Nhật ký suy nghĩ trên hành trình đầu tư

CẤU TRÚC THƯỞNG VÀ BẰNG CHỨNG XÃ HỘI TRONG ĐÁNH GIÁ DOANH NGHIỆP, CASE NHT

Đây là cơ chế thưởng điển hình ở hầu hết các công ty ở VN dù là công ty trên sàn (Xem ẢNH 1 – mã NHT)

vấn đề cốt lõi là, thưởng vượt kế hoạch lợi nhuận...thế phạt đâu ?

thực sự là không có đâu, ko ai đi phạt khi lợi nhuận suy giảm cả, cổ đông dễ quy kết tăng trưởng là do công của Ban lãnh đạo, nhưng nếu suy giảm thì ban lãnh đạo dễ thoái thác bằng cách đổ cho chu kỳ nền kinh tế.
Có nghĩa là...nếu tôi có thể ép lợi nhuận năm nay đột lên 200% và giảm lợi nhuận năm sau đi tương ứng, thì tổng số tiền thưởng BLD theo cơ chế tính trên (khoảng 5 người) nhận về là 4.6 tỷ, mỗi người ẵm gần 1 tỷ phải chứ ?
Tức là dù tổng lợi nhuận 2 năm không đổi, việc ép doanh thu ngắn hạn có thể mang lại phần thưởng hấp dẫn cho BLD, đây là hệ quả trực tiếp từ cơ chế thưởng lệch lạc.

Và cuối cùng, công ty THẬT SỰ sự vượt kế hoạch lợi nhuận trong 2025 thật (Xem ẢNH 2)


nhưng lý do vượt là do bán 1 nhà máy ở KCN Tân Phú Trung, Củ Chi, HCM mới chỉ khánh thành từ 2020 (Xem ẢNH 3).

Bán nhà máy thu 125 tỷ, giá trị còn lại sau khấu hao nhà máy là 85 tỷ, lời 40 tỷ trên giấy. Nhưng thực chất đây là thương vụ phá hủy giá trị cổ đông:
· Nhà máy được đầu tư 2019 với tổng vốn đầu tư cũng ngang giá bán hiện tại (125 tỷ). Sau khi đi vào hoạt động 2020, đến 2023 vì tình hình không như kỳ vọng, NHT đã phải chuyển toàn bộ hoạt động sản xuất của nhà máy này về lại nhà máy cũ ở Nhơn Trạch. Điều này có nghĩa là chắc chắn trong 3 năm nhà máy chưa đem lại lợi nhuận nếu không nói thường gây lỗ.
· Số tiền thu về từ thanh lý nhà máy ngang với mức đầu tư 125 tỷ, nghĩa là NPV dự án thực chất là – 46 tỷ.
· Nếu loại bỏ phần lãi trên giấy 40 tỷ ra, gần như chắc chắn NHT sẽ bị lỗ năm 2025, khi lãi gộp hoạt động chỉ 16 tỷ và định phí hoạt động lớn hơn nhiều.
Có nghĩa là dù đã đầu tư vào 1 tài sản bào mòn giá trị cổ đông, nhưng vì doanh thu và lợi nhuận ròng đều vượt kế hoạch khoảng 20%, ban lãnh đạo NHT dĩ nhiên vẫn được thưởng theo đúng quy chế thưởng.

tất nhiên tôi không nói rằng họ cố ý làm vậy...

nhưng tôi chứng minh rằng:

- Lãi vượt kế hoạch ko phải chỉ là đóng góp từ sự giỏi của ban lãnh đạo, và chỉ có thể thưởng vượt mức nếu chứng minh đc điều này (thực tế là ko có cách chứng minh, quá nhiều vấn đề từ chu kỳ kinh tế, vận may, bán tài sản thanh lý...), đó là lý do Berkshire Hathaway hoạt động trên cơ chế yêu cầu các CEO phải sở hữu lượng cổ phần nhất định và tự ăn đồ mình nấu, thay vì thưởng nóng.
- Cơ chế thưởng lệch lạc là nguyên nhân phần lớn những đổ vỡ tiềm tàng trên TTCK

nó liên quan đến thiên kiến kết quả

Thiên kiến kết quả: cổ đông dễ dàng coi việc tăng trưởng 20% là hoàn toàn do công của BLD, trong thực tế nó chịu ảnh hưởng khá nhiều từ chu kỳ vĩ mô ngắn hạn, vận may, bán tài sản thanh lý...ko khác gì nhà đầu tư có lãi cổ phiếu và coi đó hoàn toàn là do mình giỏi, trong khi vận may và các yếu tố ngẫu nhiên chiếm khá nhiều trong các thành tích đầu tư ngắn hạn.
May mắn là kẻ tội nghiệp, nó luôn có mặt trong mọi thành tựu của nhà đầu tư nhưng người ta chối bỏ nó, còn khi thất bại nó là kẻ đầu tiên bị lôi ra đổ lỗi (do xui xẻo, không phải do kém). Cơ chế thưởng BLD phổ biến hoàn toàn giống vậy, thắng do công BLD, thua do vĩ mô, lãi suất, nguyên liệu tăng giá.

