Tư Duy Đa Ngành - Áp Dụng Vào Đầu Tư Và Định Giá Cổ Phiếu

TƯ DUY ĐA NGÀNH (PHẦN 4) – ÁP DỤNG VÀO ĐẦU TƯ, DỰ PHÓNG VÀ ĐỊNH GIÁ

Series nhiều kỳ về các quy luật tư duy đa ngành mà mình áp dụng trong đầu tư.

Ứng dụng chính của tư duy đa ngành có 2 cái:

(1) Kiểm tra chéo: khi gặp 1 hiện tượng trên thị trường chứng khoán khó đưa ra phán đoán, chẳng hạn 1 công ty mới thành lập đã tăng vốn thần tốc rồi niêm yết, nhà đầu tư hoang mang không biết nó là tiềm năng thật hay cái bẫy.

• · Nhưng ai xem phim Godzilla rồi sẽ thấy hiện tượng cùng bản chất – 1 con thằn lằn chỉ cỡ nhỏ nhưng vì nhiễm phóng xạ mà kích thước tăng lên hàng nghìn tấn chỉ trong vài ngày, đổi lại là sự đau đớn tột cùng khi cơ thể bị xé giãn ra, loang lổ và chảy máu. Tức là mọi hệ thống có giới hạn chịu tải tự nhiên, với doanh nghiệp, hậu quả trên cơ thể Godzilla chính là hậu quả xé rách loang lổ trên bảng cân đối nguồn vốn và các tài sản không bền vững, dễ xảy ra đổ vỡ nặng nề.

(2) Dự đoán: Khi gặp 1 công ty có lợi nhuận và giá cổ phiếu tăng trưởng mạnh mẽ vì giá của khoáng sản mà công ty khai thác vào chu kỳ tăng giá, tuy nhiên năng lực quản trị nội tại không có gì nổi bật, nhà đầu tư hoang mang không biết sự tăng trưởng này là bền vững để mua vào hay chỉ nhất thời 1-2 năm. Có rất nhiều ví dụ trong thế giới động vật có thể giúp dự đoán dễ hơn nhiều

• · Rêu là sinh vật phát triển mạnh mẽ vào mùa mưa, nhưng đó cũng là thời gian duy nhất tồn tại vì nó không có khả năng chống chịu ánh nắng gay gắt. Thông thường thì 1 chủ thể dù là con người hay công ty, nếu tồn tại chỉ nhờ những điều kiện từ bên ngoài như: sự ghi nhận của người khác, chính sách thuận lợi, vĩ mô tốt, thời tiết…thì sự tồn tại đó thường không lâu bền, vì mọi thứ bên ngoài như bạn thấy, đều thay đổi.

Trong tư duy đa ngành, mình hay tìm đến thế giới động vật để tìm ra chân lý cho việc đầu tư cổ phiếu, vì cảm thấy lĩnh vực này rất gần với thế giới con người (dù sao bản chất chúng ta là động vật):

• · Trong thế giới động vật, tỷ trọng kẻ săn mồi dù là thời khủng long hay thời hiện đại đều ở mức thấp hơn nhiều so với con mồi để duy trì cân bằng chuỗi thức ăn, nó liên quan mật thiết đến tỷ trọng người thành công trong đầu tư, kinh doanh, cấu trúc các ngành phần lớn là độc quyền nhóm (5-7 doanh nghiệp chiếm phần lớn và hàng nghìn doanh nghiệp còn lại chia sẻ 10-20%) hay bất kỳ lĩnh vực nào, cũng gần quy luật 80 20.

• · Hổ thì thường im ắng và ở trong bóng tối, hươu nai dê cừu thì nô nức đùa giỡn dễ bị chú ý trên thảo nguyên.

• · Hươu nai sinh tồn dựa trên bầy đàn, các doanh nghiệp nhỏ nếu đã yếu còn chia rẽ, làm ăn chộp giật không lo cho toàn ngành thì dần dần sẽ bị doanh nghiệp lớn nuốt hết. Điều này thực tế diễn ra ở nhiều ngành.

