(Case Study) Phân tích báo cáo tài chính SGD - góc nhìn đầu tư giá trị

(CASE STUDY) PHÂN TÍCH BCTC CÔNG TY CP SÁCH GIÁO DỤC TP.HCM - Báo cáo tài chính gợi ý gì về sức mạnh kinh tế ngành và doanh nghiệp?
Bài viết dành cho analyst, người học tài chính muốn liên hệ kiến thức BCTC đã học với doanh nghiệp thực tế, và nhà đầu tư, nhằm đem đến 1 góc nhìn cá nhân thực tế có thể có giá trị cùng nhau học tập. Xin cảm ơn admin đã phê duyệt.

1. CTCP Sách Giáo dục tại Thành phố Hồ Chí Minh (Sau đây viết tắt là SGD) là ai?

• Sản phẩm: Sách giáo dục chính thống, chủ yếu là sách giáo khoa và sách tham khảo.
• Mô hình kinh doanh: SGD lấy sách từ Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (gọi tắt NXBGD) và đưa xuống hệ thống nhà sách và đại lý để bán ra thị trường,
• Lợi thế cạnh tranh: SGD nằm trong hệ thống của Nhà xuất bản giáo dục, vốn từng giữ vị thế thống trị rất lớn trên thị trường sách giáo dục. Vì vậy, lợi thế của SGD nằm ở Nhà xuất bản và hệ thống phân phối gần như thống trị 26 tỉnh phía Nam và Tây Nguyên.

2. BCTC đang nói gì?

Doanh thu SGD tăng CAGR khoảng 6% giai đoạn 2012–2022; riêng năm 2022 tăng 41%. 1 bức tranh tăng trưởng tốt.

• Nhưng đặt doanh thu cạnh gross margin và vòng quay tồn kho, câu chuyện hơi khác, dưới đây là biên lãi gộp và vòng quay tồn kho so sánh doanh thu giai đoạn 2018-2022
• Biên lãi gộp: ~17% ~16% ~14% ~11% ~6%
• Vòng quay tồn kho (lần): 14,4 13,4 10,25 5 4,23

• Biên lãi gộp giảm từ khoảng 17% xuống 6%, trong khi vòng quay tồn kho giảm từ 14,4 vòng xuống 4,23 vòng giai đoạn 2018-2022.
• Đồng thời, đòn bẩy nợ vay/vốn chủ sở hữu tăng từ gần 0% lên khoảng 20%

=> Nói cách khác, doanh thu tăng nhưng giá trị giữ lại trên mỗi đồng doanh thu giảm suy giảm, hàng hóa bán chậm hơn, dòng tiền suy giảm và nhu cầu nợ vay gia tăng.

=> Các số liệu này gợi ý tính kinh tế (economics) dài hạn của business đang thay đổi.

3. Mối liên hệ giữa Báo cáo tài chính với thay đổi economics thật sự ngoài đời

Thời điểm 2017 – 2018, khi các data tài chính của SGD bắt đầu suy giảm cũng là thời điểm tính chất ngành và lợi thế cạnh tranh có thay đổi mang tính cấu trúc, nằm ở 2 lý do:

① Xã hội hóa sách giáo khoa

• Trước 2018, cơ chế ngành là một chương trình → một bộ SGK chuẩn, với NXBGD chiếm vị thế thống trị.
• Từ sau 2018, chuyển sang một chương trình → nhiều bộ SGK; nhiều NXB có thể tham gia biên soạn, xuất bản SGK, địa phương/trường được lựa chọn bộ sách sử dụng. Đây là một dạng mở cửa thị trường và phá thế độc quyền của mô hình cũ.
• Nổi bật có CTCP Đầu tư Xuất bản – Thiết bị Giáo dục Việt Nam (VEPIC) với bộ Cánh Diều, CTCP Đầu tư và Phát triển Giáo dục Phương Nam và các đơn vị khác.

→ Với SGD, điều này đánh trực tiếp vào lợi thế truyền thống: nguồn hàng tập trung và vị thế phát hành trong một hệ thống thống trị bắt đầu thay đổi kéo theo cạnh tranh và áp lực chiết khấu tăng lên.

② Xu hướng học liệu online

Đặc biệt trước khi làn sóng online (2021) diễn ra, nhu cầu học tập chủ yếu xoay quanh SGK + sách tham khảo trực tiếp, nơi hệ thống NXBGD có vị thế rất lớn.

• Sau đó, học sinh có rất nhiều lựa chọn: sách tham khảo + khóa học online + video miễn phí + tài liệu PDF + đề thi online + thầy cô tự xây thương hiệu + lớp phụ đạo online...
• Sách tham khảo vì vậy ngày càng đa dạng nguồn cung và thế độc quyền của SGD ở mảng này mất phần lớn.

→ Cùng một nhu cầu học tập nhưng người học có thể lựa chọn nhiều cách giải quyết khác nhau.

→ Quyền định giá bán suy yếu, sản lượng trên mỗi đầu sách suy giảm, chi phí giá vốn hàng bán tăng do chi phí cố định trên mỗi đơn vị tăng, dẫn đến áp lực lên biên lợi nhuận khi phải duy trì tăng trưởng sản lượng bán.

• Ngoài ra sách giáo khoa, giá bán còn chịu cơ chế quản lý của Nhà nước, nên SGD cũng không hoàn toàn có quyền tự điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí.

Hai xu hướng trên xảy ra trong bối cảnh cả biên lãi gộp và vòng quay tồn kho đều nằm trong bức tranh suy giảm giai đoạn 2017 2018 – 2022, báo hiệu xu hướng dịch chuyển ngầm mang tính cấu trúc.

4. Kết luận

BCTC đôi khi không nói trực tiếp sự thay đổi trong lợi thế cạnh tranh của 1 doanh nghiệp, nhưng nếu margin giảm, vốn quay chậm hơn và nhu cầu vốn tăng lên, những con số đó có thể đang kể cho chúng ta câu chuyện về một điều sâu hơn:
Đăc tính kinh tế và lợi thế cạnh tranh ẩn bên dưới bức tranh đang thực sự thay đổi về cấu trúc dài hạn.