Nó còn liên quan đến bằng chứng xã hội

có rất nhiều thứ người ta làm chỉ vì đa số làm theo cách đó nên mặc định không còn cách nào hơn, và cứ thế làm theo mà không ai phản biện, từ đó sinh ra sự hời hợt.
Cái này giống như trong đầu tư, nhà đầu tư cá nhân bị ảnh hưởng bởi niềm tin số đông khá nhiều, về 1 công ty được coi là tốt (có thể nhắc ngay đến hầu hết VN30 hiện nay: VIC, MWG, PNJ, FPT, DGC, VHM, VNM…), và họ hình thành 1 niềm tin “đó là công ty tốt” như 1 chân lý, trong khi không có thứ gì hoàn hảo, mọi thứ đều có khiếm khuyết, đôi khi khiếm khuyết đó chỉ chưa gặp đúng môi trường để nảy mầm thành cơn bão. Mà dù cho không có khiếm khuyết, thì mọi thứ cũng thay đổi theo thời gian, chẳng có thứ gì không thay đổi khi thời gian trôi qua.
Những thứ này tồn tại trong nhiều sự vụ đổ vỡ lớn trong vài năm vừa qua, trong DGC, trong LTG, trong PNJ, trong PSH.
- Với LTG và vị thế 20% thuốc bảo vệ thực vật Việt Nam, nhà đầu tư mặc định điều đó và lờ đi thực tế là 1 vị CEO với đường lối phá hủy giá trị, đưa cả công ty dấn sâu sang ngành lúa gạo biên lãi thấp với câu chuyện ảo tưởng biên lãi gạo 30% - đã lên nhậm chức. Họ lờ đi ngay cả khi doanh nghiệp đã chuyển sang pha đốt dòng tiền vào ngành không mấy hứa hẹn này.
- Với DGC và vị thế 30% xuất khẩu phốt pho vàng thế giới, nhà đầu tư yên tâm với niềm tin phổ biến, và lờ đi chuyện Trung Quốc đã siết chặt sản xuất phốt pho vàng từ 2019, và hầu hết các nước khác gồm Mỹ đều vậy (trừ Kazackstan và VN) vì mục đích chiến lược và môi trường.
- Với PNJ, nhà đầu tư lờ đi chuyện toàn bộ hoạt động quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ doanh nghiệp gần như chỉ dồn vào khâu thiết kế, gia công và bán lẻ, trong khi tài sản sinh tồn của doanh nghiệp là niềm tin, được quyết định bởi 1 bộ phận nhỏ bé ít khi được bàn đến, nhưng đang nắm 70% thị phần giám định kim cương VN, và lờ đi việc vì sao PNJ nhập kim cương từ Hongkong, Thái Lan và bán nhiều nghìn tỷ, trong khi kim ngạch nhập khẩu của VN từ 2 nước này chỉ vài trăm tỷ.
- Hiện nay có 1 doanh nghiệp khác cũng đang dịch chuyển từ chuyên môn con giống sang lúa gạo và ngày càng dấn sâu vào (xin phép không nhắc tên), liệu có tồn tại 1 sự bào mòn economics mà ít ai để ý không ?
Khoảng cách từ niềm tin phổ biến đến thực tế là quá xa. Sự lờ đi và lười tìm hiểu của nhà đầu tư sinh ra từ thiên kiến kết quả và thiên kiến bằng chứng xã hội đóng vai trò chủ đạo trong khoảng cách đó.

Tối nay mình có buổi live nói chuyện thân mật bên fb, về economics ngành, lợi thế cạnh tranh của DN và định giá, hỏi đáp về cơ bản doanh nghiệp.
mn tham gia nhe: https://www.facebook.com/events/176..."ref_notif_type":"feedback_reaction_generic"}

Nhật ký tư duy: TƯ DUY ĐA NGÀNH (PHẦN 3)
Hôm nay là tư duy đa ngành phần thứ 3, các quy luật lõi chi phối đời sống, xã hội và đầu tư:

Quy luật 14 – Tư duy nghịch đảo, thứ gì có thể giết chết tôi ?

Đám đông thường theo tư duy xuôi kiểu “Tôi cần làm gì để giàu có, để khỏe, công ty cần gì để tăng trưởng”, tư duy nghịch đảo không cần đạt mục tiêu bằng cách đó, mà nó loại bỏ những gì ngăn cản giàu có, ngăn cản khỏe mạnh, và ngăn cản tăng trưởng => khi đó, phần còn lại của phương trình là những điều tốt đẹp.

