và chúng ta phải cho phép những kết quả không mong muốn xảy ra.

Tôi vẫn hay nói với mọi người rằng: “cổ phiếu quá giá trị thực không đồng nghĩa với việc nó sẽ giảm vào ngày mai, và cổ phiếu dưới giá trị không tương đương với việc sẽ tăng ngay sau đó”.

Howark Marks - Chủ tịch Quỹ Oak Tree
Tài sản cá nhân: 1 tỷ đô la


+ Đọc tiếp:
Xem Tam quốc và nghĩ về sự quá tự tin: https://pareto.com.vn/News/NewsDetail?newsid=16