VCG, chuẩn bị cháy hàng, về 12x.

[r2)]
Sự thật về cú điều chỉnh lợi nhuận tại Vinaconex

​

Không ít NĐT đặt câu hỏi, dụng ý của Vinaconex là gì khi để xảy ra tình trạng chênh lệch lợi nhuận quá lớn này?


VCG: LNTT sau kiểm toán năm 2009 giảm 429,45 tỷ đồng
VCG: HĐQT thông qua việc phát hành tối đa 2.000 tỷ đồng trái phiếu lãi suất năm đầu 15%




Việc Báo cáo tài chính (BCTC) kiểm toán của Tổng công ty mẹ Vinaconex (mã VCG) công bố con số lợi nhuận năm 2009 là 5,921 tỷ đồng, thay vì con số 269,113 tỷ đồng như VCG công bố cách đây 2 tháng khiến nhiều người sửng sốt.

Tại sao lại có sự chênh lệch rất lớn về con số lợi nhuận trước và sau kiểm toán? Tại sao Tổng công ty không điều chỉnh ngay trong BCTC chưa kiểm toán, hay tại sao không điều chỉnh những yếu tố làm thay đổi lợi nhuận của năm 2009 hồi tố vào năm 2008?...

Sau khi BCTC hợp nhất năm 2009 đã kiểm toán của Vinaconex (Công ty TNHH Deloitte Việt Nam kiểm toán) được công bố, không ít NĐT đặt câu hỏi, dụng ý của Vinaconex là gì khi để xảy ra tình trạng chênh lệch lợi nhuận quá lớn này?

Thậm chí, một số ý kiến còn cho rằng, Ban lãnh đạo Vinaconex phải chịu trách nhiệm về tất cả các thiệt hại mà NĐT gánh chịu khi quyết định mua bán VCG trên cơ sở thông tin công bố của BCTC năm hợp nhất chưa kiểm toán từ Tổng công ty.

Trên diễn đàn, NĐT nhận xét, VCG có 2 cái nhất thế giới: EPS thấp nhất thế giới (32 đồng/CP) và P/E cao nhất thế giới (1.700 lần, tính trên giá ngày 15/4/2010). Đa số các ý kiến đều cho rằng, sự bất thường này là "có ý đồ" của Tổng công ty!

Lỗi của Vinaconex ở đâu?

Trước khi nói về việc chênh lệch lớn số liệu lợi nhuận của Vinaconex trong BCTC 2009 trước và sau kiểm toán, xin quay lại BCTC kiểm toán 1 năm trước, tức là BCTC năm 2008.

Ngày 15/4/2009, Vinaconex công bố BCTC kiểm toán năm 2008 với một số điểm ngoại trừ, trong đó, điểm ngoại trừ "to nhất" xuất phát từ khoản chênh lệch tỷ giá (CLTG) khoản vay tài trợ cho dự án Xi măng Cẩm Phả (Dự án).

Theo đó, số dư CLTG chưa thực hiện tính đến cuối năm 2008 cho riêng dự án này là 467,575 tỷ đồng, được ghi nhận ở tài khoản CLTG, hạch toán giảm vốn chủ sở hữu trong Bảng cân đối kế toán thay vì hạch toán vào chi phí phát sinh trong kỳ (ảnh hưởng đến lãi/lỗ của DN) như Chuẩn mực kế toán.

Có 2 lý do mà Vinaconex đưa ra cho việc hạch toán trên. Thứ nhất, tính đến cuối năm 2008, Dự án vẫn chưa được nghiệm thu toàn bộ để bàn giao chính thức cho CTCP Xi măng Cẩm Phả, nên vẫn đang trong thời gian được "vốn hóa" các khoản chi phí phát sinh. Thứ hai, liên quan đến chính khoản hạch toán giá trị Dự án.

Cụ thể, kết thúc ngày 31/12/2008, tổng giá trị xây dựng dở dang Nhà máy Xi măng Cẩm Phả là 4.210,26 tỷ đồng. Nếu tính thêm cả khoản CLTG 467,575 tỷ đồng và gần 1.000 tỷ đồng đầu tư cho Trạm nghiền Xi măng Cẩm Phả thì tổng chi phí cho Dự án là 5.677,835 tỷ đồng, thấp hơn mức 7.076,637 tỷ đồng (không bao gồm thuế GTGT) giá trị Dự án mà Vinaconex sẽ bàn giao cho CTCP Xi măng Cẩm Phả (Vinaconex nắm cổ phần chi phối) theo thỏa thuận giữa HĐQT 2 công ty.