• · Với PNJ: đặt câu hỏi công ty này kiếm cơm dựa trên niềm tin (bản thân logo công ty đã có hình viên đá quý), vậy điều gì sẽ giết chết công ty này và khoản đầu tư của tôi ? Có thể nào dù khâu design trang sức hoàn hảo, tay nghề thợ kim hoàn bậc cao, quản lý điểm bán vượt trội, năng lực marketing hoàn hảo nhưng 1 khối u nhỏ ở chất lượng đá quý có thể kéo đổ ngôi nhà không ?
• · 1 căn nhà với vật liệu cao cấp, nội thất đắt tiền, thiết kế đỉnh cao, có thể nào sụp đổ chỉ vì điểm nhỏ nào đó trong quá trình thi công phần móng và khung nhà không ?
• · Tôi không cần 1 phương thuốc trường sinh trẻ mãi không già, tôi chỉ muốn biết thói quen nào sẽ giết chết mình ? Có thể nào 1 cơ thể cường tráng, tập gym ngày 3 tiếng vẫn sụp đổ hoàn toàn vì 1 nốt nhỏ trong gan không ? Tôi có đang tối ưu cho những điều không quyết định tính mạng không ?

Quy luật 15 – Mọi thứ là 1 hệ đa biến cùng ập vào, không bao giờ đơn biến
Não đám đông là não tuyến tính: Nguyên nhân A => ra kết quả B.

Thế giới thực tế là hệ phi tuyến tính: Nguyên nhân A x nguyên nhân B x nguyên nhân C => ra kết quả D, 3 biến số tác động củng cố lẫn nhau 1 cách phức tạp và còn thay đổi theo thời gian.

• · Mọi thành công thực chất là 1 hệ thiên thời – địa lợi – nhân hòa tác động lẫn nhau phức tạp. Những thành công đỉnh cao như Elon Musk dĩ nhiên có hàm lượng ý chí cá nhân và tài năng quá vượt trội, nhưng ở những mức đỉnh như vậy, sự hội tụ ngẫu nhiên của rất nhiều yếu tố như chu kỳ ngành nghề, thời điểm xã hội, cơ hội, đội ngũ và con người là phải có, dù vai trò của bản thân thúc đẩy chúng là rất lớn.
• · Warren Buffett là biểu tượng của đầu tư giá trị và hệ thống lãi kép, nhưng cũng ít ai để ý 1 điều rằng tuổi thọ và sức khỏe của ông là không phổ biến, và ngoài ra chu kỳ lãi suất từ 1980s đến nay là giảm dần về đáy. 1 người nếu chỉ sống tới 60 70 tuổi sẽ có 1 nhu cầu chính đáng là bán bớt cổ phần để hưởng thụ cuộc sống (không có gì sai), và thời gian lãi kép sẽ ngắn hơn ông rất nhiều, nhất là ở 1 chu kỳ lãi suất hoàn toàn khác sắp tới đây. Mình là môn đệ của ông, nhưng cũng cần hiểu bản chất đa biến của thực tại, để điều chỉnh chứ khó áp dụng đầu tư giá trị nguyên thủy hoàn toàn vào Việt Nam.
• · Con người không sụp đổ vì 1 bệnh, và sụp đổ rải rác, những sự sụp đổ về sức khỏe thường dồn cục lớn vào 1 năm nào đó, khi bệnh nền + miễn dịch kém đi + chấn thương cùng nhảy vào, các cụ gọi là họa vô đơn trí, phúc bất trùng lai.
• · Con người thường không gặp khó khăn đơn lẻ, khi vấp phải dây thua nếu không quản lý tốt, thường sự nghiệp, gia đình, sức khỏe đều cùng lúc gặp vấn đề 1 cách đột ngột.
• · 1 công ty khi sa vào khó khăn, thì cái xảy nảy cái ung. Thị trường bão hòa => khó khăn tài chính, không trả được nợ vay => bank siết tín dụng, kiểm toán nghi ngờ hoạt động liên tục, nhà cung cấp đòi tiền => nợ lương, nhân sự giỏi ra đi => nợ thuế, bị thuế tạm hoãn xuất cảnh siết hóa đơn => đối thủ thâu tóm gây chia rẽ nội bộ, và chuỗi này tự củng cố. Vì thế, những trường hợp như DGC thì thường không phải giải quyết xong vấn đề môi trường là xong, nó sẽ là chuỗi đa biến.

Không hẳn, những tuyên bố như thế này dường như thể hiện động lực vì lợi ích công ty/vì khách hàng chiếm tới 90% - 100%, động lực bảo toàn tài sản cá nhân thì chỉ 10% thôi hoặc không có nhưng suy nghĩ thêm 1 chút, có thể thấy động lực cấu trúc lại tài sản cá nhân là không nhỏ thậm chí nổi bật hơn (theo quan điểm cá nhân mình).

• Dù có cho vay căng hết hạn mức 1 nghìn tỷ thì khoản cho vay này cũng không đủ cho nhu cầu PNJ thời gian tới. Chính PNJ cho biết có tính toán phương án huy động 8 nghìn tỷ nữa trong 3 năm tới.
• Tới 30/6/2026 PNJ có gần 4 nghìn tỷ nợ vay ngân hàng, sau đó còn phải tất toán trước hạn tầm 3.1 nghìn tỷ tiền gửi kỳ hạn để lấy thanh khoản tức là lớp tiền mặt sẵn có sẽ bị sử dụng rất mạnh.

