Vì sao lãi suất hạ nhưng chứng khoán chưa tăng?

Quan sát của bạn về việc lãi suất niêm yết tại một số ngân hàng lớn hạ nhiệt là chính xác. Tuy nhiên, đằng sau bề nổi đó, bức tranh tài chính hiện tại (giai đoạn giữa năm 2026) đang có những "dòng chảy ngầm" khiến dòng tiền chưa thể tự tin quay lại bắt đáy hay đẩy thanh khoản thị trường chứng khoán lên cao.

Có 4 nguyên nhân cốt lõi lý giải hiện tượng thanh khoản sụt giảm mạnh (chỉ còn quanh mức 15.000 tỷ đồng/phiên trên HOSE trong tháng 6 và đầu tháng 7):

1. Lãi suất thực tế không hề thấp (Cuộc đua huy động ngầm)
Dù các "ông lớn" ngân hàng giữ biểu lãi suất niêm yết ổn định, thị trường đang chứng kiến một cuộc đua huy động vốn rất gắt gao ở nhóm các ngân hàng vừa và nhỏ.

• Lãi suất thỏa thuận tăng vọt: Với những khoản tiền gửi giá trị khá hoặc thông qua các mã ưu đãi/chương trình trực tuyến, mức lãi suất thực tế người dân nhận được đang ở ngưỡng 8,5% - 9,3%/năm.
  
  
• Sức ép lên tài sản rủi ro: Khi kênh gửi tiết kiệm an toàn, không rủi ro lại mang đến mức sinh lời quanh 9%, chi phí cơ hội để đầu tư chứng khoán trở nên quá đắt đỏ. Dòng tiền nhàn rỗi tự nhiên sẽ có xu hướng phòng thủ và chảy về hệ thống ngân hàng thay vì đổ vào cổ phiếu.
  

2. Dòng tiền nội bị "bào mòn" bởi khối ngoại và nguồn cung mới
Thị trường chứng khoán đang phải gánh một lượng cung cổ phiếu khổng lồ, vắt kiệt sức mua của nhà đầu tư cá nhân trong nước.

• Khối ngoại bán ròng kỷ lục: Chỉ tính trong 6 tháng đầu năm 2026, nhà đầu tư nước ngoài đã rút ròng hơn 80.000 tỷ đồng.
  
  
• Hút tiền từ phát hành mới: Các đợt IPO và phát hành thêm cổ phiếu thu hút hơn 60.000 tỷ đồng trong nửa đầu năm. Để hấp thụ ngần ấy lượng hàng bán ra, nhà đầu tư trong nước đã phải vắt kiệt lượng tiền mặt trong tài khoản, dẫn đến việc thiếu hụt lực cầu mới để đẩy thanh khoản lên cao.
  

3. Căng thẳng Margin và tỷ lệ LDR của hệ thống
Dòng tiền cho vay (margin) tại các công ty chứng khoán không dồi dào như trước.

• Ngân hàng "khát" tiền: Tốc độ tăng trưởng tín dụng (cho vay) đang nhanh hơn tốc độ huy động vốn. Tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của hệ thống đã chạm mức 115% — mức cao nhất kể từ cuối chu kỳ trước (năm 2010).
  
  
• Khi thanh khoản hệ thống liên ngân hàng căng thẳng, dòng vốn chảy sang các công ty chứng khoán để cấp margin cũng bị siết lại, làm giảm đòn bẩy và sức mua chung của toàn thị trường.
  

4. Dòng tiền bị "chôn chân" và hiệu ứng chèn lấn (Crowding Out)
Dòng vốn lớn trong nền kinh tế đang bị kẹt ở những kênh khác hoặc bị hút vào các hoạt động tín dụng doanh nghiệp quy mô lớn.

• Bất động sản giá cao: Ước tính có khoảng 2 triệu tỷ đồng đang nằm "bất động" trong các dự án và tài sản bất động sản có giá trị cao, khiến dòng tiền này không thể luân chuyển linh hoạt sang chứng khoán.
  
  
• Hiệu ứng chèn lấn: Nhu cầu vốn của các chủ đầu tư dự án và đầu tư công đang ở mức rất cao, hấp thụ phần lớn nguồn tín dụng mới của các ngân hàng.
  

Tóm lại, thị trường hiện tại đang vận động trong trạng thái "tiền ít, hàng nhiều". Cho đến khi áp lực bán ròng từ khối ngoại chấm dứt và mặt bằng lãi suất thực tế hạ nhiệt thực sự vào cuối năm như các chuyên gia kỳ vọng, thanh khoản chứng khoán sẽ khó có sự bứt phá mạnh mẽ.