Tư duy kinh tế có thay đổi ?

Có thay đổi tư duy kinh tế?
Thứ Sáu, 7.1.2011 | 09:41 (GMT + 7)
(LĐ) - Nhiệm vụ kinh tế trọng điểm của năm 2011 là ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Đấy là một trong các nội dung chính của thông điệp của Thủ tướng *************** về chính sách kinh tế năm 2011 vừa được công bố vào đầu năm.

Chính phủ vừa tổ chức họp báo và tại cuộc họp báo đó, Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng đã nhấn mạnh điểm này, cũng như các chủ trương khác như tái cấu trúc nền kinh tế. Nhấn mạnh việc kiên quyết thực hiện các chính sách đó, cũng toát ra từ thông điệp của Thủ tướng cũng như của cuộc họp báo đầu năm. Đấy là một dấu hiệu rất đáng mừng trong những ngày năm mới.

Lạm phát ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Các mất cân đối vĩ mô của Việt Nam đã kéo dài cả chục năm nay và trở thành căn bệnh kinh niên và nếu không kiên quyết ổn định kinh tế vĩ mô, thì dẫu thành tích tăng trưởng có cao bao nhiêu cũng chẳng mấy có ý nghĩa. Những mất cân đối về thương mại, cán cân thanh toán, thâm hụt ngân sách có thể đẩy nền kinh tế đến khủng hoảng.

Giải quyết các mất cân đối này, ổn định kinh tế vĩ mô là việc đã được nói đến rất nhiều, nay thông điệp đầu năm của Thủ tướng đặt thành một nhiệm vụ trọng tâm là điều đáng mừng. Đó không chỉ là nhiệm vụ trọng tâm của một năm 2011, mà phải là chính sách ưu tiên lâu dài trong nhiều năm, vì chỉ có đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô thì mới có thể có tăng trưởng bền vững.

Hiệu quả hoạt động của nền kinh tế không cao, nhất là hiệu quả đầu tư của khu vực kinh tế nhà nước, đam mê tăng trưởng về số lượng là nguyên nhân sâu xa dẫn đến các mất cân đối vĩ mô và lạm phát gia tăng.

Việc đưa ra nhiệm vụ trọng tâm để ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát là điều không khó hiểu. Chính phủ cũng đã đưa ra các chủ trương ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát nhiều lần, nhưng thường bị nỗi ám ảnh tăng trưởng lấn át. Lần này việc đưa ra thông điệp rõ ràng và đặt thành nhiệm vụ trọng tâm cho cả năm (tôi nghĩ nên cho cả các năm sau) là rất đáng hoan nghênh.

Thông điệp cũng nhấn mạnh đến phải thay đổi mô hình tăng trưởng.

Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đã dựa quá nhiều vào yếu tố vốn (vốn đóng góp đến 65% cho tăng trưởng). Và để đạt được chỉ tiêu tăng trưởng về số lượng, tổng đầu tư xã hội không ngừng tăng lên, nhất là từ 2000 đến nay, ở mức khoảng 40% GDP trong các năm vừa qua. Trong tổng đầu tư xã hội thì tỷ lệ của khu vực nhà nước vào khoảng 50% (52,9% năm 2003 giảm xuống mức thấp nhất 33,9% năm 2008 và lại tăng lên 40,6% năm 2009). Khu vực kinh tế nhà nước hoạt động kém hiệu quả. Và việc tăng cường hiệu quả của khu vực này cũng là một nhiệm vụ quan trọng được nêu trong thông điệp. Đấy cũng là một dấu hiệu tốt.

Liệu đã có sự thay đổi tư duy kinh tế?

Có lẽ chưa hoàn toàn. Không chỉ vì các tuyên bố như vậy đã nhiều lần được nêu ra, tuy không được rõ ràng và kiên quyết như lần này, mà bởi vì có những điểm dường như “khó vượt qua” trong tư duy.

Minh chứng là, thông điệp nhắc lại, luận đề “kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, là lực lượng vật chất quan trọng để Nhà nước điều tiết và định hướng nền kinh tế, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô” và cũng giải thích thêm, “kinh tế nhà nước không chỉ là doanh nghiệp nhà nước mà còn có các nguồn lực khác do Nhà nước sở hữu gồm ngân sách nhà nước, đất đai, tài nguyên, dự trữ quốc gia…”.

Nếu kể cả các yếu tố “ngân sách nhà nước,..., dự trữ quốc gia...” nhà nước nào cũng sử dụng như vậy. Đấy không phải là sự khác biệt giữa Việt Nam và các nước khác, sự khác biệt chính là ở khu vực các doanh nghiệp nhà nước. Và còn đặt vai trò chủ đạo cho khu vực này. Như thế khó có thay đổi tư duy kinh tế.

Hy vọng hơn 1400 đại biểu dự Đại hội XII của ********************** vào tuần tới sẽ thảo luận kỹ vấn đề này.

Liệu sự giằng co giữa tăng trưởng số lượng và ổn định vĩ mô và kiềm chế lạm phát đã thực sự ngã ngũ: (1) ổn định vĩ mô và chống lạm phát là nhiệm vụ hàng đầu và (2) trong khi thực hiện nhiệm vụ hàng đầu thì phấn đấu để có tăng trưởng GDP cao nhất có thể.

Có đúng vậy không?

Lạm phát chủ yếu liên quan tới các chính sách tiền tệ. Chính sách lãi suất là một công cụ. Lãi suất là mức giá của đồng vốn, chủ yếu do cung cầu quyết định. Ngân hàng nhà nước cũng có thể can thiệp qua chính sách lãi suất của mình. Nhưng việc mà thông điệp yêu cầu “phải bằng công cụ lãi suất kéo giá cả xuống, chứ không nhìn vào giá cả để quy định lãi suất” có vẻ có ý định chạy theo tăng trưởng số lượng.
Có vẻ chưa có sự dứt khoát, và cần thay đổi tư duy kinh tế.

Nguyễn Quang A​