Tức là khoản cho vay từ cá nhân lãnh đạo này chỉ mang tính chất cầu nối thanh khoản, mua thêm thời gian trong lúc hệ thống tín dụng và các kênh thị trường khác được thu xếp, trong đó tất nhiên kênh thị trường chứng khoán là dự phòng quan trọng.



Tất cả các kênh vốn đó mới là phần chủ chốt, mới là phần rộng dài gánh đỡ trong 1 2 năm tới phải chứ ? và chúng có rộng mở hay không dựa trên niềm tin – trong đó việc ban lãnh đạo tiếp tục nắm giữ cổ phiếu là 1 chốt chặn niềm tin lớn, thể hiện cái nhìn về triển vọng dòng tiền doanh nghiệp sau bão, phải ko ? Trong khi nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu, lại cùng lúc với thông tin lãnh đạo đăng ký bán ra, thì 1 người bình thường sẽ cảm nhận niềm tin của thị trường vốn với công ty bị tác động thế nào.

• Cái này không phải mình bịa ra, chính đại diện công ty cho biết: “Khách hàng bán ra không phải vì họ cần tiền, mà chủ yếu do họ bị lung lay niềm tin. Theo tôi sẽ cần một thời gian nữa niềm tin thị trường mới có thể trở lại hoàn toàn”
• => Cần 1 thời gian nữa niềm tin mới trở lại thì nghĩa là giai đoạn này niềm tin cần được giữ và chỉ có củng cố lên. Trong khi tất nhiên việc người có liên quan gia đình chủ tịch đăng ký bán tới đâu đó 5% tổng lượng cổ phần đang lưu hành sẽ gia tăng chi phí vốn cổ phần, có thể là dữ liệu để thị trường vốn đánh giá lại mức độ cam kết chung tàu và mức độ rủi ro khi rót vốn, đặc biệt trong lúc con tàu cổ đông đang chịu sóng dữ dội.

Mình không nói gia đình chủ tịch cần tự cầm cố cổ phiếu vay bank rồi cho doanh nghiệp vay lại, sẽ là rủi ro lớn có thể gây bán giải chấp với họ, mình cũng không nói gia đình chủ tịch là dân nghìn tỷ thì luôn có sẵn 700-800 tỷ tiền mặt để cho doanh nghiệp vay mà không cần bán cổ phiếu, mình hiểu có nhiều tài sản và có tiền trăm tỷ cho vay ngay là 2 chuyện khác nhau. Mình cũng đồng ý khoản cho vay này rất cần cho thanh khoản ngắn hạn và dòng tiền.



Nhưng để mà nói việc bán cổ phiếu cho công ty vay thuần túy thể hiện sự cam kết của lãnh đạo với công ty và nỗ lực lấy lại niềm tin khách hàng giống như thể chỉ là hành động hiệp nghĩa thì nó lại khác, nó đơn nghĩa, nó một màu, và từ đầu tới cuối vụ việc vừa rồi thì cá nhân mình không thích lắm vì nó luôn cho mình cảm giác một màu. Việc đổi từ vai cổ đông sang vai chủ nợ lập tức có thể làm vị thế danh mục tài sản của những người bán giảm đi rủi ro và vững chắc hơn khá nhiều, khi cho vay thì có lãi và gốc theo hợp đồng vay rõ ràng, và thứ tự quyền lợi kinh tế của chủ nợ đứng hàng trước cổ đông.

Gần đây Lại thịnh hành thêm 1 ngôn từ tài chính mỹ miều nhưng huyễn hoặc nữa – Tích sản

tôi chán các ông cứ lôi cái bình cũ ra xịt PU đánh vecni làm như phát minh cứu thế lắm rồi
Cũng như các thuật ngữ mỹ miều - vốn có bản chất chả có gì mấy nhưng được mông lại, “tích sản” cũng được xếp trong kho đã vài thập kỷ rồi nhưng lâu lâu đám đông lại lôi ra đánh bóng trưng bày tùy mùa thị trường, tôi không biết bao lâu nữa lại đem cất nó vào kho nhưng chắc sớm thôi.
Trước hết thì bản chất số đông ghét nhàm chán, họ cần liên tục được kích thích và các sự kích thích đó trải rộng từ cập nhật thông báo facebook, video ngắn, khát drama xã hội, nhóm chứng khoán cập nhật liên tục, và mua ra bán vào liên tục cổ phiếu. Ở đâu thì cũng sẽ có những người nhanh trí trong việc mông má 1 cái rượu cũ trong cái bình mới để đáp ứng nhu cầu được kích thích đó.
Thị trường tài chính nhìn chung sẽ hiện đại hơn ở tầng công cụ, vài năm thay đổi 1 lần ở tầng chu kỳ, còn bản chất không đổi, nhưng trí nhớ nhà đầu tư thì ngắn hạn đủ tạo ra vô vàn cơ hội lấy tồn kho cũ ra => mông lại dưới cái vỏ mới cho hợp trạng thái hiện tại => bán nó giá cao hơn. Để tôi kể bạn những lần mông má lại như thế nhé:

• 
  - 1921 - 1929: thuật ngữ “new era” tức là “thời đại mới” rất phổ biến khi Dowjones tăng tới 6 lần, “thời đại mới” phản ánh niềm tin chắc chắn của số đông rằng nền kinh tế đã bước sang kỷ nguyên khác rồi, mọi mức giá cao đều mới chỉ ở chân sóng, p/e 40 giờ cũng ko còn cao nữa và công thức giản đơn là cứ mua vào bất kỳ khi nào có tiền, đây chính là tiền thân của tích sản hiện nay. Sau khi Dow giảm 90% thì thời đại mới này cũng ít dc nhắc.
  - Cuối những năm 1960 đầu 1970: nhóm Coca, Mc Donald’s, IBM được gọi là nhóm “One Decision Stocks” nghĩa là nhóm cổ phiếu “Chỉ Có Múc”, là đầu tàu tương đương VIC ở VN hiện nay, cho rằng các công ty này tốt đến mức múc không cần nhìn giá, “Tôi là người sống đơn giản, tôi nhận lương xong tôi múc”. Đây là phiên bản tích sản lần 2. Đến 1974 nhóm này giảm bình quân 47% trong đó Coca Cola giảm gần 3 lần.
  - 1995 – 2000 (bong bóng Chấm Com): Lại đến tiết mục “New Economy” tức là “thời đại kinh tế mới” khi internet lan tỏa mạnh, đám đông cho rằng cách định giá cũ xưa rồi Diễm, giờ cứ công ty online là múc, tích sản để đó. Chỉ số Nasdaq Mỹ tăng 170% từ 1998-2000 với nhiều cổ phiếu bán hàng online (mới gọi là cổ phiếu chấm com) tăng hàng trăm lần, Warren Buffett bị chửi là bảo thủ trước khi cổ phiếu internet giảm bình quân 93%. Ngày nay nó chỉ còn là 1 ký ức cười ra nc mắt.
  - 2002 – 2007: “Financial Innovation” tức là “thời đại tài chính mới”, giá nhà đất mỹ tăng liên tục tạo cảm giác rất giả tạo rằng các trái phiếu được đóng gói từ các khoản cho vay thế chấp nhà đất dưới chuẩn là an toàn, và việc đầu tư vào các trái phiếu này hay cứ tích sản vào nhà đất ở Mỹ là hốt bạc trở nên rất phổ biến trong 5 năm này. Tất nhiên sau đó là khủng hoàng tài chính toàn diện lan ra toàn cầu khi trái phiếu rác vỡ nợ hàng loạt và ảo giác an toàn hiện nguyên hình chỉ là sản phẩm tiền rẻ tại 1 thời điểm.
  - Và tất nhiên còn những “Cổ đất”, “tài sản ngầm kim cương” hay “500k là rẻ rách” từ mấy năm trước mà giờ chương trình tuấn vỹ kết nối yêu thương vẫn đang tìm

Nói chung là thay đổi theo mốt, có lợi cho ai dựa trên bán dịch vụ gì đó cho nhà đầu tư (cộng đồng tích sản, app tích sản, khóa tích sản) nhưng có lợi gì cho nhà đầu tư không thì phải chờ 1-2 năm nữa khi nó vào danh sách các sự kiện trên thì ta mới biết.

• 
  Bởi về bản chất tích sản thật phải 4 yếu tố: (1) tài sản tốt (2) giá hợp lý (3) chu kỳ tái đầu tư (4) thời gian đầu tư. Cái nguy hiểm là khái niệm tích sản được đám đông hiểu hiện nay đã cắt phăng 2 cái đầu, họ hiểu rất nông về (1) mô hình kinh doanh và điểm yếu của công ty mình đầu tư, và bản thân cách hiểu tích sản - nghĩa là cứ có lương là bỏ vào - thì vốn đã ko nghĩ đến (2) giá hợp lý rồi (hoặc có nghĩ đến, nhưng phần đông thì rất là đại khái).

Bỏ 2 cái đầu đi như thế thì tích sản chỉ còn là cái tên đẹp cho hành động mua định kỳ. Ờ nghĩa gốc nó không sai: đều đặn để dành tiền tích lũy tài sản qua thời gian là tốt nhưng vấn đề là cái thực sự nhập vào trong não số đông khi truyền thông lại là: “cứ mỗi tháng mua 1 ít cổ tốt, bất kể giá, rồi để 10 năm”. Đám đông hiểu “cổ cơ bản tốt” rất sơ sài, họ nghe tên thấy nổi tiếng thì hiểu là tốt, công ty to to thì hiểu là tốt, nhiều người đồng ý là tốt xưa giờ thì nó là tốt, chứ họ không thể và cũng không muốn tìm hiểu kỹ. Họ đâu có biết 1 cổ phiếu tăng trường kỳ kháng chiến trong nhiều năm nó đòi hỏi lợi thế kinh doanh lớn thế nào và hiếm hoi thế nào, anh kiếm tiền tốt dĩ nhiên sẽ có ngay 10-20 đối thủ nhảy vào đòi chia sẻ, anh phải có gì họ làm không được thì lợi nhuận anh mới tăng kiểu thế trong 10 năm chứ.