• · Hươu nai, rùa con, cá con…được sinh ra liên tục nhưng xác suất sống đến trưởng thành rất thấp, trong khi hổ báo ít sinh, số lượng ít nhưng phần lớn chỉ chết vì già. Tuy nhiên bên đầu tư, nhà đầu tư thường đánh giá quá cao xác suất thành công của mấy công ty nhỏ, mới ra đời, chưa có nhiều lợi thế cạnh tranh nhưng có câu chuyện giật gân hấp dẫn, trong khi luôn sợ các công ty lớn đã thống trị có thể sẽ sụp đổ. Phần lớn những câu chuyện hay đó được Warren Buffett gọi là những con ếch với lời hứa sẽ biến thành hoàng tử nếu bạn hôn nó, và phần lớn những con ếch đó không biến hình được dù bạn mua về hôn nó suốt ngày.

• · Thế giới động vật chỉ có 3 loại sống sót được: 1. Là các động vật đầu chuỗi như hổ báo, 2 là có lợi thế đặc thù nào đó ví dụ như con lửng mật với bộ da vừa dày vừa di động, 3 là ở trong ngách ví dụ như chuột chũi sâu trong hang. Trong thế giới doanh nghiệp, hình mẫu tồn tại cũng thường là 3 loại trên, các doanh nghiệp thống trị tuyệt đối như thép Hòa Phát, FPT, Thế giới di động, Sabeco, các doanh nghiệp ở thị trường ngách như Bánh phồng tôm Sa Giang thống trị mảng bánh phồng dung lượng nhỏ nhưng ít bị cạnh tranh, Elcom thống trị 1 ngách nhỏ trong công nghệ là sản phẩm quản lý giao thông, hoặc các công ty xổ số kiến thiết, công ty phát hành sách giáo khoa hay công ty thu gom rác thải với những lợi thế đặc thù về giấy phép.

• · Hổ báo thường chỉ ăn 1 phần con mồi, bỏ lại các phần linh tinh khác để linh cẩu kền kền và côn trùng xử lý nốt. Dòng tiền lớn trên TTCK cũng thường không mua đáy bán đỉnh, mà chỉ hưởng phần ngon nhất trong chu kỳ tiền rẻ, dòng tiền nhỏ lẻ thường vào sau khi tiệc gần tàn.

• · Trong thế giới động vật, các loài nhạy cảm với thay đổi môi trường thường có rủi ro tuyệt chủng cao hơn, ví dụ khủng long với kích thước khổng lồ rất nhạy cảm với điều kiện thời tiết thay đổi. Trong thế giới doanh nghiệp, ngành công nghệ mang đặc tính này, khiến cho các doanh nghiệp lớn trong ngành phải thường xuyên bỏ tiền mua lại các doanh nghiệp nhỏ với sáng kiến mới từ trong trứng nước, vừa để chúng không có cơ hội lớn lên, vừa để có được sáng chế phát minh mới với giá còn rẻ.

• · Thế giới nói chung là 1 game lợi ích, đám đông thường hiểu sai thế giới sinh ra với mục đích đại đồng, sống chan hòa không tranh giành, nhưng nhìn vào thế giới động vật, khi hổ báo và hươu nai, cá mập và cá nhỏ, không hề sinh ra để nắm tay nhau dạo chơi trên thảo nguyên tận hưởng tháng ngày tươi đẹp. Nó là 1 game như mọi game khác sẽ có thắng và thua, bạn có thể vào game mà chỉ đi dạo ngắm cảnh trong game, cũng như ra xã hội để tận hưởng vẻ đẹp thiên nhiên, ok điều đó chính đáng, nhưng nó không thay đổi mục đích và bản chất vận hành của game. Điều này cũng có liên quan đến suy nghĩ khá khác nhau trong các giới 80 20 trên thị trường chứng khoán, doanh nghiệp, xã hội và nhiều lĩnh vực khác.