Năm 2009, chính việc hạch toán lại khoản CLTG này đã khiến VCG có con số lợi nhuận trước và sau kiểm toán chênh lệch đến 264 tỷ đồng.

Trên thực tế, với cách hạch toán như VCG làm trong BCTC kiểm toán năm 2008, khoản CLTG của Công ty sẽ không ảnh hưởng nhiều đến lợi nhuận Công ty mẹ (nếu coi CTCP Xi măng Cẩm Phả là pháp nhân độc lập), vì nó được chuyển lại toàn bộ sang công ty con dưới dạng vốn hóa khoản đầu tư và các chi phí phát sinh.

Năm 2009, VCG đã bàn giao dự án Xi măng Cẩm Phả cho CTCP Xi măng Cẩm Phả với giá 6.170,809 tỷ đồng, thay vì mức giá thỏa thuận ban đầu là 7.063,637 tỷ đồng. Như vậy, với việc bàn giao Dự án trị giá 6.170,809 tỷ đồng, VCG có một khoản chênh lệch so với khoản đầu tư ban đầu (5.677,835 đồng) là 492,974 tỷ đồng. Điều đáng nói là khoản đầu tư ban đầu (5.677,835 tỷ đồng) đã bao gồm CLTG (là 467,575 tỷ đồng, tính đến cuối năm 2008). Như vậy, về bản chất, dự án Xi măng Cẩm Phả mà Vinaconex thực hiện mang lại khoản lợi nhuận khoảng 492,974 tỷ đồng.

Tuy nhiên, vấn đề ở chỗ, CTCP Xi măng Cẩm Phả là đơn vị do Vinaconex nắm cổ phần chi phối, nên giao dịch mua bán dự án này được coi là giao dịch nội bộ và bị loại trừ khỏi BCTC kiểm toán hợp nhất. Chính vì vậy, VCG vẫn phải chịu một khoản CLTG khá lớn. Năm 2009, trong BCTC kiểm toán, khoản CLTG này còn 415,077 tỷ đồng, được hạch toán làm 2 phần: 352,902 tỷ đồng vào chi phí tài chính phát sinh trong kỳ; phần còn lại hạch toán vào CLTG hối đoái chưa thực hiện.

Nguyên nhân căn bản khiến Vinaconex thực hiện hạch toán như trên là để làm "sạch" BCTC kiểm toán 2009, nhằm đủ điều kiện tăng vốn điều lệ theo quy định (Vinaconex dự định tăng vốn lên 3.000 tỷ đồng từ giữa năm 2009 nhưng bị "treo" do BCTC kiểm toán 2008 có nhiều điểm ngoại trừ). Chính cách hạch toán này đã làm lợi nhuận 2009 của Vinaconex thay đổi mạnh trước và sau kiểm toán, gây nên sự bất ngờ và bức xúc của NĐT. Tuy nhiên, nếu nhìn vào vốn chủ sở hữu của Vinaconex thì dù hạch toán theo cách nào, con số này cũng không thay đổi.

Một điều đáng chú ý là trong trường hợp Vinaconex giảm bớt tỷ lệ sở hữu tại CTCP Xi măng Cẩm Phả xuống dưới 51% (tức 2 DN không còn là công ty mẹ - con nữa), thì Vinaconex sẽ được ghi nhận khoản lợi nhuận 492,974 tỷ đồng từ việc bàn giao dự án Xi măng Cẩm Phả cho công ty này.

Thắc mắc cuối cùng là tại sao khoản CLTG trên không được Vinaconex điều chỉnh hồi tố BCTC năm 2008? Dù có thể có nhiều lý do khác nhau, nhưng có lẽ lý do chính là việc hồi tố, nếu xảy ra, sẽ làm ảnh hưởng đến con số lợi nhuận của năm 2008, từ đó, ảnh hưởng trực tiếp đến việc phân bổ lợi nhuận vào các quỹ mà Vinaconex đã thực hiện trước đó.

Đây không phải là lần đầu tiên Vinaconex gây bất ngờ về số liệu lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu theo suốt cả quá trình công bố thông tin kể từ năm 2008 của Tổng công ty đến nay sẽ hiểu vì sao DN phải làm như vậy.

Khi công bố BCTC chưa kiểm toán, Vinaconex có thể nghĩ đơn giản rằng, DN có thể đồng thời đạt 2 mục đích 1 BCTC đẹp và báo cáo kiểm toán không ngoại trừ. Nhưng khi phải chọn một trong hai, thì Vinaconex buộc phải chọn báo cáo kiểm toán "sạch", vì đây là điều kiện tiên quyết để phương án tăng vốn của Tổng công ty được chấp thuận.


​