Tóm lại thì bản thân tích sản không phải đơn thuần nói về hành động mua định kỳ, mà nền móng của nó là hiểu sâu thứ mình mua và trả giá rẻ, nhưng truyền thông hiện nay biến nó thành 1 phong trào nhận thức nguy hiểm là: Cứ Thời gian dài + đều đặn = An Toàn bởi nó tạo ảo giác đang đi gửi tiết kiệm.

Những vấn đề “thời thượng”, “mốt”, “thịnh hành” này khó diễn đạt, khó mô tả, vì nó là tâm lý, nhưng tâm lý chi phối tất cả và nguy hiểm là nó chi phối ẩn, nhiều người hành động là trong vô thức nhưng chính họ không hiểu mình đang vô thức. Tuy vậy khi viết ra 1 bài này, tôi tin mọi người chỉ cần biết đến chứ không nhất thiết hiểu thấu đáo, thì đã có thêm 1 lớp đề kháng cho bản thân rồi.
P/S: Mình sắp mở cộng đồng tích sản đây anh em ấy thì đăng ký để mình đưa vô thế ý lộn vô nhóm nhoa kkkk

ĐÁNH GIÁ RỦI RO QUẢN TRỊ TRONG DOANH NGHIỆP 1 CÁCH NHANH CHÓNG TRONG TÌNH HUỐNG THỰC CHIẾN
Đánh giá được chất lượng quản trị của 1 công ty trên sàn mà “không cần ở trong công ty đó và mất ít thời gian đánh giá” là quan trọng với nhà đầu tư, nhằm ước lượng những rủi ro lớn – vốn không lộ ra bề nổi hoặc nhìn ra các giá trị tiềm ẩn – dù số liệu tài chính chưa đẹp.

Trong bài này thì mình chỉ nêu 2-3 ví dụ điển hình trong nhiều công ty mình từng xem, có thể cho mọi người thấy 1 công ty có môi trường kiểm soát nội bộ “khiến chúng ta an tâm” là như thế nào, và 1 công ty có nguy cơ khiến chúng ta mất tiền là ra sao. Mình sẽ chỉ nói ý kiến nếu đó là ý kiến tốt đẹp, còn lại mọi người xem và tự có suy nghĩ nhé vì các hạn chế có thể xâm phạm lợi ích tổ chức cá nhân đc nhắc đến.

Đầu tiên là công ty cổ phần Thủy Đặc Sản (mã SPV). Thủy Đặc Sản gồm 2 mảng sản phẩm gồm đồ hộp (cá ngừ, cá xốt cà, thịt ghẹ, xíu mại, thịt xay..) và đông lạnh (đùi ếch, càng ghẹ, bạch tuộc…) trong đó 80% xuất mỹ, châu âu, nhật, 20% còn lại nội địa Thủy Đặc Sản phân phối thông qua hệ thống lớn của CholimexFood (mã CMF) tận dụng lợi thế chủ tịch SPV đồng thời là chủ tịch CMF, cũng như nhiều hệ thống siêu thị khác.

Dưới đây là trích đoạn thảo luận biên bản đại hội cổ đông 2019 giữa cổ đông và ban tổng giám đốc, ngay ở thời điểm khó khăn nhất khi doanh thu chạm đáy, phần nào thể hiện mức độ giám sát và quyền lực khá cao của cổ đông trong việc điều hành các hoạt động sxkd của ban điều hành cty:

• - Cổ đông Đồng: Thiệt hại vừa rồi xảy ra (trích lập dự phòng phải thu 1 khách hàng) do lý do chủ quan và khách quan. Tôi muốn biết bộ phận kinh doanh có báo cáo lên Ban TGĐ về việc khách hàng đã không nghiêm túc trong thanh toán không? Ban TGĐ có động thái gì với khách hàng hay không?
• - Cổ đông Thu: Trong BCTC tôi thấy nợ ngắn hạn 2017 là 129 tỷ. Qua năm 2018: doanh thu tốt, lợi nhuận tốt nhưng nợ ngắn hạn tăng lên, tồn kho tăng lên. Vậy nợ này đúng là nợ ngắn hạn không? Lúc đầu anh Hiếu có nói quý vị cổ đông không hiểu rõ quy trình chế biến Ghẹ, xin lỗi anh nhưng tôi đã từng làm việc ở XN2 – ĐL nên tôi hiểu rõ quy trình chế biến Ghẹ. Vậy có phải anh không hiểu rõ cổ đông của mình? Anh không tìm hiểu cổ đông của mình. Ngay cả cổ đông của mình anh không nắm rõ thì đương nhiên khách hàng, đối tác của mình anh cũng không nắm rõ nên xảy ra thiệt hại là chuyện hiển nhiên. Ban điều hành suốt mấy năm không chia cổ tức cho cổ đông, báo cáo khó khăn này, khó khăn kia nhưng anh chị vẫn đi du lịch nước ngoài đều đặn. Tôi nghĩ nên xem lại Ban điều hành này đã ổn chưa?
• - Tổng giám đốc trả lời: xin lỗi, thật ra tôi chỉ muốn nói rõ quy trình chế biến Ghẹ cho các cổ đông hiểu rõ. Nói chúng tôi yếu kém trong năng lực là không chuẩn xác. Các thiệt hại chúng tôi đã trình bày trước đây rồi. Sau 4 năm chúng tôi điều hành, đã khắc phục được nhiều vấn đề.
• - Cổ đông Thu: Khắc phục là khắc phục như thế nào ? Sang năm anh về hưu rồi, phần nợ anh chưa trả lời.
• - TGD trả lời: Công nợ trong báo cáo kiểm toán đã nêu rõ, hàng hóa tồn kho là hàng chưa xuất chứ không phải hàng kém phẩm chất. Một số hàng hóa tồn kho, vật tư bao bì kém chất lượng từ những năm trước đã không còn. Chúng tôi hàng quý, cuối năm đều kiểm kê và xử lý hàng tồn kho
• - Cổ đông Mỹ Nhân: Nguyên liệu Ghẹ nhập vào có đạt chuẩn loại 1, loại 2 không ? Tiền phế liệu Ghẹ dùng vào đâu? Thu tiền phế liệu thì bị vào công nợ khách hàng chứ không đưa vào phúc lợi công đoàn để vụ lợi cho cán bộ. Khối lượng phế liệu bán ra có đúng với hóa đơn xuất ra hay không? Khoản thu này có đưa vào BCTC hay chưa ?
• - TGD trả lời: Chị đặt vấn đề rất đúng, đây cũng là vấn đề sống còn của nhà máy.
• Sau này, chúng tôi chế biến ghẹ từ nguyên liệu đã qua xử lý, bóc tách vỏ chứ không còn sử dụng ghẹ sống. Nên phế liệu bây giờ chủ yếu ở phân xưởng Đồ hộp, ngày xưa có rất nhiều người sống nhờ vào phế liệu. Nhưng từ lúc về, chúng tôi kiểm soát vấn đề đó. Chúng tôi có hội đồng đấu giá phế liệu hàng năm. Thời xưa toàn bán cho 1 ông, nay phải đấu giá bằng cách gửi thư về hội đồng, ai trả giá cao nhất người đó được. Hội đồng đấu giá gồm Phó TGĐ, KTT, Trưởng P. Kế hoạch & CUVTTNL. Mỗi năm phế liệu thu về khoảng 15–16 tỷ đồng. Mọi thứ đều có hóa đơn, tờ cân, kiểm soát, bảo vệ, chứng từ đầy đủ. Chị Bích sẽ cung cấp cho chị tất cả những chứng từ, hóa đơn cần thiết.
• - Cổ đông Huỳnh Thị Thu Thủy: Tôi đại diện vốn cổ phiếu không quá nhiều, nhưng có bề dày lịch sử nên tôi nắm được nhiều thông tin về Công ty cổ phần Thủy Đặc Sản. Thứ nhất, di dời nhà máy là phải làm, nhưng như thế nào? Năm nay các anh tính di dời, thì ít nhất theo bản thân tôi, tôi định mua 1 xe máy, xe hơi, nhà,... dù to hay nhỏ thì cũng phải tính đến: lương tôi bao nhiêu, thu nhập thế nào, tôi bán xe đạp để tôi mua xe máy,... Thì ít nhất các anh cũng phải cho cổ đông biết là các anh đang tính thuê nhà xưởng ở KCN Vĩnh Lộc 2 là bao nhiêu tiền và tạm tính trong thời điểm này giá thuê bao nhiêu và nếu chúng ta chuyển đổi đất ở Hoàng Phan Thái sẽ được bao tiền, tiền trang bị máy móc thiết bị mới... thì liệu có cân đối được hết không. Nếu chúng ta buộc phải di dời, các anh phải có phương án sơ bộ làm thế nào. Các anh phải có phương án tạm tính. Tôi hay nhiều cô chú cổ đông có cổ phiếu rất nhỏ, nhưng mà đối với người ta, đó là tâm huyết, là tài sản thì các anh đừng lấy thịt đè người, khi mà các anh ngồi trên đó, tôi thấy không được tôn trọng cổ đông. Đề nghị các anh trên Chủ tọa đoàn cho sơ lược tạm tính dự trù thuê nhà xưởng khoảng bao nhiêu tiền, diện tích bao nhiêu, phải vay bao nhiêu, tăng vốn như thế nào…
• - TGD trả lời: Hôm nay, ở đây chúng tôi xin chủ trương di dời nhà máy để làm sao đặt cọc được tiền giữ chỗ cho mình. Nhưng vấn đề ở đây là vướng đất: đang là đất sản xuất kinh doanh muốn chuyển đổi sang đất ở hay đất khác. HĐQT đã làm việc, xin chuyển đổi quyền sử dụng đất. Khi có đủ tất cả thông số, chúng ta mới bắt đầu lập dự án ở dời làm gì, số tiền bao nhiêu, làm như thế nào. Tổng mức đầu tư nhà máy bắt buộc phải thông qua ĐHĐCĐ và khả năng phải gọi đại hội bất thường để thông qua tổng mức đầu tư và phương án cụ thể di dời nhà máy. Các thủ tục giấy tờ liên quan thì đến đầu năm sau mới có thể tăng vốn được.

=> Lời bình của mình: Cơ cấu cổ đông SPV có 1 số đặc thù, lượng cổ phiếu chỉ khoảng 12 triệu, trong đó tổng công ty thủy sản nắm 18%, 1 số cán bộ lâu năm của công ty và 1 số cổ đông lâu năm khác, họ có sự am hiểu công tác và hơn hết là sự gắn bó với công ty, tuy nhiên cũng có thể cho chúng ta một mẫu hình điểm cộng trong việc đánh giá nhanh chất lượng phản biện và giám sát ở các công ty khác sau này



Công ty thứ 2 là DSH (Đông Sơn Holdings) 1 công ty hiện có tài sản giá trị nhất là BOT Hà Nội – Bắc Giang, tiền đem về dồi dào nhưng thời gian thu còn lại không nhiều (11 năm).

Tháng 9 / 2026 DSH xin ý kiến cổ đông về việc phát hành thêm cho cổ đông hiện hữu 35 triệu cổ phiếu khoảng 350 tỷ (gấp đôi vốn điều lệ hiện tại) để đi mua trụ sở văn phòng cho nhân viên làm việc ở địa chỉ 7 Cao Bá quát, hà nội có giá là 409 tỷ, theo mình tìm hiểu đây là 1 biệt thự 6 tầng người bán là ông Vũ Hoàng Anh – nguyên Giám Đốc DSH giai đoạn 2020-2022. Nếu chỉ nhìn qua giá bán đất và nhu cầu cho nhân viên làm việc đỡ phải đi thuê sẽ thấy bình thường tuy nhiên có 1 vài câu hỏi:

• - Đây không phải bất động sản đầu tư có thể cho dòng tiền thuê hoặc sẽ bán ra được khi tăng giá, mà là đất trụ sở lâu dài, sẽ chôn 1 lượng vốn lớn của cổ đông trong nhiều năm mà giá trị tăng thêm từ món BDS này không rõ ràng.
• - Hiện hầu hết lợi nhuận đem lại là từ công ty con BOT Hà Nội – Bắc Giang, mà BOT này chỉ còn thời hạn thu phí 11 năm, công ty phát hành gấp đôi vốn điều lệ đi mua 1 trụ sở thì sẽ sống tiếp và tăng trưởng bằng cái gì ?
• Vì sao trong bối cảnh thanh khoản thị trường BDS hà nội ngặt nghèo như hiện tại và các thay đổi chính sách đang rất chóng vánh, lại không đi thuê để đảm bảo thanh khoản cũng như bảo toàn vốn cho các cơ hội tốt hơn ?
• - Công ty có nghĩ rằng nên tránh các giao dịch tài sản lớn với 1 cựu lãnh đạo dù đã không còn đương chức, nhất là với 1 tài sản khó có thể thuyết minh về giá trị kinh tế cho cổ đông không ?

Công ty thứ 3 là TDP (Công ty cổ phần Thuận Đức)

Thuận Đức sản xuất bao bì các loại từ hạt nhựa PP, nhà máy khá lớn, nhưng trong 9 năm qua (2016-2025), dòng tiền kinh doanh trong nhiều năm là âm do phải tái đầu tư quá nhiều vào hàng tồn kho – tổng dòng tiền kinh doanh 2016-2025 là âm 133 tỷ

• Tổng lượng tiền bỏ ra đầu tư tài sản cố định và mua cổ phần ở các công ty khác (dòng tiền đầu tư) trong 9 năm là khoảng 1,350 tỷ. Vì dòng tiền kinh doanh thường xuyên âm không thể tài trợ các khoản đầu tư này, TDP đã phải sử dụng rất nhiều nợ vay:

Trong bối cảnh dòng tiền từ việc kinh doanh nhựa thiếu hụt rất nhiều cho nhu cầu chi tiêu đầu tư của DN, công ty vẫn mua 2 xe Lexus với giá trị lần lượt 8 – 10 tỷ vào giai đoạn 2020 – 2022. Với dòng tiền công ty tạo ra được trong các thời điểm ấy, tôi tự hỏi nhu cầu nào cần phải đầu tư những mẫu xe sang tới vậy và chúng có quá đắt không so với năng lực kiếm tiền, khi mà công ty còn đang cần rất rất nhiều tiền:

Trên đây là 3 ví dụ trong số các công ty mình từng xem, gợi mở cho mn về những vấn đề trong đánh giá kiểm soát nội bộ của các DN, chúng ta có rất nhiều cách để xem, tiết kiệm thời gian, không cần đến tận nơi mà có thể chỉ thông qua các tài liệu công khai.